tvnpix
śledź nas na:
  • Google Plus
  • Instagram
  • RSS

Nowe sądy według PiS. Kluczowe dla obywateli zmiany

zobacz więcej wideo »
Nowe sądy według PiS. Kluczowe dla obywateli zmiany
  • Przygotowane przez prezydenta i PiS zmiany w sądownictwie mają zostać w piątek ostatecznie przegłosowane w SejmiePrzygotowane przez prezydenta i PiS zmiany w sądownictwie mają zostać w piątek...
  • Scheuring-Wielgus: jesteście tchórzami!Scheuring-Wielgus: jesteście tchórzami!
  • Widzimy jak na dłoni, że pan prezydent nie wywiązał się z obietnicy, którą Polakom dał w lipcu Widzimy jak na dłoni, że pan prezydent nie wywiązał się z obietnicy, którą Polakom...
  • Waldemar Żurek opuszcza posiedzenie komisjiWaldemar Żurek opuszcza posiedzenie komisji
  • "Chcę widzieć was, którzy rujnujecie Rzeczpospolitą w nocy""Chcę widzieć was, którzy rujnujecie Rzeczpospolitą w nocy"
  • Kropiwnicki: niszczycie RP w nocy, jak złodzieje się zachowujecie Kropiwnicki: niszczycie RP w nocy, jak złodzieje się zachowujecie
  • Piotrowicz nie widzi zgłoszeń do poprawek. Myrcha: To się nazywa wada wzrokuPiotrowicz nie widzi zgłoszeń do poprawek. Myrcha: To się nazywa wada wzroku
  • Komisja przyjęła poprawkę posłów POKomisja przyjęła poprawkę posłów PO
  • Przygotowane przez prezydenta i PiS zmiany w sądownictwie mają zostać w piątek ostatecznie przegłosowane w Sejmie (2)Przygotowane przez prezydenta i PiS zmiany w sądownictwie mają zostać w piątek...
  • Mucha o powołaniu sędziów SN przez prezydentaMucha o powołaniu sędziów SN przez prezydenta
  • Gersdorf: mnie już nic nie zaskakujeGersdorf: mnie już nic nie zaskakuje
  • "Tego rodzaju działanie rodzi duże wątpliwości co do skuteczności tego powołania""Tego rodzaju działanie rodzi duże wątpliwości co do skuteczności tego powołania"
  • Mucha o decyzji NSA: prezydent nie jest stronąMucha o decyzji NSA: prezydent nie jest stroną
  •  "Nie ma na co czekać, trzeba reformować wymiar sprawiedliwości" "Nie ma na co czekać, trzeba reformować wymiar sprawiedliwości"
  • Uroczystość bez kamer. Prezydent powołał nowych sędziów SNUroczystość bez kamer. Prezydent powołał nowych sędziów SN
  • "Sądziłem, że prezydent będzie respektował postanowienia sądu""Sądziłem, że prezydent będzie respektował postanowienia sądu"
  • "Prezydent pokazał, że ma za nic trójpodział władzy""Prezydent pokazał, że ma za nic trójpodział władzy"
  • "Prezydent nie jest stroną żadnego postępowania toczącego się w tym zakresie przed NSA""Prezydent nie jest stroną żadnego postępowania toczącego się w tym zakresie przed...
  • Korespondent TVN24 International o nominacjach prezydenta do SNKorespondent TVN24 International o nominacjach prezydenta do SN
  • NSA uwzględnił kolejny wniosek o zabezpieczenie ws. uchwały KRSNSA uwzględnił kolejny wniosek o zabezpieczenie ws. uchwały KRS
  • Szef MSZ: UE zawłaszcza różne kompetencje, nie mając do tego legitymacji demokratycznejSzef MSZ: UE zawłaszcza różne kompetencje, nie mając do tego legitymacji...
  • Prezydent krytycznie o procesie integracji europejskiejPrezydent krytycznie o procesie integracji europejskiej
  • "Chcemy, by do Sądu Najwyżego i wymiaru sprawiedliwości przyszło nowe pokolenie""Chcemy, by do Sądu Najwyżego i wymiaru sprawiedliwości przyszło nowe pokolenie"
  • Duda: ja uważam, że 30 lat płacenia wystarczy Duda: ja uważam, że 30 lat płacenia wystarczy
  • Protesty podczas wykładu prezydenta w ZurychuProtesty podczas wykładu prezydenta w Zurychu
  • "Sąd Najwyższy wchodzi do gry w kampanii wyborczej. Jest dziś częścią totalnej opozycji""Sąd Najwyższy wchodzi do gry w kampanii wyborczej. Jest dziś częścią totalnej...
  • Spychalski: przepisy nie regulują terminu decyzji prezydentaSpychalski: przepisy nie regulują terminu decyzji prezydenta
  • "Przydzielono mi bardzo dużą ilość spraw starych. One jakby czekały na mnie""Przydzielono mi bardzo dużą ilość spraw starych. One jakby czekały na mnie"
  • Żurek: przeniesienie zostało wykonane z naruszeniem prawaŻurek: przeniesienie zostało wykonane z naruszeniem prawa
  • Gersdorf: nie spotkałam, się w życiu zawodowym, żeby ZUS wycofywał skargi Gersdorf: nie spotkałam, się w życiu zawodowym, żeby ZUS wycofywał skargi
  • Andrzej Dera o słowach prezydenta Andrzej Dera o słowach prezydenta
  • Budka: prezydent to ostatnia osoba mogąca mówić o przestrzeganiu konstytucjiBudka: prezydent to ostatnia osoba mogąca mówić o przestrzeganiu konstytucji
  • Bartłomiej Przymusiński skomentował słowa prezydenta DudyBartłomiej Przymusiński skomentował słowa prezydenta Dudy
  • Sąd Najwyższy wystosował cztery pytania prejudycjalne do TSUE, tożsame z pytaniami z 2 sierpniaSąd Najwyższy wystosował cztery pytania prejudycjalne do TSUE, tożsame z pytaniami...
  • "Komisja Europejska jest głucha na nasze argumenty""Komisja Europejska jest głucha na nasze argumenty"
  • To prezes Trybunału Sprawiedliwości zadecyduje o trybie przyśpieszonymTo prezes Trybunału Sprawiedliwości zadecyduje o trybie przyśpieszonym
  • Komisja Europejska formalnie pozwała Polskę do europejskiego trybunałuKomisja Europejska formalnie pozwała Polskę do europejskiego trybunału
  • Waldemar Żurek kandyduje do Sądu NajwyższegoWaldemar Żurek kandyduje do Sądu Najwyższego
  • "Rozumiem sędziów i sytuację, w jakiej się znaleźli: istotnych zmian i dewastacji wymiaru sprawiedliwości" "Rozumiem sędziów i sytuację, w jakiej się znaleźli: istotnych zmian i dewastacji...
  • ZUS wycofuje zażalenie do Sądu Najwyższego. Opozycja: celowy unikZUS wycofuje zażalenie do Sądu Najwyższego. Opozycja: celowy unik
  • Rzecznik SN o pozostałych pytaniach prejudycjalnychRzecznik SN o pozostałych pytaniach prejudycjalnych
  • Rzecznik SN: decyzji jeszcze nie maRzecznik SN: decyzji jeszcze nie ma
  • Zawistowski w "Rozmowie Piaseckiego" o sprawie Polski w TSUEZawistowski w "Rozmowie Piaseckiego" o sprawie Polski w TSUE
  • SN: prawdopodobnie wycofamy pytania prejudycjalneSN: prawdopodobnie wycofamy pytania prejudycjalne
  • "Pytania prejudycjalne powinny być wycofane""Pytania prejudycjalne powinny być wycofane"
  • TSUE wyznaczył termin w sprawie pytań Sądu NajwyższegoTSUE wyznaczył termin w sprawie pytań Sądu Najwyższego
  • upload/tvn24/video_watermark_tvn24_kolor/TRACZ.mp4upload/tvn24/video_watermark_tvn24_kolor/TRACZ.mp4
  • TVN24: rozprawa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie Polski w lutymTVN24: rozprawa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie Polski w lutym
  • NSA wstrzymał wykonanie uchwał KRS. Marszałek Terlecki odpowiada jak go to interesujeNSA wstrzymał wykonanie uchwał KRS. Marszałek Terlecki odpowiada jak go to interesuje
  • Katarzyna Gajowniczek-Pruszyńska we "Wstajesz i wiesz": tryb przyspieszony może oznaczać rozpatrywanie sprawy kilka miesięcyKatarzyna Gajowniczek-Pruszyńska we "Wstajesz i wiesz": tryb przyspieszony może...
  • Europejski trybunał: pytania Sądu Najwyższego należy rozpatrzyć niezwłocznie Europejski trybunał: pytania Sądu Najwyższego należy rozpatrzyć niezwłocznie
  • Dwie izby SN nie wyłaniają prezesówDwie izby SN nie wyłaniają prezesów
  • "Sędziowie zaangażowali się w walkę polityczną""Sędziowie zaangażowali się w walkę polityczną"
  • Piwnik: rano otrzymujemy informacje, kto co wylosowałPiwnik: rano otrzymujemy informacje, kto co wylosował
  • Piwnik: każdego dnia zastanawiamy się, dla kogo los był dziś przychylnyPiwnik: każdego dnia zastanawiamy się, dla kogo los był dziś przychylny
  • "Niezręcznie jest recenzować polityka""Niezręcznie jest recenzować polityka"
  • "Nie można nie szanować wyroków Trybunału Sprawiedliwości""Nie można nie szanować wyroków Trybunału Sprawiedliwości"
  • Matczak: dziwnym trafem KRS we wszystkim zgadza się z władząMatczak: dziwnym trafem KRS we wszystkim zgadza się z władzą
  • "Faszyzm nie jest zjawiskiem historycznym, ale stanem umysłu""Faszyzm nie jest zjawiskiem historycznym, ale stanem umysłu"
  • Szef nowej KRS: zarzuca nam się zbytnie zbliżenie do władzy, a to nie KRS zrobiła ten krokSzef nowej KRS: zarzuca nam się zbytnie zbliżenie do władzy, a to nie KRS zrobiła...
  • Prezes "Iustiti": nowe postępowania dotyczące naboru do SN powinny zostać wstrzymanePrezes "Iustiti": nowe postępowania dotyczące naboru do SN powinny zostać wstrzymane
  • TSUE rozpozna pytania Sądu Najwyższego w trybie przyspieszonymTSUE rozpozna pytania Sądu Najwyższego w trybie przyspieszonym
  • Jest decyzja w sprawie pierwszych pięciu pytań prejudycjalnych. W kolejce następneJest decyzja w sprawie pierwszych pięciu pytań prejudycjalnych. W kolejce następne
  • Wójcik o warunkach brzegowych GersdorfWójcik o warunkach brzegowych Gersdorf
  • "Termin przejęty od psychiatrów""Termin przejęty od psychiatrów"
  • "To jest coś, co mnie osobiście przeraża""To jest coś, co mnie osobiście przeraża"
  • Sędzia Łączewski o wezwaniach rzecznika dyscyplinarnego KRSSędzia Łączewski o wezwaniach rzecznika dyscyplinarnego KRS
  • Szef MSZ: Komisja Europejska ma prawo złożyć wniosek do trybunału. Spodziewamy się, że to zrobiSzef MSZ: Komisja Europejska ma prawo złożyć wniosek do trybunału. Spodziewamy...
  • "Sędziowie okazują się odważni, są przede wszystkim odporni na naciski władzy""Sędziowie okazują się odważni, są przede wszystkim odporni na naciski władzy"
  • "Sędziowie, którzy skłonni byliby przyjąć tego rodzaju propozycję, okazaliby się niegodni tego urzędu""Sędziowie, którzy skłonni byliby przyjąć tego rodzaju propozycję, okazaliby się...
  • Jarosław Kaczyński o sądownictwie na konwencji w OlsztynieJarosław Kaczyński o sądownictwie na konwencji w Olsztynie
  • "Czy to jest normalne? Nie wiem". Sędziowie przed rzecznikiem dyscyplinarnym"Czy to jest normalne? Nie wiem". Sędziowie przed rzecznikiem dyscyplinarnym
  • Rzecznik nowej KRS: jestem za pozostaniem w Europejskiej Sieci Rad SądownictwaRzecznik nowej KRS: jestem za pozostaniem w Europejskiej Sieci Rad Sądownictwa
  • Gersdorf zdradziła szczegóły rozmowy z premieremGersdorf zdradziła szczegóły rozmowy z premierem
  • Laskowski: jesteśmy tymczasowo przygotowani na nową izbęLaskowski: jesteśmy tymczasowo przygotowani na nową izbę
  • Gersdorf może stanąć przed Izbą Dyscyplinarną? "W tym trybie wojennym każdy może"Gersdorf może stanąć przed Izbą Dyscyplinarną? "W tym trybie wojennym każdy może"
  • Sędziowie powołani do Izby Dyscyplinarnej. "Trudno będzie powiedzieć, że nie można ich uznać"Sędziowie powołani do Izby Dyscyplinarnej. "Trudno będzie powiedzieć, że nie można...
  • Co dalej z Sądem Najwyższym?Co dalej z Sądem Najwyższym?
  • Prezydent powołał 10 sędziów do Izby Dyscyplinarnej Sądu NajwyższegoPrezydent powołał 10 sędziów do Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego
  • Członkini KRS: nie mam wrażenia, że sędziowie są zastraszaniCzłonkini KRS: nie mam wrażenia, że sędziowie są zastraszani
  • Protesty przed KRS w obronie sędziów, którzy będą zeznawać przed rzecznikiem dyscyplinarnymProtesty przed KRS w obronie sędziów, którzy będą zeznawać przed rzecznikiem...
  • Rzecznik KRS: składanie wyjaśnień nie jest jednoznaczne z postępowaniem dyscyplinarnymRzecznik KRS: składanie wyjaśnień nie jest jednoznaczne z postępowaniem...
  • "Przechodzimy w fazę niszczenia ludzi""Przechodzimy w fazę niszczenia ludzi"
  • "To obowiązek sędziów, żeby mówić o tym, co narusza fundament, jakim jest niezależność od polityków""To obowiązek sędziów, żeby mówić o tym, co narusza fundament, jakim jest...
  • "Taktyka zasłony dymnej, żeby stworzyć wrażenie, że trwa dialog""Taktyka zasłony dymnej, żeby stworzyć wrażenie, że trwa dialog"
  • "Bardzo dobrze, jak ludzie ze sobą rozmawiają""Bardzo dobrze, jak ludzie ze sobą rozmawiają"
  • "To, że dziś nie ma decyzji o skardze, nie oznacza że jej nie będzie. Być może ta skarga zostanie złożona""To, że dziś nie ma decyzji o skardze, nie oznacza że jej nie będzie. Być może ta...
  • "Tryb przyśpieszony jest ważny, bo takie sprawy trwają latami""Tryb przyśpieszony jest ważny, bo takie sprawy trwają latami"
  • Kopcińska: rozmowa premiera z prof. Gersdorf dotyczyła reformy sądownictwaKopcińska: rozmowa premiera z prof. Gersdorf dotyczyła reformy sądownictwa
  • Sąd Najwyższy może wycofać pytania prejudycjalneSąd Najwyższy może wycofać pytania prejudycjalne
  • Sąd Najwyższy wysyła kolejne pytania prejudycjalne do TSUESąd Najwyższy wysyła kolejne pytania prejudycjalne do TSUE
  • Nie ma decyzji o skierowaniu skargi przeciw Polsce do europejskiego trybunałuNie ma decyzji o skierowaniu skargi przeciw Polsce do europejskiego trybunału
  • Gersdorf o rozmowie z premierem: to nasza słodka tajemnicaGersdorf o rozmowie z premierem: to nasza słodka tajemnica
  • Rzecznik Sądu Najwyższego: premier spotkał się z GersdorfRzecznik Sądu Najwyższego: premier spotkał się z Gersdorf
  • Dziekani wydziałów prawa krytykują zmiany w sądownictwieDziekani wydziałów prawa krytykują zmiany w sądownictwie
  • Mucha: razi mnie arystokracja sędziowskaMucha: razi mnie arystokracja sędziowska
  • "Kolejny krok wyprowadzania Polski z rodziny demokratycznych państw""Kolejny krok wyprowadzania Polski z rodziny demokratycznych państw"
  •  Girzyński: nie dziwię się, że ministerstwo sprawiedliwości powołało taki zespół Girzyński: nie dziwię się, że ministerstwo sprawiedliwości powołało taki zespół
  • "Podziwiam to środowisko, bo naprawdę trzeba mieć odwagę, żeby się postawić""Podziwiam to środowisko, bo naprawdę trzeba mieć odwagę, żeby się postawić"
  • "To jest tworzenie urzędu bezpieczeństwa w ministerstwie""To jest tworzenie urzędu bezpieczeństwa w ministerstwie"
  • "Jeżeli chodzi o kompetencje związane z zasada zero tolerancji dla przewinień dyscyplinarnych, to ja to popieram""Jeżeli chodzi o kompetencje związane z zasada zero tolerancji dla przewinień...
  • "Te rozwiązania są kagańcem na sądy""Te rozwiązania są kagańcem na sądy"
  • "Prezydent nie jest związany żadnym terminem""Prezydent nie jest związany żadnym terminem"
  • Mucha: za dużo rozmawiamy na temat okoliczności personalnychMucha: za dużo rozmawiamy na temat okoliczności personalnych
  • Mucha o przykładach "ciemiężycieli"Mucha o przykładach "ciemiężycieli"
  • Burzliwa debata i protesty ucięte wetem. Kalendarium sporu o KRS i Sąd NajwyższyBurzliwa debata i protesty ucięte wetem. Kalendarium sporu o KRS i Sąd Najwyższy
  • Prezydent Duda o instytucji skargi nadzwyczajnejPrezydent Duda o instytucji skargi nadzwyczajnej
  • Prezydent: przygotowałem projekt zmiany konstytucji Prezydent: przygotowałem projekt zmiany konstytucji
  • "Nie będzie takiej sytuacji, że wszyscy sędziowie SN są jednego dnia relegowani""Nie będzie takiej sytuacji, że wszyscy sędziowie SN są jednego dnia relegowani"
Foto: tvn24 | Video: Paweł Blajer / tvn24 Przygotowane przez prezydenta i PiS zmiany w sądownictwie mają zostać w piątek ostatecznie przegłosowane w Sejmie

Średnio co dwie i pół minuty posłowie przyjmowali, albo odrzucali poszczególne poprawki. W ciągu trzech i pół godzin nocnych obrad (220 minut) sejmowa komisja sprawiedliwości i praw człowieka rozpatrzyła 85 wniosków o poprawki. W czasie kiedy obywatele spali, w pośpiechu, wśród oskarżeń opozycji o niedopuszczanie do głosu, komisja przygotowała ostateczną wersję dwóch ustaw, które mają radykalnie zmienić oblicze sądownictwa w Polsce.

Trzecie czytanie i ostateczne głosowanie Sejmu nad prezydenckimi projektami ustaw o Krajowej Radzie Sądownictwa ma odbyć się w piątek 8 grudnia. Na dzień przed tym rozstrzygnięciem przeanalizowaliśmy, co ostatecznie znalazło się w przygotowywanych projektach i w jaki sposób ustawy zmienią polskie sądy, do których każdego roku wpływa kilkanaście milionów spraw obywateli. W 2016 roku na przykład polskie sądy- według danych Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości - rozpatrzyły 15 milionów spraw, z czego milion "przeszedł" z roku poprzedniego.

Sprawa każdego obywatela może trafić do sądu

Sądy nie tylko osądzają czyny i karzą lub uniewinniają obywateli, którzy weszli w konflikt z prawem. W sądach rozstrzygają się spory o pieniądze, o majątek, o rozwód, o spadek, o ustanowienie opieki nad dzieckiem. To sądy rozstrzygają, czy rodzinie mającej kłopoty wychowawcze można odebrać dziecko. Sądy pilnują prawa własności prowadząc księgi wieczyste działek ziemi i budynków. To w sądach rozstrzyga się, czy zostaną zarejestrowane stowarzyszenia obywateli oraz to, na jakich warunkach mogą działać firmy mające osobowość prawną. Do sądu wreszcie może poskarżyć się każdy, kto uznał, że niesłusznie został zwolniony z pracy.

W rękach sędziów są też tak ważne decyzje jak choćby to, czy obywatel, którego prokurator podejrzewa o popełnienie przestępstwa, będzie czekał na proces na wolności, czy od razu za kratami aresztu.

Sądy wreszcie orzekają o tym, czy wybory (prezydenckie, parlamentarne, lokalne) oraz referenda są ważne, czy też należy je powtórzyć.

Ponieważ sądy decydują o ważnych, życiowych, często dramatycznych sprawach obywateli, ważna jest ich niezależność, podobnie jak niezawisłość sędziów w orzekaniu. Te wartości są fundamentalne w demokratycznych państwach prawnych. Chodzi o to, żeby sądy były wolne od zależności, układów i nacisków, a sędziowie orzekali tylko w oparciu o obowiązujące prawo, doświadczenie życiowe, zgromadzone dowody i nic więcej.

Wokół sądów od ponad roku toczy się ostry spór. Rządzące Prawo i Sprawiedliwość - zapewniając, że chodzi o większą kontrolę społeczną nad sądami i usprawnienie ich działania - forsuje projekty, które zwiększają nad sądami kontrolę ministra sprawiedliwości, prezydenta oraz sejmowej większości. Opozycja alarmuje, że dążenia ekipy rządzącej wprowadzą nie społeczny, a polityczny nadzór nad sądami, a to oznacza koniec niezależnego sądownictwa w Polsce.

Jedna zmieniona ustawa sądowa już obowiązuje

W lipcu weszła już w życie jedna ustawa zmieniających ustrój sądownictwa w Polsce. Daje ona ministrowi sprawiedliwości prawo do swobodnego powoływania i odwoływania prezesów sądów powszechnych (rejonowych, okręgowych i apelacyjnych) bez zasięgania opinii zgromadzeń sędziów w zainteresowanych sądach. Z prawa tego minister w ostatnich miesiącach intensywnie korzysta. Wymienił już kilkudziesięciu prezesów i wiceprezesów sądów w różnych miastach Polski.


Na uchwalenie czekają zaś ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa - konstytucyjnym organie państwa stojącym na straży niezależności sądów oraz o Sądzie Najwyższym - sądzie, który rozpatruje wnioski o kasacje prawomocnych orzeczeń, wydaje uchwały wskazujące sądom powszechnym jak należy interpretować wątpliwe przepisy oraz m.in. orzeka o ważności wyborów parlamentarnych i prezydenckich oraz referendów ogólnokrajowych. Obie ustawy są obecnie po dwóch czytaniach w Sejmie i rozpatrzeniu przez komisję posła Stanisława Piotrowicza z PiS, która w nocy ze środy na czwartek 6/7 grudnia wprowadziła jeszcze ostatnie poprawki.

Wielka zmiana kadrowa w sądach

Obecnie Krajowa Rada Sądownictwa jest mieszanym ciałem, w którym zasiadają sędziowie wybrani przez zgromadzenia sędziów poszczególnych szczebli sądów, parlamentarzyści wskazani przez parlament, minister sprawiedliwości, przedstawiciel prezydenta RP oraz prezesi Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego

Projekt ustawy zmienia ten stan rzeczy. Parlament ma decydować nie tylko o tym, którzy posłowie i senatorowie zasiądą w KRS, ale również wybierać 15 sędziów do składu rady. W projekcie jest poprawka, wedle której część kandydatów na sędziów do KRS mają wskazywać kluby opozycyjne. Nie zmienia to jednak faktu, że sędziów do Krajowej Rady będą delegować politycy. I - jak wiele na to wskazuje - będą to sędziowie wskazani głównie przez rządzące Prawo i Sprawiedliwość. Opozycja zapowiada bowiem, że nie przyłoży ręki do politycznej organizacji KRS.

Jednym z kluczowych zadań KRS jest opiniowanie i wskazywanie kandydatów na sędziów, których ostatecznie powołuje prezydent. Logika wydarzeń pokazuje, że jedną z pierwszych wielkich prac nowej Krajowej Rady Sądownictwa (w 92 procentach obsadzonej przez polityków) będzie wskazanie około tysiąca nowych sędziów.

Skąd ta liczba? Obecnie w sądach powszechnych jest - według różnych szacunków - 800-900 nieobsadzonych etatów sędziów. Od ponad roku minister sprawiedliwości nie ogłasza naboru na wolne stanowiska sędziowskie. Do tego przygotowana do ostatecznego głosowania w Sejmie ustawa o Sądzie Najwyższym zakłada, że wszyscy sędziowie tego sądu, którzy mają 65 lat i więcej (w tym obecna pierwsza prezes) przechodzą w stan spoczynku. Skład nowego Sądu Najwyższego również będzie musiała uzupełnić nowa Krajowa Rada Sądownictwa.

W tym miejscu warto odnotować, że zgodnie z założeniami projektodawców, najpierw zostanie wybrana nowa Krajowa Rada Sądownictwa po to, aby to ona mogła uzupełnić skład sędziowski Sądu Najwyższego. Ustawa o KRS ma bowiem wejść w życie dwa miesiące wcześniej niż ustawa o SN.

O tym, kto wkrótce otrzyma sędziowskie godności, zdecyduje KRS, w której na 25 członków 23 będzie pochodzić z politycznego wyboru (15 sędziów, czterech posłów, dwóch senatorów, minister sprawiedliwości i urzędnik prezydenta). Zanim dojdzie do ostatecznego wskazania przez radę kandydata na sędziego, poszczególne kandydatury opiniuje specjalny zespół KRS. Jedna z poprawek przyjętych w ostatniej chwili stanowi, że zespół ten za każdym razem ma mieć mieszany charakter. Ma składać się z sędziów i parlamentarzystów. Nie może składać się tylko z sędziów lub tylko z parlamentarzystów.

Według najnowszych ustaleń komisji Stanisława Piotrowicza z nocnych obrad 6/7 grudnia, sędziów kandydujących do Krajowej Rady Sądownictwa będą mogli zgłaszać do Sejmu obywatele i sami sędziowie. Nie będą zaś mogli - co proponowała część PiS wcześniej - zgłaszać kandydatów do KRS prokuratorzy, adwokaci, radcy prawni i notariusze. Zgłoszenie te - przypomnijmy - dotyczą jedynie kandydatów do KRS. Ostateczną decyzję zawsze ma podejmować większość posłów.

Rewizja wyroków z dwudziestu lat

Nowy Sąd Najwyższy stanie w obliczu konieczności rewizji części prawomocnych wyroków, jakie zapadły w ciągu minionych dwudziestu lat w Polsce. Przewiduje to instytucja skargi nadzwyczajnej - zaprojektowana przez prezydenta i wstępnie zaakceptowana przez sejmową Komisję Sprawiedliwości i Praw Człowieka.

W trybie nadzwyczajnym będzie można zaskarżyć każdy wyrok (bez wykroczeń i wykroczeń skarbowych), który "narusza zasady lub wolności i prawa człowieka", "rażąco narusza prawo" bądź jest "oczywiście sprzeczny" z treścią materiału dowodowego.

Skargę nadzwyczajną mają móc wnosić: prokurator generalny, rzecznik praw obywatelskich oraz w sprawach, którymi się zajmują: prezes Prokuratorii Generalnej, rzecznik praw dziecka, rzecznik finansowy, przewodniczący Komisji Nadzoru Finansowego, prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dopisany między pierwszym a drugim czytaniem).

Nie będą mogły wnosić zaś skargi nadzwyczajnej grupy posłów i senatorów. Tę propozycję prezydenta posłowie skreślili między pierwszym a drugim czytaniem.

Skargi nadzwyczajne mają być możliwe również na wyroki sądów wojskowych. Tę poprawkę komisja dopisała w czasie nocnych obrad.

Sąd Najwyższy ma orzekać w sprawach skarg nadzwyczajnych w obecności ławników. Ławnik sądu najwyższego to nowość, bo do tej pory w Sądzie Najwyższym - rozstrzygającym najpoważniejsze i najbardziej skomplikowane kwestie - orzekali tylko zawodowi sędziowie. Ławnicy mają otrzymywać rekompensatę za utracone dochody z tytułu zasiadania w Sądzie Najwyższym. Gdyby zasiedli w nim dziś, dostawaliby 202 zł i 50 gr za każdy dzień zasiadania za stołem sędziowskim (5 procent przeciętnego wynagrodzenia w roku poprzednim).

Orzekając w sprawach skarg nadzwyczajnych, Sąd Najwyższy ma móc uchylić wyrok w całości lub w części (w części to najnowsza poprawka dodana podczas nocnej komisji).

Obecnie skargi nadzwyczajnej w polskim prawie nie ma. Sąd Najwyższy może wprawdzie zrewidować prawomocne wyroki, ale tylko te, wobec których przysługuje tzw. skarga kasacyjna i tylko pod warunkiem, że wniosek o kasację wpłynie w przewidzianym prawem terminie, a nie po kilkunastu latach.

Po ewentualnym wejściu w życie nowych praw prezydenta i PiS skarga nadzwyczajna i skarga kasacyjna będą funkcjonować równolegle.

W ciągu ostatnich 20 lat - jak szacuje część prawników - w polskich sądach zapadło około 60 milionów orzeczeń. Jeżeli w trybie skargi nadzwyczajnej zostanie zaskarżony tylko promil z nich, Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych nowego Sądu Najwyższego będzie miała do rozpoznania 60 tysięcy spraw.

Bicz dyscypliny nad sędziami w rękach superizby

Przygotowany do uchwalenia projekt ustawy o Sądzie Najwyższym powołuje nową superinstytucję. Ma być ona formalnie jedną z izb Sądu Najwyższego o nazwie Izba Dyscyplinarna. W praktyce jednak jej umocowanie prawne przewiduje dużą autonomię, by nie powiedzieć - daleko idącą niezależność od pierwszego prezesa Sądu Najwyższego.

Izba Dyscyplinarna - jak sama nazwa wskazuje - ma prowadzić sprawy dyscyplinarne sędziów, którzy dopuścili się przewinień w służbie oraz uchylać immunitety sędziom podejrzanym o popełnienie pospolitych przestępstw.

Sędziowie Izby Dyscyplinarnej mają otrzymywać pensje o czterdzieści procent wyższe niż sędziowie pozostałych izb Sądu Najwyższego. Prezes Izby Dyscyplinarnej ma mieć osobną kancelarię, osobny wydzielony budżet. Prezydent ma powoływać prezesa Izby Dyscyplinarnej bez zasięgania opinii pierwszego prezesa Sądu Najwyższego. Poprawka dodana między pierwszym a drugim czytaniem wręcz tego prezydentowi zabrania.

Posłowie z komisji sprawiedliwości między pierwszym a drugim czytaniem dodali poprawki przyspieszające start działania Izby Dyscyplinarnej i powołanie sędziów do niej. W pierwszym rzucie mają być to wyłącznie sędziowie, którzy wcześniej nie orzekali w Sądzie Najwyższym.

W postępowanie dyscyplinarne sędziów przed Sądem Najwyższym w każdej chwili ma móc włączać się minister sprawiedliwości (obecnie Zbigniew Ziobro, członek klubu PiS), za pośrednictwem swojego rzecznika dyscyplinarnego. W składach orzekających Izby Dyscyplinarnej - osądzającej przewinienia sędziów - również mają zasiadać ławnicy.

Do tej superizby mają trafić też sprawy dyscyplinarne innych zawodów prawniczych. Adwokaci, radcowie prawni, notariusze mają wprawdzie swoje samorządy zawodowe i swoje procedury dyscyplinarne. Ostatecznie jednak osądzeni przez kolegów prawnicy mają prawo (również dziś) odwołać się do Sądu Najwyższego. Posłowie doprecyzowali w prezydenckim projekcie, że to właśnie Izba Dyscyplinarna ma zajmować się również sprawami innych prawników, a nie tylko sędziów.

Obecnie sądami dyscyplinarnymi dla sędziów są sądy apelacyjne (I instancja) i Sąd Najwyższy (II instancja). W Sądzie Najwyższym nie ma osobnej, wydzielonej, niezależnej od pierwszego prezesa izby dyscyplinarnej. Sprawy dyscyplinarne sędziów rozpatruje jeden z wydziałów Izby Karnej.

Wątpliwości konstytucyjne

W sprawach przygotowywanych przez PiS zmian w sądownictwie opozycja, organizacje sędziowskie, Krajowa Rada Sądownictwa, rzecznik praw obywatelskich, organizacje społeczne oraz międzynarodowe (Komisja Wenecka przy Radzie Europy, Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, Europejska Sieć Rad Sądownictwa) alarmują, że są to zmiany godzące w podstawowe standardy demokratycznego państwa prawnego.

Wśród głównych zarzutów wymieniane są;

- wybór sędziów do Krajowej Rady Sądownictwa przez polityków, a nie przez samych sędziów, jako mechanizm godzący w niezależność wymiaru sprawiedliwości;

- wygaszenie kadencji obecnej Krajowej Rady Sądownictwa, której długość trwania określa Konstytucja, nie może być więc ona skrócona mocą zwykłej ustawy;

- przerwanie kadencji obecnej pierwszej prezes Sądu Najwyższego, z powodów jak wyżej, czas trwania tej kadencji również określona jest w Konstytucji;

- wprowadzenie skargi nadzwyczajnej jako instrumentu godzącego w stabilność prawa i orzeczeń sądów.

Co dalej z projektami PiS

Jeżeli w piątek 8 grudnia Sejm uchwali ustawy o Sądzie Najwyższym i Krajowej Radzie Sądownictwa, trafią one do Senatu. Jeżeli Senat nie zgłosi poprawek, trafią one do podpisu prezydenta. Jeżeli prezydent je podpisze, zostaną skierowane do druku w Dzienniku Ustaw. Mają wejść w życie:

- o Krajowej Radzie Sądownictwa - po 30 dniach od ogłoszenia;

- o Sądzie Najwyższym - po trzech miesiącach od dnia ogłoszenia.

Podziel się:

Bądź na bieżąco:
  • Skopiowano do schowka

Kto kieruje Sądem Najwyższym, kto orzeka?

Prezydent zmienia sądownictwo

Komentarze (3)

Dodaj komentarz do artykułu
domyślny avatar
Zaloguj się, aby dodać komentarz
Dodaj komentarz do artykułu
domyślny avatar
  • Udostępnij komentarz w:
  • ikona twitter
  • ikona facebook
  • ikona google plus
publikuj
Właśnie pojawiły sie nowe () komentarze - pokaż
sindanoriello
sindanoriello

Razem ze zmianami w ordynacji wyborczej to powolny upadek demokracji w Polsce, coraz bardziej pachnie Wschodem.

  • Tyle osób ocenia komentarz pozytywnieOstatnio ocenili:
      1
    • Tyle osób ocenia komentarz negatywnieOstatnio ocenili:
        0
      • zgłoś naruszenie
      zamknij
      oldboy49
      oldboy49

      Chyba wzorem filmu "Sami swoi" przed wejściem do sądu "made in pis" zaopatrzę się w dwa hand granaty.

      • Tyle osób ocenia komentarz pozytywnieOstatnio ocenili:
          3
        • Tyle osób ocenia komentarz negatywnieOstatnio ocenili:
            0
          • zgłoś naruszenie
          zamknij
          andre_valenducq

          Brawo PIS !!!!!!!!!!!!

          • Tyle osób ocenia komentarz pozytywnieOstatnio ocenili:
              1
            • Tyle osób ocenia komentarz negatywnieOstatnio ocenili:
                9
              • zgłoś naruszenie
              zamknij
              Zasady forum
              Publikowane komentarze sa prywatnymi opiniami użytkowników portalu. TVN24 nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.

              Pozostałe informacje