Magazyn TVN24

Daniel Gryt

500 zł na dziecko. Tak to się robi w Europie

Zobacz

Maciej Kucharczyk

ZobaczOstatnia wyprawa dżentelmenów. Zdjęcia wydobyte z lodu po 100 latach

Rafał Kazimierczak

ZobaczAngie Kerber budzi drzemiącego giganta

Adam Sobolewski

ZobaczABC. Sen o potędze krajów trzech mórz

Podziel się

Andrzej Duda i Kolinda Grabar-Kitarović mówią jednym głosem: czas zacząć budować nowy biegun kontynentu, bo na tę ideę stać nie tylko oba kraje, ale cały region. Wizyta chorwackiej prezydent nad Wisłą w ostatnich dniach stycznia miała o tym przekonać.

Coś się w 2015 r. zmieniło w przestrzeni między Niemcami, Rosją i południowymi, górskimi pasmami kontynentu; coś, co pozwoliło politykom z regionu siebie nawzajem zauważyć.

Przyczyniła się do tego z pewnością Rosja i teraz co najmniej dwójka polityków chce ożywić stary, nigdy niewykraczający jednak poza sferę marzeń lub straconych złudzeń projekt środkowoeuropejski. Nie wiadomo, czy coś z niego wyjdzie, ale Andrzej Duda i prezydent Chorwacji Kolinda Grabar-Kitarović mówią wspólnym językiem. Warto więc się przyjrzeć chorwackiej perspektywie współpracy między krajami trzech mórz.

Chorwacja w świecie

Adriatyk, Bałtyk i Morze Czarne – polski prezydent kilka razy określił ten projekt krócej: ABC. – Ja jego tak określić nie mogę, bo w chorwackim Adriatyk to Jadran, ale to dobra nazwa. Na taki projekt mniej więcej w tym samym czasie wpadliśmy z prezydentem Andrzejem Dudą – mówiła w czasie ostatniego dnia pobytu w Polsce chorwacka prezydent, goszcząc z wykładem w Polskim Instytucie Spraw Międzynarodowych. Sama objęła urząd pod koniec 2014 r., wygrywając wybory z ramienia prawicowej Chorwackiej Wspólnoty Demokratycznej (HDZ). W ciągu pół roku od objęcia fotelu prezydenta przez Andrzeja Dudę spotkała się z nim już czterokrotnie, m.in. w Nowym Jorku, w czasie sesji  Zgromadzenia ONZ. Teraz przyjechała na trzy dni do Polski.

W czasie inaugurującego prezydenturę przemówienia, tuż po ogłoszeniu wyników wyborów, Kitarović powiedziała, że wierzy w sukces Chorwacji i to, że "może się ona stać jednym z najlepiej prosperujących krajów Europy". W tej części świata, mocno naznaczonej przez historię i poczucie fatalizmu, które nigdy nie opuszczają jej narodów, tak wielkie słowa często budzą tylko lekkie politowanie. Nie wpływa to jednak w niczym na chęć realizowania przez chorwacką prezydent własnego, niezależnego pomysłu w sferze międzynarodowej.

Kraje, które prezydent Chorwacji chciałaby przekonać do realizowania wspólnych projektów / Źródło: tvn24.pl

"Kolinda" – jak mówią o niej ci Chorwaci, którzy ją lubią – ma w swoim kraju duże poparcie i zaplecze polityczne. Choć HDZ od jesieni przez prawie 80 dni nie była w stanie stworzyć rządu większościowego i w końcu 22 stycznia na czele nowego gabinetu, w którym pięciu ministrów wyłoniono spoza układu politycznego, stanął biznesmen Tihomir Oreszković, to Kitarović i jej koncepcja cieszą się sporym uznaniem.

W przestrzeni publicznej, w dyskusjach politologów, a nawet w samym handlu i gospodarce pojawiły się głosy mówiące o tym, że nowa prezydent po raz pierwszy określiła samodzielne miejsce Chorwacji w świecie.

Po ogłoszeniu niepodległości w 1991 r., wyjściu z Jugosławii i w trakcie trwającej kolejne cztery lata wojny na Bałkanach pierwszym i jedynym zadaniem Zagrzebia było utrzymanie wywalczonej niepodległości. Do końca XX wieku rządzony przez prawicowego – lub, jak mówi dziś wielu komentatorów, nacjonalistycznego prezydenta o dyktatorskich zapędach – Franjo Tudźmana kraj był izolowany na międzynarodowej arenie. Potem przyszedł czas powolnego wzrostu, zabliźniania się ran po niedawnej, wojennej przeszłości, ale światowy kryzys gospodarczy i trwający kilka lat powrót chorwackiej gospodarki do formy na trwałe – mimo przyjęcia w międzyczasie do Unii Europejskiej i NATO – uczyniły z niej tylko kraj regionu.

Port w Rijece ma się stać oknem na świat Chorwatów / Źródło: Vhorvat/Flickr (CC BY 2.0)

Bałtyk i Adriatyk

"Zachodnie Bałkany" – tak się mówi najczęściej o krajach byłej Jugosławii. Chorwacka prezydent nie lubi tego określenia. W PISM mówiła o kroczącej zawsze jak cień za tą nazwą złej sławie. Dzisiaj "bałkanizacja" to przykre odniesienie służące politologom, socjologom i dyplomatom do opisywania procesów rozkładu życia społecznego, utraty kontroli nad działaniem instytucji i ogólnej niepewności w sferze bezpieczeństwa wewnętrznego.

Dlatego dla Kitarović Chorwacja to kraj Europy Środkowej. W czasie wizyty w Warszawie podkreślała to wyraźnie, mówiąc o wspólnej historii krajów regionu. To odniesienie daje prosty sygnał. Historia dawnej Jugosławii to dziś historia sąsiadów, których niekoniecznie musi łączyć najwięcej. Tym samym Kitarović wskazuje, że widzi dla Zagrzebia miejsce poza podstawową siecią zależności i ciągłego przeciągania liny choćby z Belgradem; zwłaszcza w ostatnich kilkunastu miesiącach, w których takie tendencje w stolicy Serbii zaczęły się pojawiać częściej.

Kitarović kieruje się w głąb historii, do XIX wieku i wspólnoty wielu narodów w ramach monarchii habsburskiej, w której – w ramach jednego państwa – jeszcze przed I wojną światową żyli i Polacy w Krakowie, i Chorwaci nad Adriatykiem. Zdaniem komentatorów przychylnych chorwackiej prezydent jest to pierwsza wielka idea i wyraz samodzielnego myślenia w perspektywie międzynarodowej – tego, czego jej poprzednikom brakowało.

Kolinda Grabar-Kitarović widzi więc Europę Środkowo-Wschodnią jako przyszłą wspólnotę interesów – w sferze bezpieczeństwa politycznego i energetycznego. Widzi ją także jako wspólnotę krajów dbających o podnoszenie wymiany handlowej i kierowanie uwagi na region, który nie powinien mieć oddzielnej struktury politycznej, ale swoją siłą przemawiać na kontynencie i w świecie.

Zagrzeb chce budować energetyczny i polityczny sojusz z Polską / Źródło: Chrmoe/Flickr (CC BY NC SA 2.0)

Surowce, handel i bezpieczeństwo

Dla Chorwacji projekt ABC skupia się wokół kilku pól i punktów. Po pierwsze – bo na to Kitarović zwracała uwagę m.in. w czasie wizyty w Polsce – chodzi o stworzenie korytarza energetycznego północ-południe, między Świnoujściem a wyspami wybrzeża dalmatyńskiego. Chorwaci chcieliby stworzyć terminal LNG podobny do polskiego na wyspie Krk. Jego położenie wynika z drugiej kwestii związanej z handlem i energetyką – planów budowy nowego Kanału Sueskiego.

Kitarović bardzo liczy na to, że projekt za kilka lat się powiedzie i dzięki otwarciu szybkiej drogi z Bliskiego Wschodu do Europy dawne szlaki Morza Śródziemnego zamienią się w autostrady dla tankowców dostarczających surowce na Stary Kontynent. Chorwacja chciałaby więc też zacząć rozbudowywać podupadły port w Rijece na półwyspie Istria – dawną bazę austriackiej floty wojennej. Jej zdaniem taką okazję mogły już też zobaczyć nawet Chiny, bo ostatnio przedstawiciele Państwa Środka rozmawiali z Chorwatami nt. wymiany handlowej w tej części Europy.

...najpierw musi jednak przerzucić most nad Austrią, Czechami (na zdj. Praga) i Węgrami / Źródło: Skoeber/Flickr (CC BY NC SA 2.0)

Wraz ze zbliżeniem w sferze bezpieczeństwa energetycznego należałoby też zadbać o współpracę w dziedzinie infrastruktury. Chorwacja – jako jeden z nielicznych już krajów na kontynencie – widzi szansę w transporcie kolejowym. Zagrzeb chciałby podpisać umowę z rządem węgierskim na budowę linii łączącej Budapeszt z Rijeką, a więc z samym Adriatykiem. Transport kolejowy mógłby posłużyć nie tylko do eksportu i importu surowców, ale też ułatwić wymianę handlową w innych dziedzinach. 28 stycznia doszło do spotkania Polsko-Chorwackiej Izby Przemysłowo-Handlowej. Wraz z Kitarović pojawili się tam przedstawiciele ponad 50 chorwackich firm. Po stronie polskiej było ponad 80 inwestorów i wytwórców.

Polska i Chorwacja, mające prezydentów mówiących jednym głosem, starają się więc postawić most między dwoma krajami. Jednoczesne budowanie go z obu brzegów ma sens, jednak do pokonania pozostaje – jak to w przypadku mostów bywa – rzeka. Tę stanowią inne kraje Europy Środkowej – Słowenia, Austria, Węgry, Czechy i Słowacja. Bliska pomysłom Polski i Chorwacji wydaje się być Rumunia, która od ubiegłego roku próbuje realizować swój projekt w dziedzinie bezpieczeństwa energetycznego, wciągając w niego Węgry, Słowację i Bułgarię. Kwestie najtrudniejsze będą więc zapewne dotyczyły zbliżenia i znalezienia wspólnego gruntu dla wszystkich tych państw w projekcie "Europy Środkowej" – projekcie przede wszystkim mocno zakorzenionym w historii, którego istnienie nigdy nie wiązało się ze szczególnym sukcesem, bo już samo jego powstanie było po prostu wypadkową dziejów kontynentu.

Nie można sobie jednak odmówić przyjemności z myślenia o tym, że kiedyś – nie wysiadając z jednego pociągu – dojedzie się znad zimnego Bałtyku nad ciepły, leniwy Adriatyk; z Gdańska do Rijeki przez Warszawę, Budapeszt i Zagrzeb.

Komentarze (14)

Dodaj komentarz do artykułu
domyślny avatar
Zaloguj się, aby dodać komentarz
Dodaj komentarz do artykułu
domyślny avatar
  • Udostępnij komentarz w:
  • ikona twitter
  • ikona facebook
  • ikona google plus
publikuj
Właśnie pojawiły sie nowe () komentarze - pokaż
Arsenek
Arsenek

Z MOJĄ świadomością historyczną widzę Polskę walczącą z Niemcami w II wojnie światowej i Czechy sprezentowane Niemcom przez Zachód w więzi z pasywnym sojusznikiem Niemiec w II wojnie światowej (ale aktywnym w I wojnie) Bułgarią i kilkoma aktywnymi sojusznikami Niemiec w obu wojnach światowych - czy to jako odrębne państwa, czy też rozwiń

  • Tyle osób ocenia komentarz pozytywnieOstatnio ocenili:
      0
    • Tyle osób ocenia komentarz negatywnieOstatnio ocenili:
        0
      • zgłoś naruszenie
      zamknij
      heblofil

      Uważam że ten pomysł jest bardzo, bardzo dobry. Marzyłby się projekt obejmujący jeszcze Serbię, Czarnogórę i Macedonię. Byłby to krok w bardzo dobrym kierunku. Odwołując się do nieco nowszej historii aniżeli czasy monarchii AW trzeba wspomnieć o trzech takich próbach. Jeden to koncepcja którą lansował jeszcze marszałek Piłsudski rozwiń

      • Tyle osób ocenia komentarz pozytywnieOstatnio ocenili:
          0
        • Tyle osób ocenia komentarz negatywnieOstatnio ocenili:
            0
          • zgłoś naruszenie
          zamknij
          Włodzimierz Kwiatkowski
          Włodzimierz Kwiatkowski

          Chorwaci i Polacy są dosyć pozytywnie do siebie nastawieni. Trzeba to wykorzystywać na gruncie polityki i gospodarki! Kulturowo, religijnie i etnicznie również wiele nas łączy.

          • Tyle osób ocenia komentarz pozytywnieOstatnio ocenili:
              0
            • Tyle osób ocenia komentarz negatywnieOstatnio ocenili:
                0
              • zgłoś naruszenie
              zamknij
              AborygenMiejscowy
              AborygenMiejscowy

              Z racji uprawiania żeglarstwa jestem co roku w tym kraju nad Morzem Adriatyckim i jestem zachwycony infrastrukturą jak i możliwościami uprawiania tej dziedziny - Polsce niestety daleko do tego poziomu jak i możliwości sprzedaży usług czarterowych. Podobnie jest w całej ogromnej sferze turystyki, hotelarstwa i szeroko pojętej rekreacji. Jest rozwiń

              • Tyle osób ocenia komentarz pozytywnieOstatnio ocenili:
                  0
                • Tyle osób ocenia komentarz negatywnieOstatnio ocenili:
                    0
                  • zgłoś naruszenie
                  zamknij
                  Piotru70
                  Piotru70

                  Z pretensjami to do PO.

                  • Tyle osób ocenia komentarz pozytywnieOstatnio ocenili:
                      0
                    • Tyle osób ocenia komentarz negatywnieOstatnio ocenili:
                        0
                      • zgłoś naruszenie
                      zamknij
                      biznesmanz
                      biznesmanz

                      Koncepcja malownicza jak baśń gdy historia uczy nas także jak szybko się skończyło cesarstwo AW, a zdrowy rozsądek podpowiada, że są b. małe szanse na dogadanie czegoś konkretnego w tyle krajów.

                      Jedno jest pewne - osłabianie teraz działającej i łączącej nasze realne ogromne interesy współpracy z Niemcami ZANIM powstanie rozwiń

                      • Tyle osób ocenia komentarz pozytywnieOstatnio ocenili:
                          2
                        • Tyle osób ocenia komentarz negatywnieOstatnio ocenili:
                            0
                          • zgłoś naruszenie
                          zamknij
                          kg1955
                          kg1955

                          Pamiętamy Chorwację z czasów II WŚ.Pod szyldem kościoła katolickiego mordy i rzezie tych co byli odmienni od nich.I tego chcą teraz?

                          • Tyle osób ocenia komentarz pozytywnieOstatnio ocenili:
                              1
                            • Tyle osób ocenia komentarz negatywnieOstatnio ocenili:
                                1
                              • zgłoś naruszenie
                              zamknij
                              Monarchista
                              Monarchista
                              • kg1955:
                              • Pamiętamy Chorwację z czasów II WŚ.Pod szyldem kościoła katolickiego mordy i rzezie tych co byli odmienni od nich.I tego chcą teraz?
                              • rozwiń

                              Co się martwisz teraz będziesz miał islam ponoć religia dobroci.

                              • Tyle osób ocenia komentarz pozytywnieOstatnio ocenili:
                                  2
                                • Tyle osób ocenia komentarz negatywnieOstatnio ocenili:
                                    2
                                  • zgłoś naruszenie
                                  zamknij
                                  mariusz_bmtpb
                                  mariusz_bmtpb

                                  Pomijając polityczny bełkot, z mapy jasno wynika że jedyne co może urodzić ten projekt, to nowa strefa buforowa między Zachodem a Rosją. Putin będzie zachwycony.

                                  • Tyle osób ocenia komentarz pozytywnieOstatnio ocenili:
                                      1
                                    • Tyle osób ocenia komentarz negatywnieOstatnio ocenili:
                                        0
                                      • zgłoś naruszenie
                                      zamknij
                                      Osykosy
                                      Osykosy

                                      Bardzo dobry pomysł- oby doszedł do skutku!!!!

                                      • Tyle osób ocenia komentarz pozytywnieOstatnio ocenili:
                                          2
                                        • Tyle osób ocenia komentarz negatywnieOstatnio ocenili:
                                            3
                                          • zgłoś naruszenie
                                          zamknij
                                          bob_lewandowski
                                          bob_lewandowski

                                          bardzo dobry pomysl. budujmy razem z chorwacja lepsza ekonomie i przyszlosc.

                                          • Tyle osób ocenia komentarz pozytywnieOstatnio ocenili:
                                              0
                                            • Tyle osób ocenia komentarz negatywnieOstatnio ocenili:
                                                3
                                              • zgłoś naruszenie
                                              zamknij
                                              usmiech_prezesa

                                              Proponuje dolaczyc jeszcze Afryke Poludniowa, bedzie dostep do Oceanu.

                                              • Tyle osób ocenia komentarz pozytywnieOstatnio ocenili:
                                                  3
                                                • Tyle osób ocenia komentarz negatywnieOstatnio ocenili:
                                                    3
                                                  • zgłoś naruszenie
                                                  zamknij
                                                  Więcej komentarzy - rozwiń
                                                  Zasady forum
                                                  Publikowane komentarze sa prywatnymi opiniami użytkowników portalu. TVN24 nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.
                                                  Zwiń

                                                  Ewelina Woźnica

                                                  ZobaczGajos nie myśli o zejściu ze sceny. "Nie umiałbym robić niczego innego"

                                                  Jacek Stawiski

                                                  ZobaczDramat dla Polaków na Wyspach i cios dla całej Europy. Taki będzie Brexit

                                                  Grzegorz Kuczyński

                                                  ZobaczKradzież stulecia i Vlad Wszechmogący. Jak pod flagą UE zrujnować państwo

                                                  Bartosz Żurawicz

                                                  ZobaczZ "polskiego Kuwejtu" jeżdżą do Hiszpanii za 300 zł

                                                  Katarzyna Guzik

                                                  Zobacz"Będę cię chronił lepiej niż własne oczy". Namiętność, która zgubiła gangstera

                                                  Filip Czekała

                                                  ZobaczTej, bździągwy i szczuny! Witajcie w Pyrlandii

                                                  Marcin Iwankiewicz

                                                  ZobaczTo z nimi na Euro zagramy "o wszystko"

                                                  Poprzedni weekend
                                                  2 tygodnie temu
                                                  3 tygodnie temu
                                                  4 tygodnie temu
                                                  6 tygodni temu
                                                  Zobacz wszystkie