tvnpix
śledź nas na:
  • Google Plus
  • Instagram
  • RSS

100-lecie niepodległości

"Był głosem przewodnim Ślązaków, którzy poczuwali się do polskości"

zobacz więcej wideo »
"Był głosem przewodnim Ślązaków, którzy poczuwali się do polskości"
  • Człowiek, który wybrał polskośćCzłowiek, który wybrał polskość
  • Sto lat od nadania praw wyborczych kobietomSto lat od nadania praw wyborczych kobietom
  • Hugh Gibson. Pierwszy poseł USA w PolsceHugh Gibson. Pierwszy poseł USA w Polsce
  • "Jeśli mówimy o narodzinach nowego państwa, to najpierw była ciąża"Jeśli mówimy o narodzinach nowego państwa, to najpierw była ciąża
  • "100-lecie niepodległości" o dacie święta niepodległości. Reportaż"100-lecie niepodległości" o dacie święta niepodległości. Reportaż
  • Dlaczego 11 listopada? Felieton Pauliny ChacińskiejDlaczego 11 listopada? Felieton Pauliny Chacińskiej
  • "To wielka postać, nie tylko Śląska, ale również Polski""To wielka postać, nie tylko Śląska, ale również Polski"
  • Profesor Grzegorz Nowik: każde powstanie jest romantyczneProfesor Grzegorz Nowik: każde powstanie jest romantyczne
  • 100-lecie niepodległości. Powstanie wielkopolskie100-lecie niepodległości. Powstanie wielkopolskie
  • Felieton dziennikarki TVN24 Joanny Hac w cyklu "Sto lat Niepodległości"Felieton dziennikarki TVN24 Joanny Hac w cyklu "Sto lat Niepodległości"
  • Profesor Andrzej Chwalba w programie "Sto lat niepodległości"Profesor Andrzej Chwalba w programie "Sto lat niepodległości"
  • Debata "Sto lat niepodległości". Stosunki polsko-francuskieDebata "Sto lat niepodległości". Stosunki polsko-francuskie
  • 100-lecie niepodległości. Ignacy Daszyński100-lecie niepodległości. Ignacy Daszyński
  • "Nie doceniamy niepodległościowego socjalizmu z 1918 roku""Nie doceniamy niepodległościowego socjalizmu z 1918 roku"
  • Charyzmatyczny przywódca socjalistów utorował Polsce drogę do wolnościCharyzmatyczny przywódca socjalistów utorował Polsce drogę do wolności
  • "Polska odrodziła się jako państwo demokratyczne""Polska odrodziła się jako państwo demokratyczne"
  • Debata "Sto lat niepodległości" w TVN24Debata "Sto lat niepodległości" w TVN24
  • "Sto lat niepodległości" o polskiej armii"Sto lat niepodległości" o polskiej armii
  • "Zrozumiano, że polska armia jest nienowoczesna, trudno było tę wojnę wygrać""Zrozumiano, że polska armia jest nienowoczesna, trudno było tę wojnę wygrać"
  •  Roman Dmowski i jego rola w historii Polski Roman Dmowski i jego rola w historii Polski
  • "Polska nigdy nie była krajem jednonarodowym""Polska nigdy nie była krajem jednonarodowym"
  • Zmiany w polskim społeczeństwie od 1918 rokuZmiany w polskim społeczeństwie od 1918 roku
  • "Społeczeństwo wyjątkowo potrafiło się zmobilizować". Jak zmieniały się granice Polski"Społeczeństwo wyjątkowo potrafiło się zmobilizować". Jak zmieniały się granice...
  • Józef Piłsudski - "człowiek chory na Polskę"Józef Piłsudski - "człowiek chory na Polskę"
  • Władza ludowa pamięć o Legionach zamazywałaWładza ludowa pamięć o Legionach zamazywała
  • "Formacja, która zapoczątkowała dzieje Rzeczpospolitej""Formacja, która zapoczątkowała dzieje Rzeczpospolitej"
  • Stulecie Niepodległości. Rola Legionów Polskich w powstaniu II RPStulecie Niepodległości. Rola Legionów Polskich w powstaniu II RP
  • Konsul USA w Krakowie: ważne, byśmy kontynuowali naszą współpracę i przyjaźńKonsul USA w Krakowie: ważne, byśmy kontynuowali naszą współpracę i przyjaźń
  • "Orędzie Wilsona". Reportaż Brygidy Grysiak"Orędzie Wilsona". Reportaż Brygidy Grysiak
  • Profesor Aleksander Hall w programie "Horyzont"Profesor Aleksander Hall w programie "Horyzont"
  • Prof. Andrzej Paczkowski w programie "Horyzont"Prof. Andrzej Paczkowski w programie "Horyzont"
  • 111 tomów, które przywracają pamięć. Deklaracja zostanie pokazana w Warszawie111 tomów, które przywracają pamięć. Deklaracja zostanie pokazana w Warszawie
  • Debata "Sto lat niepodległości" w TVN24 Debata "Sto lat niepodległości" w TVN24
  • "To było po prostu ratowanie życia" "To było po prostu ratowanie życia"
  • Kim był Herbert Hoover? Opowiada Zbigniew Lewicki Kim był Herbert Hoover? Opowiada Zbigniew Lewicki
  • Ryszard Schnepf o "Deklaracji Przyjaźni i Podziwu dla Stanów Zjednoczonych"Ryszard Schnepf o "Deklaracji Przyjaźni i Podziwu dla Stanów Zjednoczonych"
  • 111 tomów, które przywracają pamięć. Reportaż Brygidy Grysiak111 tomów, które przywracają pamięć. Reportaż Brygidy Grysiak
  • 30 tysięcy stron. Pięć i pół miliona podpisów. Tak Polacy dziękowali 90 lat temu Amerykanom30 tysięcy stron. Pięć i pół miliona podpisów. Tak Polacy dziękowali 90 lat temu...
  • "Dla niektórych podpis pod Deklaracją to jedyna pamiątka po matce""Dla niektórych podpis pod Deklaracją to jedyna pamiątka po matce"
Foto: tvn24 | Video: tvn24 Wojciech Korfanty - jedna z najsłynniejszych postaci w historii Śląska

Wojciech Korfanty, dyktator Trzeciego Powstania Śląskiego, komisarz plebiscytowy, wicepremier i parlamentarzysta. Dla Polski zmienił nawet imię, z Adalbert. Człowiek, który wybrał polskość, na nią postawił i o nią walczył. - Gdyby nie on, Katowice byłyby niemieckie - mówi Jan Planta z Muzeum Powstań Śląskich w Świętochłowicach.

- W typowo niemieckim gimnazjum, do jakiego uczęszczał, jego polskość była traktowana wyłącznie w sposób absolutnie negatywny - mówi dr Dawid Keller z Muzeum Śląskiego w Katowicach. Zaznacza, że to w kontrze do bardzo intensywnych prób germanizacji Korfanty zapragnął być Polakiem.

Marzenie o Polsce

Działalność na rzecz Polski rozpoczął już w szkole, gdzie szerzył polską literaturę i kulturę. W latach 1901–1908 był członkiem Ligi Narodowej, w której współpracował z Romanem Dmowskim. Zdaniem Kellera zetknięcie się ze środowiskiem narodowym i z wielkimi nazwiskami ukształtowało jego późniejsze wybory polityczne.

Od 1901 był redaktorem naczelnym pisma ilustrowanego "Górnoślązak". Za publikowane na jego łamach antyniemieckie i propolskie artykuły trafił do więzienia. W 1903 roku został pierwszym polskim posłem z Górnego Śląska w Reichstagu. Owocem tego politycznego sukcesu było zwycięstwo w kolejnych wyborach do parlamentu, tym razem nie tylko Korfantego, ale aż pięciu Polaków - przypomina Keller.

O polskiej państwowości i jej odrodzeniu po wojnie Korfanty głośno mówił tak w Reichstagu, jak i później w pruskim Landtagu. Tuż przed odzyskaniem przez Polskę niepodległości, 25 października 1918 roku, wygłosił w Berlinie płomienne przemówienie, w którym żądał, aby "dawne części Królestwa Polskiego zostały znowu połączone w jedną całość". Krótko po tym Korfanty powrócił do odradzającego się kraju. Udał się do Poznania, gdzie wszedł w skład Naczelnej Rady Ludowej. Tam uczestniczył w powstaniu wielkopolskim, które okazało się jednym z czterech zwycięskich zrywów narodowych w dziejach Polski. - I ten sukces przenosi na Śląsk - podkreśla Artur Garbas z Muzeum Miejskiego w Siemianowicach Śląskich.

"Polska otrzymała skarb"

W 1920 roku rząd polski desygnował go na polskiego komisarza plebiscytowego na Górnym Śląsku. Postanowienia traktatu wersalskiego przewidywały, że ma się tam odbyć plebiscyt. To ludność miała zadecydować, czy Śląsk będzie należeć do Polski, czy też do Niemiec. Plebiscyt przeprowadzono 21 marca 1921 roku. Korfanty organizował nie tylko głosowanie, ale także plebiscytową propagandę.

- Oprócz plakatów, pocztówek i ulotek były także wiece, koncerty - opowiada Jan Planta. Wynik referendum okazał się jednak klęską Polaków.

- Z matematycznego punktu widzenia Polska przegrała. 40 procent ludności opowiedziało się za Polską, 60 za Niemcami. Ale gdybyśmy zobaczyli mapę tych wyników, okaże się, że ta granica w żaden sposób nie może być wytyczona - mówi Planta. - W miastach głosy układy się raczej za Niemcami, ale w okolicznych wsiach w zdecydowanej większości za Polską - wyjaśnia.

W efekcie niekorzystnej dla Polski propozycji podziału Górnego Śląska doszło do III Powstania Śląskiego, na którego czele stanął nie kto inny, jak Korfanty. Nie wierzył jednak w szanse powodzenia zrywu, dlatego zarządził wstrzymanie walk jeszcze w czasie, gdy inicjatywa na froncie należała do Polaków.

- Wyczuł, że jak włączy się do tego armia niemiecka to może się źle skończyć - tłumaczy Garbas.

Mimo rozkazu zakończenia działań zbrojnych część wojskowych się zbuntowała. Wśród nich był późniejszy wojewoda śląski, Michał Grażyński. Próba puczu zakończyła się jednak niepowodzeniem, a upokorzony Grażyński do końca życia nosił w sobie urazę.

Trzecie Powstanie Śląskie było ostatnim z trzech zbrojnych zrywów polskiej ludności na Śląsku. W jego efekcie przyznano Polsce znacznie większą część Górnego Śląska, niż pierwotnie zamierzano. Zdaniem Jana Planty był to ogromny sukces.

- Po zawieszeniu broni Polska otrzymała skarb. Wszystkie huty w tym rejonie przypadły Polsce, ale także pokłady węgla, dzięki którym polski przemysł mógł się rozwijać - wyjaśnia.

Niechciany bohater

Po powstaniu Wojciech Korfanty działał w polityce. Głównie lokalnej, do ogólnopolskiej nie miał szczęścia. Jego kandydatura na premiera w 1922 roku przepadła - jak zaznacza Garbas - z powodu sprzeciwu marszałka Józefa Piłsudskiego.

Przywódca śląskiego zrywu stał się w późniejszych latach celem intensywnej kampanii i politycznych ataków ze strony Grażyńskiego. Z jego inspiracji dwukrotnie aresztowano Korfantego, który w 1935 roku zdecydował się uciec do Czechosłowacji.

- Patrząc na to, w jaki sposób był potraktowany, mógł być zły na Polskę, na administrację, na rządy. Ale przyjechał do Polski, nie obraził się na nią - przypomina Keller.

Do kraju wrócił w przededniu wybuchu drugiej wojny światowej. Niemal od razu został aresztowany i trafił na Pawiak. Jego stan zdrowia zaczął się pogarszać. Z przyczyn propagandowych nie chciano, by umarł w więzieniu, dlatego został wypuszczony. Zmarł  w szpitalu, dwa tygodnie przed wybuchem kolejnej wojny.

- Był głosem przewodnim Ślązaków, którzy poczuwali się do polskości - twierdzi Planta.

Oglądaj
"To wielka postać, nie tylko Śląska, ale również Polski"
Wideo: tvn24 "To wielka postać, nie tylko Śląska, ale również Polski"

Śląski "przewrót kopernikański"

- To wielka postać, nie tylko Śląska, ale również Polski - mówił o Wojciechu Korfantym gość programu "Stulecie niepodległości" profesor Andrzej Chwalba z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jak zaznaczył, dokonał on "przewrotu kopernikańskiego" w myśleniu Ślązaków na temat przyszłej Polski.

Historyk wyjaśniał, że Korfanty jako pierwszy spośród "wielkich przywódców śląskich" twierdził, że poprzez "działania organiczne, pozytywistyczne, kiedyś będziemy częścią Rzeczypospolitej". - Gdyby tak nie myślał, nie stworzyłby "Górnoślązaka" (…), gdyby było inaczej, nie byłby pierwszym polskim posłem ze Śląska do Reichstagu, który wstąpił do koła polskiego. I to był szok dla Niemców - dodał historyk.

Oglądaj
100-lecie niepodległości. Wojciech Korfanty
Wideo: tvn24 100-lecie niepodległości. Wojciech Korfanty

Podziel się:

Bądź na bieżąco:
  • Skopiowano do schowka

100-lecie niepodległości

Pozostałe informacje

Sprawdź, czy zagraża Ci smog

TVN Meteo
Partnerem serwisu jest PhilipsPhilips - partner serwisu

INFORMACJE BIZNESOWE »

Pieniądze dla Ukrainy za podwyżki cen gazu. 
"To jest wymuszony krok"

Pieniądze dla Ukrainy za podwyżki cen gazu.
"To jest wymuszony krok"

Ukraina i Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW) wstępnie uzgodniły nowy program finansowania, który zastąpi program rozszerzonego finansowania wygasający w 2019 roku - poinformował MFW. Wcześniej rząd Ukrainy zgodził się na podwyżkę o 23,5 procent ceny gazu dla odbiorców indywidualnych. czytaj dalej »

INFORMACJE SPORTOWE »

Wściekły Mourinho. Wygrana uciekła mu sprzed nosa

Wściekły Mourinho. Wygrana uciekła mu sprzed nosa

Jose Mourinho i jego Manchester United byli bardzo blisko zwycięstwa z Chelsea w Londynie. Szlagier zakończył się jednak podziałem punktów, a pod koniec meczu doszło do awantury. Z wygranej nie mógł cieszyć się także grający w West Ham United Łukasz Fabiański. zobacz więcej »

Edinson Cavani podczas meczu Paris Saint Germain - SC Amiens w Paryżu (Ian Langsdon/PAP/EPA) czytaj dalej »