30 lat od wybuchu w Czarnobylu. 17 proc. Białorusi wciąż skażone

[object Object]
Białoruś ucierpiała w katastrofietvn24
wideo 2/7

30 lat po katastrofie elektrowni jądrowej w Czarnobylu poziom skażenia radioaktywnego na Białorusi, choć wciąż znacząco wyższy niż gdzie indziej, spadł według ekspertów do poziomów niegroźnych dla ludzi. W zamkniętym rezerwacie doskonale rozwija się przyroda.

We wtorek mija 30. rocznica katastrofy czarnobylskiej. Ze wszystkich byłych republik Związku Radzieckiego Białoruś najbardziej odczuła skutki zdarzenia. Po wybuchu reaktora położonego w granicach Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej na terytoria białoruskie spadło ok. 70 proc. opadu radioaktywnego, a skażeniu uległo 23 proc. kraju - głównie południowo-wschodnich terenów rolniczych. Władze Białorusi w położonej na granicy z Ukrainą strefie zamkniętej prowadzą monitoring świata zwierzęcego i roślinnego. Znajduje się tam Poleski Państwowy Rezerwat Radiacyjno-Ekologiczny.

"Bardziej przypominają hipopotamy niż dziki"

- Zwierzęta i rośliny w rezerwacie radzą sobie doskonale. Nie wpływa na nie działalność człowieka, (…) rośnie wystarczająca ilość pasz wysokiej jakości, wzrosła populacja saren i dzików, pojawiły się wilki i inne zwierzęta - powiedziała naczelniczka białoruskiego państwowego centrum ds. meteorologii, skażenia radioaktywnego i obserwacji środowiska naturalnego (Hidromet) Maria Hiermenczuk. - Sama widziałam te dziki. Bardziej przypominają hipopotamy niż dziki - zauważyła. Pytana, czy wyglądają tak z powodu promieniowania, zaprzeczyła. - Nie. To tylko dlatego, że dobrze się odżywiają - zapewniła. W rezerwacie pokazała się duża liczba ryb i ptaków, które wcześniej tam ani nie przylatywały ani nie zimowały. Ponadto z Puszczy Białowieskiej sprowadzono pewną liczbę żubrów, które się dobrze zadomowiły. - Żadnych przejawów rozwoju, które można by wiązać ze skażeniem radioaktywnym, nie ma - podkreśliła szefowa Hidrometu.

Obszar skażenia będzie się zmniejszał

Według danych ministerstwa środowiska w Mińsku obszar skażenia kraju zmniejszył się z 23 proc. w 1986 r. do 17-18 proc. w roku 2016. Wskaźnikiem referencyjnym jest izotop radioaktywnego cezu-137, którego czas połowicznego rozpadu nieznacznie przekracza 30 lat. Najwyższe poziomy skażenia wciąż notuje się w obwodach homelskim i mohylewskim. Według Hiermenczuk do 2046 roku obszar skażenia zmniejszy się do 10-11 proc. powierzchni Białorusi. Obecnie dane Hidrometu mówią, że na obszarach skażonych żyje około miliona ludzi. - Podejmowane są odpowiednie działania, funkcjonują odpowiednie systemy ochrony przed radiacją, przy czym w strefach, gdzie panuje bardzo wysoki poziom skażenia radioaktywnego, ludzie nie mieszkają – zastrzegła naczelniczka centrum. - Obszar skażenia oceniamy na podstawie obecności cezu-137, wiedząc jednocześnie, że w strefie skażenia cezem znajdują się również stront-90 i pluton, choć jest ich znacznie mniej - dodała.

Białoruskie kryterium

Jak wyjaśniła, według białoruskiego prawa najważniejszym kryterium bezpieczeństwa jest dawka napromieniowania przekraczająca 1 milisiwert na rok, a więc wyższa od tej, którą człowiek otrzymuje z naturalnego tła promieniowania jonizującego, występującego w przyrodzie. - Dziś w mniej niż 100 osiedlach ta dawka przewyższa 1 milisiwert i istnieje tam konieczność stosowania dodatkowych środków ostrożności. Ale na pozostałym obszarze dawka jest niższa od 1 milisiwerta - zapewniła. Hiermenczuk zauważyła też, że bardzo trudno jest ustalić dawkę promieniowania, którą ludność otrzymała w 1986 roku, ponieważ wtedy głównie dotyczyła krótkoterminowych pierwiastków promieniotwórczych ulegających rozkładowi w ciągu kilku lat. - Zasadniczą dawkę promieniowania obywatele Białorusi otrzymali w 1986 roku w ciągu kilku pierwszych miesięcy poprzez radioaktywny jod-131. To właśnie skażenie środowiska naturalnego, żywności jodem-131 uwarunkowało rozwój nowotworów tarczycy, które światowe organizacje zdrowia uznają za bezpośredni skutek związany z katastrofą czarnobylską oraz jawną szkodę dla zdrowia od skażenia środowiska pierwiastkami czarnobylskimi - wyjaśniła ekspertka.

Błędy Rosjan

Pierwszy przywódca niepodległej Białorusi Stanisłau Szuszkiewicz przypomniał, że po katastrofie w Czarnobylu władze ZSRR popełniły wiele błędów i ludzie stracili zdrowie z powodu nieodpowiedzialności kierownictwa państwa. - Ale w sensie naukowym wiemy praktycznie to, co wiedzieliśmy wcześniej – zauważył. - Na Białoruś spadło 70 proc. radioaktywnego opadu - wskazał. - Dużo leży w gruncie, część uległa rozpadowi. (…) Ale obszar najbliższy wybuchowi jeszcze długo nie będzie nadawał się do życia - dodał - Szczególnie w pierwszych dniach z powodu błędów kierownictwa państwa, w tym (stojącego na czele ZSRR Michaiła) Gorbaczowa duża liczba ludzi przez tarczycę wchłonęła wysokie dawki radioaktywnego jodu i dlatego od tamtej pory choroby tarczycy stały się znacznie liczniejsze niż w innych miejscach – podkreślił Szuszkiewicz, który ma również tytuł profesora nauk matematyczno-fizycznych.

Bez zagrożenia poza zoną

Według Rafaela Arutiuniana, wicedyrektora Instytutu Bezpiecznego Rozwoju Energii Nuklearnej Rosyjskiej Akademii Nauk, poza częścią 30-kilometrowej strefy zamkniętej (tzw. zoną), żadnego zagrożenia promieniowaniem nie ma już od dawna. Jak podkreślił Arutiunian, radiacja w strefach skażenia od wielu lat oscyluje wokół wartości naturalnego tła promieniowania jonizującego. - Dawka, którą można otrzymać, żyjąc tam, mieści się w wielkości promieniowania tła. Od dawna nie ma tam czynnika radiacji. Już dokładnie 20 lat - powiedział. - Największa grupa ludzi, która otrzymała dawkę na średnim rocznym poziomie pięciu milisiwertów, czyli 100-120 w ciągu 30 lat, liczy 1600 osób - dodał rosyjski uczony. 26 kwietnia 1986 roku w elektrowni atomowej w Czarnobylu w jednym z bloków energetycznych doszło do eksplozji. Uwolniony przy wybuchu materiał radioaktywny doprowadził do skażenia znacznej części środkowej, wschodniej i północnej Europy. Największa ilość opadu radioaktywnego spadła na Białoruś. Od 1989 roku co roku 26 kwietnia białoruska opozycja organizuje upamiętniający katastrofę pochód, tzw. Szlak Czarnobylski.

Autor: dln/kk / Źródło: PAP

Tagi:
Raporty: