tvnpix
śledź nas na:
  • Google Plus
  • Instagram
  • RSS

100-lecie niepodległości

"Społeczeństwo wyjątkowo potrafiło się zmobilizować". Jak zmieniały się granice Polski

zobacz więcej wideo »
"Społeczeństwo wyjątkowo potrafiło się zmobilizować". Jak zmieniały się granice Polski
  • "Społeczeństwo wyjątkowo potrafiło się zmobilizować". Jak zmieniały się granice Polski"Społeczeństwo wyjątkowo potrafiło się zmobilizować". Jak zmieniały się granice...
  • "Polska nigdy nie była krajem jednonarodowym""Polska nigdy nie była krajem jednonarodowym"
  • Stulecie niepodległości. Zmiany w polskim społeczeństwie od 1918 rokuStulecie niepodległości. Zmiany w polskim społeczeństwie od 1918 roku
  • Felieton reporterki TVN24 Brygidy GrysiakFelieton reporterki TVN24 Brygidy Grysiak
  • Władza ludowa pamięć o Legionach zamazywałaWładza ludowa pamięć o Legionach zamazywała
  • "Formacja, która zapoczątkowała dzieje Rzeczpospolitej""Formacja, która zapoczątkowała dzieje Rzeczpospolitej"
  • Stulecie Niepodległości. Rola Legionów Polskich w powstaniu II RPStulecie Niepodległości. Rola Legionów Polskich w powstaniu II RP
  • Konsul USA w Krakowie: ważne, byśmy kontynuowali naszą współpracę i przyjaźńKonsul USA w Krakowie: ważne, byśmy kontynuowali naszą współpracę i przyjaźń
  • "Orędzie Wilsona". Reportaż Brygidy Grysiak"Orędzie Wilsona". Reportaż Brygidy Grysiak
  • Profesor Aleksander Hall w programie "Horyzont"Profesor Aleksander Hall w programie "Horyzont"
  • Prof. Andrzej Paczkowski w programie "Horyzont"Prof. Andrzej Paczkowski w programie "Horyzont"
  • 111 tomów, które przywracają pamięć. Deklaracja zostanie pokazana w Warszawie111 tomów, które przywracają pamięć. Deklaracja zostanie pokazana w Warszawie
  • Debata "Sto lat niepodległości" w TVN24 Debata "Sto lat niepodległości" w TVN24
  • "To było po prostu ratowanie życia" "To było po prostu ratowanie życia"
  • Kim był Herbert Hoover? Opowiada Zbigniew Lewicki Kim był Herbert Hoover? Opowiada Zbigniew Lewicki
  • Ryszard Schnepf o "Deklaracji Przyjaźni i Podziwu dla Stanów Zjednoczonych"Ryszard Schnepf o "Deklaracji Przyjaźni i Podziwu dla Stanów Zjednoczonych"
  • 111 tomów, które przywracają pamięć. Reportaż Brygidy Grysiak111 tomów, które przywracają pamięć. Reportaż Brygidy Grysiak
  • 30 tysięcy stron. Pięć i pół miliona podpisów. Tak Polacy dziękowali 90 lat temu Amerykanom30 tysięcy stron. Pięć i pół miliona podpisów. Tak Polacy dziękowali 90 lat temu...
  • "Dla niektórych podpis pod Deklaracją to jedyna pamiątka po matce""Dla niektórych podpis pod Deklaracją to jedyna pamiątka po matce"
Foto: TVN24 | Video: tvn24 Materiał Brygidy Grysiak w kolejnej części cyklu "Sto lat Niepodległości"

To była zasługa polskiej elity politycznej, ale i całego społeczeństwa polskiego, które wyjątkowo potrafiło się zmobilizować - wyjaśniał profesor Piotr Eberhardt, geograf z Polskiej Akademii Nauk, pytany o to, jak kształtowały się granice Rzeczpospolitej w 1918 roku. Wraz z reporterką TVN24 Brygidą Grysiak w kolejnej części cyklu "Sto lat Niepodległości" przedstawił ten przełomowy w polskiej historii proces.

W listopadzie 1918 roku Polska odzyskuje niepodległość i wraca na mapę Europy. To dopiero początek walki o granice.

"A czas przed nami jest krótki i tylko wspólnym wysiłkiem możemy zdecydować, na jakiej przestrzeni, w jakich granicach naszą wolność obwarujemy i jak silnie staniemy na nogach, zanim dojdą z powrotem do siły i pełnego głosu sąsiedzi ze Wschodu i z Zachodu" - pisał do współpracowników Józef Piłsudski 29 listopada 1918 roku.

Wspólnym wysiłkiem Polacy odzyskują Lwów i Małopolskę Wschodnią. - Następna faza to jest Powstanie Wielkopolskie, które zakończyło się zwycięstwem i widzimy przyłączenie Wielkopolski - wyjaśniał w rozmowie z reporterką TVN24 Brygidą Grysiak profesor Piotr Eberhardt, geograf z Polskiej Akademii Nauk.

"W przełomowym momencie grali na jednym fortepianie"

Przekonywanie Zachodu do Polski w jak największych granicach to operacja etapowa. Najpierw do gazet codziennych dołącza się projekt mapy Polski, z którą polska delegacja w 1919 roku jedzie na konferencję pokojową w Wersalu.

- Pomimo pewnych sprzeczności ideologicznych i politycznych, (Roman) Dmowski z (Józefem) Piłsudskim potrafili się porozumieć, wiedząc o tym, że chodzi tu o interes Polski. W tym przełomowym momencie grali na jednym fortepianie - podkreślał profesor Eberhardt.

Jak dodał, po konferencji pokojowej w Wersalu Polska zyskała dostęp do morza, ale nie otrzymała Gdańska. - W wyniku kontrakcji brytyjskiej Gdańsk stał się Wolnym Miastem - przypomniał geograf.

Polska przestała być petentem

Granice odradzającej się Rzeczpospolitej wciąż były płynne. Na Górnym Śląsku, na Warmii i Mazurach odbyły się plebiscyty. Polska je przegrała, ale po zwycięskich powstaniach część Śląska pozostała w polskich granicach.

- Tak jak o granicy zachodniej decydował Wersal, to o granicy wschodniej zadecydowała wojna polsko - bolszewicka - przypominał profesor Eberhardt.

Po "Cudzie nad Wisłą", czyli bitwie, która rozstrzygnęła losy wojny polsko-bolszewickiej, Polska przestała być petentem. W Rydze w 1921 roku negocjowała już jako zwycięzca. Tak powstaje wielka II Rzeczpospolita. Mniejsza niż przed rozbiorami, ale większa niż dziś. Jak tłumaczył profesor Eberhardt, obecne granice to efekt decyzji jałtańsko-poczdamskich, podejmowanych przez mocarstwa po II wojnie światowej.

Kiedy wybuchła II wojna światowa, Polska zniknęła z mapy. - Pakt Ribbentrop-Mołotow (z 23 sierpnia 1939 roku - przyp. red.) o podziale Europy Środkowo-Wschodniej, w tym Polski, na strefy wpływów niemieckich i sowieckich. Zamiast trzech zaborów mamy dwa zabory, Polska nie istnieje. Polski na mapie Europy nie ma - podkreślał profesor Eberhardt.

Granice, które istnieją do dziś

II wojna zmieniła świat. Niemcy przegrali, w 1945 roku Polska wróciła na mapę. Ale tak zwana wielka trójka - Stany Zjednoczone, Wielka Brytania i Związek Radziecki - zdecydowała, że utraciliśmy ziemie wschodnie.

- Trzy wielkie mocarstwa ustaliły, że granica wschodnia Polski będzie (przechodziła - red.) według tak zwanej linii Curzona. To jest granica, która istnieje do dnia dzisiejszego - przypominał profesor Eberhardt.

Jak zaznaczył, pomimo tego konferencja poczdamska w 1945 roku zakończyła się dla Polski olbrzymim sukcesem terytorialnym. - Polska uzyskała ziemie zachodnie, czyli Pomorze Zachodnie, Dolny Śląsk, Opolszczyznę, Warmię, Mazury oraz Wolne Miasto Gdańsk. W wyniku tych dwóch werdyktów pojawiła się na mapie Europy Polska, która istnieje do dnia dzisiejszego - podkreślił geograf z Polskiej Akademii Nauk.

Już po wojnie na mapie Polski pojawiły się kosmetyczne zmiany, jak korekta granic z Czechosłowacją czy ze Związkiem Radzieckim w 1951 roku.

"Społeczeństwo wyjątkowo potrafiło się zmobilizować"

Jak podkreślał profesor Eberhardt, to, jak zmieniały się granice Rzeczpospolitej od 1918 roku, "to była zasługa polskiej elity politycznej, ale i całego społeczeństwa polskiego".

- To społeczeństwo wyjątkowo potrafiło się zmobilizować. Mój ojciec w 1920 roku miał 17 lat. W momencie, jak się zbliżali bolszewicy, jako ochotnik - nie mając żadnego wyszkolenia wojskowego - wstąpił do armii. Z tą armią przeszedł od Warszawy aż do Mińska. Mając 17 lat - podkreślił.

Felieton Brygidy Grysiak był częścią programu "Sto lat niepodległości" wyemitowanego w sobotę o godzinie 21 w TVN24.

Oglądaj
"Sto lat Niepodległości", materiał Brygidy Grysiak i rozmowa z gościem
Wideo: tvn24 "Sto lat Niepodległości", materiał Brygidy Grysiak i rozmowa z gościem

Podziel się:

Bądź na bieżąco:
  • Skopiowano do schowka

100-lecie niepodległości

Komentarze (0)

Dodaj komentarz do artykułu
domyślny avatar
Zaloguj się, aby dodać komentarz
Dodaj komentarz do artykułu
domyślny avatar
  • Udostępnij komentarz w:
  • ikona twitter
  • ikona facebook
  • ikona google plus
publikuj
Właśnie pojawiły sie nowe () komentarze - pokaż
Zasady forum
Publikowane komentarze sa prywatnymi opiniami użytkowników portalu. TVN24 nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.

Pozostałe informacje

Sprawdź, czy zagraża Ci smog

TVN Meteo

Dzwoniła 500 razy pod 112. Jednego dnia

31-latka z Dzierżoniowa zablokowała niemal całą linię. Grozi jej areszt, ograniczenie wolności lub do 1500 złotych grzywny. Zobacz TOTERAZ.

INFORMACJE SPORTOWE »

Tajemnice czarnej dziury

Czarna dziura to obszar czasoprzestrzeni, którego z uwagi na wpływ grawitacji, nic nie może opuścić. Nawet światło. Zobacz TOTERAZ.

Ogród kwiatowy w Holandii z lotu ptaka (fot. Koen Van Weel/EPA/PAP) czytaj dalej »