tvnpix
śledź nas na:
  • Google Plus
  • Instagram
  • RSS

100-lecie niepodległości

"Społeczeństwo wyjątkowo potrafiło się zmobilizować". Jak zmieniały się granice Polski

zobacz więcej wideo »
"Społeczeństwo wyjątkowo potrafiło się zmobilizować". Jak zmieniały się granice Polski
  • "Społeczeństwo wyjątkowo potrafiło się zmobilizować". Jak zmieniały się granice Polski"Społeczeństwo wyjątkowo potrafiło się zmobilizować". Jak zmieniały się granice...
  • "Jeśli mówimy o narodzinach nowego państwa, to najpierw była ciąża"Jeśli mówimy o narodzinach nowego państwa, to najpierw była ciąża
  • "100-lecie niepodległości" o dacie święta niepodległości. Reportaż"100-lecie niepodległości" o dacie święta niepodległości. Reportaż
  • Dlaczego 11 listopada? Felieton Pauliny ChacińskiejDlaczego 11 listopada? Felieton Pauliny Chacińskiej
  • "To wielka postać, nie tylko Śląska, ale również Polski""To wielka postać, nie tylko Śląska, ale również Polski"
  • Profesor Grzegorz Nowik: każde powstanie jest romantyczneProfesor Grzegorz Nowik: każde powstanie jest romantyczne
  • 100-lecie niepodległości. Powstanie wielkopolskie100-lecie niepodległości. Powstanie wielkopolskie
  • Felieton dziennikarki TVN24 Joanny Hac w cyklu "Sto lat Niepodległości"Felieton dziennikarki TVN24 Joanny Hac w cyklu "Sto lat Niepodległości"
  • Profesor Andrzej Chwalba w programie "Sto lat niepodległości"Profesor Andrzej Chwalba w programie "Sto lat niepodległości"
  • Debata "Sto lat niepodległości". Stosunki polsko-francuskieDebata "Sto lat niepodległości". Stosunki polsko-francuskie
  • 100-lecie niepodległości. Ignacy Daszyński100-lecie niepodległości. Ignacy Daszyński
  • "Nie doceniamy niepodległościowego socjalizmu z 1918 roku""Nie doceniamy niepodległościowego socjalizmu z 1918 roku"
  • Charyzmatyczny przywódca socjalistów utorował Polsce drogę do wolnościCharyzmatyczny przywódca socjalistów utorował Polsce drogę do wolności
  • "Polska odrodziła się jako państwo demokratyczne""Polska odrodziła się jako państwo demokratyczne"
  • Debata "Sto lat niepodległości" w TVN24Debata "Sto lat niepodległości" w TVN24
  • "Sto lat niepodległości" o polskiej armii"Sto lat niepodległości" o polskiej armii
  • "Zrozumiano, że polska armia jest nienowoczesna, trudno było tę wojnę wygrać""Zrozumiano, że polska armia jest nienowoczesna, trudno było tę wojnę wygrać"
  •  Roman Dmowski i jego rola w historii Polski Roman Dmowski i jego rola w historii Polski
  • "Polska nigdy nie była krajem jednonarodowym""Polska nigdy nie była krajem jednonarodowym"
  • Zmiany w polskim społeczeństwie od 1918 rokuZmiany w polskim społeczeństwie od 1918 roku
  • Józef Piłsudski - "człowiek chory na Polskę"Józef Piłsudski - "człowiek chory na Polskę"
  • Władza ludowa pamięć o Legionach zamazywałaWładza ludowa pamięć o Legionach zamazywała
  • "Formacja, która zapoczątkowała dzieje Rzeczpospolitej""Formacja, która zapoczątkowała dzieje Rzeczpospolitej"
  • Stulecie Niepodległości. Rola Legionów Polskich w powstaniu II RPStulecie Niepodległości. Rola Legionów Polskich w powstaniu II RP
  • Konsul USA w Krakowie: ważne, byśmy kontynuowali naszą współpracę i przyjaźńKonsul USA w Krakowie: ważne, byśmy kontynuowali naszą współpracę i przyjaźń
  • "Orędzie Wilsona". Reportaż Brygidy Grysiak"Orędzie Wilsona". Reportaż Brygidy Grysiak
  • Profesor Aleksander Hall w programie "Horyzont"Profesor Aleksander Hall w programie "Horyzont"
  • Prof. Andrzej Paczkowski w programie "Horyzont"Prof. Andrzej Paczkowski w programie "Horyzont"
  • 111 tomów, które przywracają pamięć. Deklaracja zostanie pokazana w Warszawie111 tomów, które przywracają pamięć. Deklaracja zostanie pokazana w Warszawie
  • Debata "Sto lat niepodległości" w TVN24 Debata "Sto lat niepodległości" w TVN24
  • "To było po prostu ratowanie życia" "To było po prostu ratowanie życia"
  • Kim był Herbert Hoover? Opowiada Zbigniew Lewicki Kim był Herbert Hoover? Opowiada Zbigniew Lewicki
  • Ryszard Schnepf o "Deklaracji Przyjaźni i Podziwu dla Stanów Zjednoczonych"Ryszard Schnepf o "Deklaracji Przyjaźni i Podziwu dla Stanów Zjednoczonych"
  • 111 tomów, które przywracają pamięć. Reportaż Brygidy Grysiak111 tomów, które przywracają pamięć. Reportaż Brygidy Grysiak
  • 30 tysięcy stron. Pięć i pół miliona podpisów. Tak Polacy dziękowali 90 lat temu Amerykanom30 tysięcy stron. Pięć i pół miliona podpisów. Tak Polacy dziękowali 90 lat temu...
  • "Dla niektórych podpis pod Deklaracją to jedyna pamiątka po matce""Dla niektórych podpis pod Deklaracją to jedyna pamiątka po matce"
Foto: TVN24 | Video: tvn24 Materiał Brygidy Grysiak w kolejnej części cyklu "Sto lat Niepodległości"

To była zasługa polskiej elity politycznej, ale i całego społeczeństwa polskiego, które wyjątkowo potrafiło się zmobilizować - wyjaśniał profesor Piotr Eberhardt, geograf z Polskiej Akademii Nauk, pytany o to, jak kształtowały się granice Rzeczpospolitej w 1918 roku. Wraz z reporterką TVN24 Brygidą Grysiak w kolejnej części cyklu "Sto lat Niepodległości" przedstawił ten przełomowy w polskiej historii proces.

W listopadzie 1918 roku Polska odzyskuje niepodległość i wraca na mapę Europy. To dopiero początek walki o granice.

"A czas przed nami jest krótki i tylko wspólnym wysiłkiem możemy zdecydować, na jakiej przestrzeni, w jakich granicach naszą wolność obwarujemy i jak silnie staniemy na nogach, zanim dojdą z powrotem do siły i pełnego głosu sąsiedzi ze Wschodu i z Zachodu" - pisał do współpracowników Józef Piłsudski 29 listopada 1918 roku.

Wspólnym wysiłkiem Polacy odzyskują Lwów i Małopolskę Wschodnią. - Następna faza to jest Powstanie Wielkopolskie, które zakończyło się zwycięstwem i widzimy przyłączenie Wielkopolski - wyjaśniał w rozmowie z reporterką TVN24 Brygidą Grysiak profesor Piotr Eberhardt, geograf z Polskiej Akademii Nauk.

"W przełomowym momencie grali na jednym fortepianie"

Przekonywanie Zachodu do Polski w jak największych granicach to operacja etapowa. Najpierw do gazet codziennych dołącza się projekt mapy Polski, z którą polska delegacja w 1919 roku jedzie na konferencję pokojową w Wersalu.

- Pomimo pewnych sprzeczności ideologicznych i politycznych, (Roman) Dmowski z (Józefem) Piłsudskim potrafili się porozumieć, wiedząc o tym, że chodzi tu o interes Polski. W tym przełomowym momencie grali na jednym fortepianie - podkreślał profesor Eberhardt.

Jak dodał, po konferencji pokojowej w Wersalu Polska zyskała dostęp do morza, ale nie otrzymała Gdańska. - W wyniku kontrakcji brytyjskiej Gdańsk stał się Wolnym Miastem - przypomniał geograf.

Polska przestała być petentem

Granice odradzającej się Rzeczpospolitej wciąż były płynne. Na Górnym Śląsku, na Warmii i Mazurach odbyły się plebiscyty. Polska je przegrała, ale po zwycięskich powstaniach część Śląska pozostała w polskich granicach.

- Tak jak o granicy zachodniej decydował Wersal, to o granicy wschodniej zadecydowała wojna polsko - bolszewicka - przypominał profesor Eberhardt.

Po "Cudzie nad Wisłą", czyli bitwie, która rozstrzygnęła losy wojny polsko-bolszewickiej, Polska przestała być petentem. W Rydze w 1921 roku negocjowała już jako zwycięzca. Tak powstaje wielka II Rzeczpospolita. Mniejsza niż przed rozbiorami, ale większa niż dziś. Jak tłumaczył profesor Eberhardt, obecne granice to efekt decyzji jałtańsko-poczdamskich, podejmowanych przez mocarstwa po II wojnie światowej.

Kiedy wybuchła II wojna światowa, Polska zniknęła z mapy. - Pakt Ribbentrop-Mołotow (z 23 sierpnia 1939 roku - przyp. red.) o podziale Europy Środkowo-Wschodniej, w tym Polski, na strefy wpływów niemieckich i sowieckich. Zamiast trzech zaborów mamy dwa zabory, Polska nie istnieje. Polski na mapie Europy nie ma - podkreślał profesor Eberhardt.

Granice, które istnieją do dziś

II wojna zmieniła świat. Niemcy przegrali, w 1945 roku Polska wróciła na mapę. Ale tak zwana wielka trójka - Stany Zjednoczone, Wielka Brytania i Związek Radziecki - zdecydowała, że utraciliśmy ziemie wschodnie.

- Trzy wielkie mocarstwa ustaliły, że granica wschodnia Polski będzie (przechodziła - red.) według tak zwanej linii Curzona. To jest granica, która istnieje do dnia dzisiejszego - przypominał profesor Eberhardt.

Jak zaznaczył, pomimo tego konferencja poczdamska w 1945 roku zakończyła się dla Polski olbrzymim sukcesem terytorialnym. - Polska uzyskała ziemie zachodnie, czyli Pomorze Zachodnie, Dolny Śląsk, Opolszczyznę, Warmię, Mazury oraz Wolne Miasto Gdańsk. W wyniku tych dwóch werdyktów pojawiła się na mapie Europy Polska, która istnieje do dnia dzisiejszego - podkreślił geograf z Polskiej Akademii Nauk.

Już po wojnie na mapie Polski pojawiły się kosmetyczne zmiany, jak korekta granic z Czechosłowacją czy ze Związkiem Radzieckim w 1951 roku.

"Społeczeństwo wyjątkowo potrafiło się zmobilizować"

Jak podkreślał profesor Eberhardt, to, jak zmieniały się granice Rzeczpospolitej od 1918 roku, "to była zasługa polskiej elity politycznej, ale i całego społeczeństwa polskiego".

- To społeczeństwo wyjątkowo potrafiło się zmobilizować. Mój ojciec w 1920 roku miał 17 lat. W momencie, jak się zbliżali bolszewicy, jako ochotnik - nie mając żadnego wyszkolenia wojskowego - wstąpił do armii. Z tą armią przeszedł od Warszawy aż do Mińska. Mając 17 lat - podkreślił.

Felieton Brygidy Grysiak był częścią programu "Sto lat niepodległości" wyemitowanego w sobotę o godzinie 21 w TVN24.

Oglądaj
"Sto lat Niepodległości", materiał Brygidy Grysiak i rozmowa z gościem
Wideo: tvn24 "Sto lat Niepodległości", materiał Brygidy Grysiak i rozmowa z gościem
Materiały z zasobu Narodowego Archiwum Cyfrowego www.nac.gov.pl

Podziel się:

Bądź na bieżąco:
  • Skopiowano do schowka

100-lecie niepodległości

Komentarze (0)

Dodaj komentarz do artykułu
domyślny avatar
Zaloguj się, aby dodać komentarz
Dodaj komentarz do artykułu
domyślny avatar
  • Udostępnij komentarz w:
  • ikona twitter
  • ikona facebook
  • ikona google plus
publikuj
Właśnie pojawiły sie nowe () komentarze - pokaż
Zasady forum
Publikowane komentarze sa prywatnymi opiniami użytkowników portalu. TVN24 nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.

Pozostałe informacje