tvnpix
śledź nas na:
  • Google Plus
  • Instagram
  • RSS

100-lecie niepodległości

Legenda, która zbudowała niepodległą Polskę i o której zapomnieliśmy

zobacz więcej wideo »
Legenda, która zbudowała niepodległą Polskę i o której zapomnieliśmy
  • "Formacja, która zapoczątkowała dzieje Rzeczpospolitej""Formacja, która zapoczątkowała dzieje Rzeczpospolitej"
  • Sto lat od nadania praw wyborczych kobietomSto lat od nadania praw wyborczych kobietom
  • Hugh Gibson. Pierwszy poseł USA w PolsceHugh Gibson. Pierwszy poseł USA w Polsce
  • "Jeśli mówimy o narodzinach nowego państwa, to najpierw była ciąża"Jeśli mówimy o narodzinach nowego państwa, to najpierw była ciąża
  • "100-lecie niepodległości" o dacie święta niepodległości. Reportaż"100-lecie niepodległości" o dacie święta niepodległości. Reportaż
  • Dlaczego 11 listopada? Felieton Pauliny ChacińskiejDlaczego 11 listopada? Felieton Pauliny Chacińskiej
  • "To wielka postać, nie tylko Śląska, ale również Polski""To wielka postać, nie tylko Śląska, ale również Polski"
  • Profesor Grzegorz Nowik: każde powstanie jest romantyczneProfesor Grzegorz Nowik: każde powstanie jest romantyczne
  • 100-lecie niepodległości. Powstanie wielkopolskie100-lecie niepodległości. Powstanie wielkopolskie
  • Felieton dziennikarki TVN24 Joanny Hac w cyklu "Sto lat Niepodległości"Felieton dziennikarki TVN24 Joanny Hac w cyklu "Sto lat Niepodległości"
  • Profesor Andrzej Chwalba w programie "Sto lat niepodległości"Profesor Andrzej Chwalba w programie "Sto lat niepodległości"
  • Debata "Sto lat niepodległości". Stosunki polsko-francuskieDebata "Sto lat niepodległości". Stosunki polsko-francuskie
  • 100-lecie niepodległości. Ignacy Daszyński100-lecie niepodległości. Ignacy Daszyński
  • "Nie doceniamy niepodległościowego socjalizmu z 1918 roku""Nie doceniamy niepodległościowego socjalizmu z 1918 roku"
  • Charyzmatyczny przywódca socjalistów utorował Polsce drogę do wolnościCharyzmatyczny przywódca socjalistów utorował Polsce drogę do wolności
  • "Polska odrodziła się jako państwo demokratyczne""Polska odrodziła się jako państwo demokratyczne"
  • Debata "Sto lat niepodległości" w TVN24Debata "Sto lat niepodległości" w TVN24
  • "Sto lat niepodległości" o polskiej armii"Sto lat niepodległości" o polskiej armii
  • "Zrozumiano, że polska armia jest nienowoczesna, trudno było tę wojnę wygrać""Zrozumiano, że polska armia jest nienowoczesna, trudno było tę wojnę wygrać"
  •  Roman Dmowski i jego rola w historii Polski Roman Dmowski i jego rola w historii Polski
  • "Polska nigdy nie była krajem jednonarodowym""Polska nigdy nie była krajem jednonarodowym"
  • Zmiany w polskim społeczeństwie od 1918 rokuZmiany w polskim społeczeństwie od 1918 roku
  • "Społeczeństwo wyjątkowo potrafiło się zmobilizować". Jak zmieniały się granice Polski"Społeczeństwo wyjątkowo potrafiło się zmobilizować". Jak zmieniały się granice...
  • Józef Piłsudski - "człowiek chory na Polskę"Józef Piłsudski - "człowiek chory na Polskę"
  • Władza ludowa pamięć o Legionach zamazywałaWładza ludowa pamięć o Legionach zamazywała
  • Stulecie Niepodległości. Rola Legionów Polskich w powstaniu II RPStulecie Niepodległości. Rola Legionów Polskich w powstaniu II RP
  • Konsul USA w Krakowie: ważne, byśmy kontynuowali naszą współpracę i przyjaźńKonsul USA w Krakowie: ważne, byśmy kontynuowali naszą współpracę i przyjaźń
  • "Orędzie Wilsona". Reportaż Brygidy Grysiak"Orędzie Wilsona". Reportaż Brygidy Grysiak
  • Profesor Aleksander Hall w programie "Horyzont"Profesor Aleksander Hall w programie "Horyzont"
  • Prof. Andrzej Paczkowski w programie "Horyzont"Prof. Andrzej Paczkowski w programie "Horyzont"
  • 111 tomów, które przywracają pamięć. Deklaracja zostanie pokazana w Warszawie111 tomów, które przywracają pamięć. Deklaracja zostanie pokazana w Warszawie
  • Debata "Sto lat niepodległości" w TVN24 Debata "Sto lat niepodległości" w TVN24
  • "To było po prostu ratowanie życia" "To było po prostu ratowanie życia"
  • Kim był Herbert Hoover? Opowiada Zbigniew Lewicki Kim był Herbert Hoover? Opowiada Zbigniew Lewicki
  • Ryszard Schnepf o "Deklaracji Przyjaźni i Podziwu dla Stanów Zjednoczonych"Ryszard Schnepf o "Deklaracji Przyjaźni i Podziwu dla Stanów Zjednoczonych"
  • 111 tomów, które przywracają pamięć. Reportaż Brygidy Grysiak111 tomów, które przywracają pamięć. Reportaż Brygidy Grysiak
  • 30 tysięcy stron. Pięć i pół miliona podpisów. Tak Polacy dziękowali 90 lat temu Amerykanom30 tysięcy stron. Pięć i pół miliona podpisów. Tak Polacy dziękowali 90 lat temu...
  • "Dla niektórych podpis pod Deklaracją to jedyna pamiątka po matce""Dla niektórych podpis pod Deklaracją to jedyna pamiątka po matce"
Foto: domena publiczna | Video: TVN 24 Historia Legionów. Na zdjęciu Piłsudski podczas na froncie w 1916 roku

- Jeśli chcemy zrozumieć to, co działo się w Polsce w okresie międzywojennym, podczas II wojny światowej, a nawet po niej, to trzeba wiedzieć o Legionach - mówi profesor Andrzej Chwalba. Historyk opowiadał w programie "Sto lat niepodległości" o tym, jaką rolę odgrywały Legiony Polskie pod przewodnictwem Józefa Piłsudskiego w odzyskaniu niepodległości przez Polskę i jak wielki wpływ miały na wszystko, co się działo później w kraju.

Profesor Chwalba wydał ostatnio książkę pod tytułem "Legiony Polskie 1914-1918". Jak wyjaśniał, zrobił to między innymi z tego powodu, iż w polskim społeczeństwie panuje bardzo niska świadomość tego, jak wielkie znaczenie dla utworzenia współczesnego państwa polskiego miały Legiony.

- Przeprowadziliśmy badanie w pięciu klasach dwóch krakowskich liceów. Dobrych szkół. 30 procent pytanych uczniów nie miało żadnych skojarzeń z Legionami. Inni wiązali je nawet z czasami Cesarstwa Rzymskiego - opowiadał w TVN24 profesor Chwalba.

Ludzie, którzy ukształtowali Polskę

Historyk z Uniwersytetu Jagiellońskiego podkreślał, że taka niewiedza bardzo utrudnia dobre zrozumienie tego, czym była II Rzeczpospolita. - Chodzi o formację, która zapoczątkowała dzieło Rzeczpospolitej. To taki kościec. Jeśli chcemy zrozumieć dzieło międzywojnia, to trzeba wiedzieć o Legionach - stwierdził profesor Chwalba. Dodał jednocześnie, że historia przez nie zapoczątkowana przenosi się następnie na wydarzenia podczas II wojny światowej i jeszcze długo po niej.

Legiony Polskie pod przewodnictwem Józefa Piłsudskiego zapoczątkowały swój szlak bojowy w 1914 roku, wraz z wybuchem I wojny światowej. Ochotnicza organizacja złożona z Polaków wyruszyła ze znajdującego się pod zaborem austriackim Krakowa i wkroczyła na tereny byłego Królestwa Polskiego, pozostającego pod kontrolą Imperium Rosyjskiego. Celem tej operacji było wywołanie polskiego powstania. Kiedy to się nie udało, legioniści zaczęli rozpoczęli walkę u boku wojsk austriackich i niemieckich, licząc na uzyskanie korzyści po ewentualnym zwycięstwie obu państw.

Bardzo ważny był rok 1916, kiedy Rosjanie ruszyli z wielką ofensywą, nazywaną ofensywą marszałka Brusiłowa. Początkowo Austriacy i Niemcy w szeregu bitew poszli w rozsypkę i cofali się pod presją. - Legiony się nie cofały. Walczyli. Austriacy i Niemcy szybko zrozumieli, że nie ma lepszego wojska. Dobrze wyszkolone, opanowane, inteligentne i samodzielne - wyjaśniał profesor Chwalba.

Oglądaj
"Formacja, która zapoczątkowała dzieje Rzeczpospolitej"
Wideo: TVN 24 "Formacja, która zapoczątkowała dzieje Rzeczpospolitej"

Budowanie legendy

W ten sposób rodziła się legenda Legionów Piłsudskiego. Sam przyszły marszałek szybko zrozumiał, że Austriacy i Niemcy mogą przegrać wojnę, więc trzeba zerwać z nimi współpracę. Za jego sugestią w 1916 roku większość legionistów odmówiła złożenia przysięgi. Piłsudski trafił do więzienia, większość żołnierzy została internowana. Część jednak nadal walczyła u boku państw centralnych.

Profesor Chwalba podkreślał w TVN24, że wyraźnie widać, iż Legiony Polskie były monolitem tylko na froncie, kiedy walczyły w imię jednej idei. - Kiedy walka się skończyła, zaczęły się spory wewnętrzne - wskazywał historyk. Efekt tego był taki, że w październiku 1918 roku, w przeddzień odzyskania niepodległości, Legionów Polskich praktycznie już nie było. Była jednak już ich legenda.

- Legioniści mieli świetnych artystów w swoich szeregach. Malarze, graficy, rzeźbiarze, literaci. Oni wszyscy zaciągnęli się na służbę u Piłsudskiego, bo uznali, że jego wizja odzyskania niepodległości jest jedyną formułą możliwą do realizacji - wyjaśniał profesor Chwalba. Dodał jednocześnie, że sam Piłsudski był "mistrzem autoprezentacji". - Współcześni polscy politycy mogliby wrócić do jego szkoły - podkreślał historyk. Inne polskie formacje zbrojne, które brały udział w I wojnie światowej, tak wielkiej sławy i legendy się nie dorobiły. Większość popadła w niepamięć.

Oglądaj
Władza ludowa pamięć o Legionach zamazywała
Wideo: TVN 24 Władza ludowa pamięć o Legionach zamazywała

Od potęgi do niepamięci

W efekcie, choć samych Legionów już w 1918 roku nie było, to ich członkowie odegrali przemożny wpływ na kształtowanie się II Rzeczpospolitej i jej sił zbrojnych.

- To był kościec ideologiczny II RP. Czy Polska mogła być taka jaka była w okresie międzywojennym i wygrać wojnę z bolszewikami w 1920 roku bez legionistów? Jako historyk stwierdzam, że nie - zaznaczył z przekonanie profesor Chwalba.

Choć środowisko legionistów z czasem coraz bardziej dzieliło się na różne obozy, zwłaszcza po przewrocie wojskowym w 1926 roku, to ogólnie nadal kontrolowało sytuację w kraju. Miało też wielkie znaczenie podczas II wojny światowej, zarówno w rządzie emigracyjnym na Zachodzie oraz w organizacjach podziemnych w kraju.

Jak mówił profesor Chwalba, wpływ na rzeczywistość żołnierze Piłsudskiego mieli nawet po 1945 roku. Władza radziecka jednak bardzo pilnie zamazywała ślady po legendzie Legionów.

- Po pierwsze, w ich szeregach było wiele obywateli rosyjskich, którzy walczyli przeciw Rosji, traktowano więc ich jako zdrajców. Co więcej, wojna z 1920 roku - podkreślił. - Piłsudski był symbolem zwycięstwa nad Armią Czerwoną. Kiedy w 1945 roku znów wkraczała na tereny polskie, to szło z nią specjalne komando NKWD, którego zadaniem było niszczenie śladów pamięci po Legionach. Potem wiadomo, historię zaorano i starano się zamazać. Żeby Legiony zniknęły z polskiej wyobraźni, polskich mitów i polskiej historii - podsumował profesor Chwalba w programie "Sto lat niepodległości".

CAŁA ROZMOWA Z HISTORYKIEM:

Oglądaj
Stulecie Niepodległości. Rola Legionów Polskich w powstaniu II RP
Wideo: TVN 24 Stulecie Niepodległości. Rola Legionów Polskich w powstaniu II RP

Materiały z zasobu Narodowego Archiwum Cyfrowego www.nac.gov.pl

Podziel się:

Bądź na bieżąco:
  • Skopiowano do schowka

100-lecie niepodległości

Komentarze (0)

Dodaj komentarz do artykułu
domyślny avatar
Zaloguj się, aby dodać komentarz
Dodaj komentarz do artykułu
domyślny avatar
  • Udostępnij komentarz w:
  • ikona twitter
  • ikona facebook
  • ikona google plus
publikuj
Właśnie pojawiły sie nowe () komentarze - pokaż
Zasady forum
Publikowane komentarze sa prywatnymi opiniami użytkowników portalu. TVN24 nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.

Pozostałe informacje