tvnpix
śledź nas na:
  • Google Plus
  • Instagram
  • RSS

100-lecie niepodległości

Foto: Domena pubiczna Wikipedia | Wideo: tvn24 Józef Klemens Piłsudski urodził się 5 grudnia 1867 r.

W TVN24 i TVN24 BiS oraz na portalu tvn24.pl przypominamy w tym roku polską drogę do niepodległości. Zapraszamy na serię programów, wywiadów i debat pt. "Sto lat niepodległości".

W 1926 roku jako jeden z pięciu i pół miliona Polaków podpisał "Deklarację o Podziwie i Przyjaźni dla Stanów Zjednoczonych". Tak nasi rodacy dziękowali wówczas za pomoc USA po I wojnie światowej. Był wśród nich Cyprian Skwarek. W lutym skończy 102 lata. Nie żyje już żaden inny z jego szkolnych kolegów - sygnatariuszy dokumentu. Reportaż Brygidy Grysiak dla magazynu "Polska i Świat". (http://www.tvn24.pl)

Legiony Piłsudskiego

Poczucie humoru a la Charlie Chaplin, charyzma, siła charakteru, siła osobowości, umiejętność przekazywania swoich myśli - tak o Józefie Piłsudskim mówi jego wnuczka Joanna Onyszkiewicz w rozmowie z reporterką TVN24 Brygidą Grysiak. - Był człowiekiem chorym na Polskę - dodaje z kolei profesor Włodzimierz Suleja, biograf Piłsudskiego.

- Jeśli chcemy zrozumieć to, co działo się w Polsce w okresie międzywojennym, podczas II wojny światowej, a nawet po niej, to trzeba wiedzieć o Legionach - mówi profesor Andrzej Chwalba. Historyk opowiadał w programie "Sto lat niepodległości" o tym, jaką rolę odgrywały Legiony Polskie pod przewodnictwem Józefa Piłsudskiego w odzyskaniu niepodległości przez Polskę i jak wielki wpływ miały na wszystko, co się działo później w kraju.

Źródło: PAP Józef Piłsudski

Amerykańska pomoc

W 1926 roku jako jeden z pięciu i pół miliona Polaków podpisał "Deklarację o Podziwie i Przyjaźni dla Stanów Zjednoczonych". Tak nasi rodacy dziękowali wówczas za pomoc USA po I wojnie światowej. Był wśród nich Cyprian Skwarek. W lutym skończy 102 lata. Nie żyje już żaden inny z jego szkolnych kolegów - sygnatariuszy dokumentu. Reportaż Brygidy Grysiak dla magazynu "Polska i Świat".

- To się szalenie rzadko zdarza, bo my na ogół nie lubimy naszych dobroczyńców - mówił o "Deklaracji Przyjaźni i Podziwu dla Stanów Zjednoczonych" amerykanista Zbigniew Lewicki. O tym, jak to się stało, że 5,5 miliona Polaków postanowiło wyrazić wdzięczność wobec Amerykanów opowiadali goście debaty "Sto lat niepodległości" w TVN24.

- Przez 125 lat niewoli Polacy zachowali swoją tożsamość, a w czasie I wojny światowej wielu Polaków patriotów było bardzo aktywnych. Stany Zjednoczone włączyły się w ten proces w szczególny sposób - podkreślił w rozmowie z Jackiem Stawiskim profesor Neal Pease, który zajmuje się historią Polski, także międzywojenną.

To był pierwszy raz, gdy zachodni przywódca tak jasno powiedział o niepodległości Polski. 100 lat temu Polski wciąż nie było na mapie. Wtedy, w styczniu 1918 roku, prezydent Stanów Zjednoczonych Thomas Woodrow Wilson przedstawił orędzie o powojennym ładzie na świecie. W 13. punkcie jasno stwierdził, że musi zostać utworzone niepodległe państwo polskie. Włączenie do orędzia sprawy polskiej to zasługa Ignacego Jana Paderewskiego. Pianista i kompozytor był wtedy bardzo popularny na Zachodzie i wykorzystywał to w dyplomacji. Reportaż dziennikarki TVN24 Brygidy Grysiak.

Walka o granice

Koniec I wojny światowej i niepodległość 11 listopada nie oznaczała, że Polska jest wolna i bezpieczna. Przez kolejne lata na wielu frontach Polacy walczyli o ostateczne granice II Rzeczpospolitej.

To była zasługa polskiej elity politycznej, ale i całego społeczeństwa polskiego, które wyjątkowo potrafiło się zmobilizować - wyjaśniał profesor Piotr Eberhardt, geograf z Polskiej Akademii Nauk, pytany o to, jak kształtowały się granice Rzeczpospolitej w 1918 roku. Wraz z reporterką TVN24 Brygidą Grysiak w kolejnej części cyklu "Sto lat Niepodległości" przedstawił ten przełomowy w polskiej historii proces.

Także dyrektor Muzeum Historii Polski Robert Kostro przypominał, że w listopadzie 1918 roku nie było jasności, co będzie należało do państwa polskiego.

Źródło: PAP Narodziny II Rzeczypospolitej

Dwie wizje

Kształt terytorialny drugiej Rzeczpospolitej w dużej mierze był realizacją wizji Polski Romana Dmowskiego - podkreślał profesor Aleksander Hall w rozmowie z reporterką TVN24 Brygidą Grysiak w programie "Sto lat niepodległości" w TVN24.

W 1904 roku Piłsudski i Dmowski spotkali się w Tokio na ulicy. Gdy trwała wojna rosyjsko-japońska, przez dziewięć godzin rozmawiali o tym, jak chcą walczyć o niepodległość Polski. Każdy chciał inaczej. Obiecali sobie, że nigdy tej rozmowy nie wykorzystają przeciwko sobie.

- Grupa Piłsudskiego rozpoczęła działalność quasi powstańczą czy terrorystyczną, jak zapowiadał, natomiast Dmowski prowadził politykę rozumnej ugody, jak też Piłsudskiemu się zwierzył - podkreślił profesor Krzysztof Kawalec, historyk i biograf Romana Dmowskiego.

Nie ma ani jednego ich wspólnego zdjęcia. Nie tylko dlatego, że spotykali się rzadko. - Można też sądzić - biorąc pod uwagę otoczenie każdego z nich, elektorat polityczny, że nie zaakceptowałby takiego wspólnego zdjęcia. Poczułby się zdradzony - zwrócił uwagę biograf Dmowskiego.

Nienowoczesna armia

Polska rozbudowywała się i modernizowała armię według wizji naczelnego wodza. - Józef Piłsudski był przekonany o skuteczności tej wizji armii, którą wypracował w czasie I wojny światowej - stwierdził w programie "Sto lat niepodległości" Andrzej Chwalba z Instytutu Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego.

- Po śmierci Piłsudskiego zrozumiano, że w porównaniu do innych armii, polska armia jest jednak niedoinwestowana, nienowoczesna, brakuje nowoczesnych broni, lotnictwa, broni pancernej - dodał.

Jak powiedział, w zakładach przemysłowych, zbrojeniowych, zaczęto produkować w szybkim tempie sprzęt potrzebny Polsce.

- Ale ze względu na szybki wybuch wojny, szybszy niż myślano - bo we wrześniu 1939 roku - polska armia tylko w pewnym stopniu została zmodernizowana. Niemiecka armia była armią zmechanizowaną, trudno było tę wojnę wygrać - podsumował profesor Chwalba.

Sto lat Niepodległości »

Oglądaj
Sto lat Niepodległości
  • Felieton dziennikarki TVN24 Joanny Hac w cyklu "Sto lat Niepodległości"Felieton dziennikarki TVN24 Joanny Hac w cyklu "Sto lat...
  • Profesor Andrzej Chwalba w programie "Sto lat niepodległości"Profesor Andrzej Chwalba w programie "Sto lat niepodległości"
  • Debata "Sto lat niepodległości". Stosunki polsko-francuskieDebata "Sto lat niepodległości". Stosunki polsko-francuskie
  • 100-lecie niepodległości. Ignacy Daszyński100-lecie niepodległości. Ignacy Daszyński
  • "Nie doceniamy niepodległościowego socjalizmu z 1918 roku""Nie doceniamy niepodległościowego socjalizmu z 1918 roku"
  • Charyzmatyczny przywódca socjalistów utorował Polsce drogę do wolnościCharyzmatyczny przywódca socjalistów utorował Polsce drogę do...
  • "Polska odrodziła się jako państwo demokratyczne""Polska odrodziła się jako państwo demokratyczne"
  • Debata "Sto lat niepodległości" w TVN24Debata "Sto lat niepodległości" w TVN24
  • "Sto lat niepodległości" o polskiej armii"Sto lat niepodległości" o polskiej armii
  • "Zrozumiano, że polska armia jest nienowoczesna, trudno było tę wojnę wygrać""Zrozumiano, że polska armia jest nienowoczesna, trudno było...
  •  Roman Dmowski i jego rola w historii Polski Roman Dmowski i jego rola w historii Polski
  • "Polska nigdy nie była krajem jednonarodowym""Polska nigdy nie była krajem jednonarodowym"
  • Zmiany w polskim społeczeństwie od 1918 rokuZmiany w polskim społeczeństwie od 1918 roku
  • "Społeczeństwo wyjątkowo potrafiło się zmobilizować". Jak zmieniały się granice Polski"Społeczeństwo wyjątkowo potrafiło się zmobilizować". Jak...
  • Józef Piłsudski - "człowiek chory na Polskę"Józef Piłsudski - "człowiek chory na Polskę"
  • Władza ludowa pamięć o Legionach zamazywałaWładza ludowa pamięć o Legionach zamazywała
  • "Formacja, która zapoczątkowała dzieje Rzeczpospolitej""Formacja, która zapoczątkowała dzieje Rzeczpospolitej"
  • Stulecie Niepodległości. Rola Legionów Polskich w powstaniu II RPStulecie Niepodległości. Rola Legionów Polskich w powstaniu II RP
  • Konsul USA w Krakowie: ważne, byśmy kontynuowali naszą współpracę i przyjaźńKonsul USA w Krakowie: ważne, byśmy kontynuowali naszą...
  • "Orędzie Wilsona". Reportaż Brygidy Grysiak"Orędzie Wilsona". Reportaż Brygidy Grysiak
Wideo: tvn24 Felieton dziennikarki TVN24 Joanny Hac w cyklu "Sto lat Niepodległości"

Podziel się:

Bądź na bieżąco:

Komentarze (0)

Dodaj komentarz do artykułu
domyślny avatar
Zaloguj się, aby dodać komentarz
Dodaj komentarz do artykułu
domyślny avatar
  • Udostępnij komentarz w:
  • ikona twitter
  • ikona facebook
  • ikona google plus
publikuj
Właśnie pojawiły sie nowe () komentarze - pokaż
Zasady forum
Publikowane komentarze sa prywatnymi opiniami użytkowników portalu. TVN24 nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.

Pozostałe informacje