tvnpix
śledź nas na:
  • Google Plus
  • Instagram
  • RSS

Prezydent chce referendum konstytucyjnego

Foto: Leszek Szymański / PAP | Wideo: Fakty po południu TVN24 Zapowiedź prezydenta o przeprowadzeniu referendum w sprawie Konstytucji jest szeroko komentowana przez polityków i ekspertów

Prawo i Sprawiedliwość z rezerwą odnosi się do prezydenckiej propozycji przeprowadzenia referendum w sprawie konstytucji. "Czekamy na konkrety" - co najmniej czterokrotnie oświadczyła rzeczniczka PiS Beata Mazurek w czasie zaledwie jednej konferencji prasowej. Prezydent tymczasem częściowo ujawnił, o co mu chodzi w pomyśle z referendum. Nie zdradza jednak, kiedy skieruje wniosek o jego przeprowadzenie. Milczy też na temat, czy przeprowadzenie referendum według jego wizji jest w ogóle prawnie możliwe.

Na tegorocznych obchodach rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja prezydent powiedział, że w jego przekonaniu jako prezydenta obywatele mają prawo "wypowiedzieć, czy konstytucja obowiązująca w Polsce od dwudziestu lat funkcjonuje dobrze, czy są zadowoleni z tego modelu ustrojowego, czy też wymaga on zmian, a Polska i Polacy zasługują na nową konstytucję".

- Jako prezydent chcę razem z moimi rodakami to przedsięwzięcie przeprowadzić. Chcę, żeby w tej sprawie, w sprawie Konstytucji Rzeczypospolitej odbyło się w naszym kraju w przyszłym roku, roku stulecia niepodległości, referendum. Chcę, abyśmy w tej sprawie odbyli poważną debatę - deklarował Duda w przemówieniu wygłoszonym przed Zamkiem Królewskim, gdzie w 1791 roku Sejm Wielki uchwalił pierwszą w Europie i drugą na świecie nowoczesną ustawę zasadniczą regulującą podstawy ustrojowe państwa.

CZYTAJ WIĘCEJ O WYSTĄPIENIU PREZYDENTA

5 maja wywiadzie dla radia RDC prezydent przyznał, że z nikim z politycznych i państwowych liderów wcześniej ani bezpośrednio po przemówieniu o tej sprawie nie rozmawiał, a wygłoszona przez niego w trzeciomajowym przemówieniu propozycja miała "autorski" charakter. Przyznał, że w środę 3 maja wymieniał poglądy z premier oraz marszałkami Sejmu i Senatu, ale wyłącznie na temat Konstytucji 3 Maja, a nie referendum konstytucyjnego.

Prezydent przyznał również, że nie konsultował swojego referendalnego planu z prezesem PiS Jarosławem Kaczyńskim. Na sugestię, że wiele w sprawie ewentualnej zmiany konstytucji zależy od Jarosława Kaczyńskiego, Duda odpowiedział: - Dużo przede wszystkim zależy od tego, co zrobi prezydent. Jeżeli prezydent wystąpi do Senatu z zarządzeniem przeprowadzenia referendum, to wtedy wiele będzie zależało od senatorów, którzy będą głosowali.

Andrzej Duda podkreślał swoją samodzielność w referendalnej inicjatywie również w innym miejscu cytowanej wcześniej rozmowy. - Jak się zostaje prezydentem, trzeba zdawać sobie sprawę że to urząd który sprawuje się samemu i samodzielnie - oznajmił.

CZYTAJ WIĘCEJ O WYWIADZIE PREZYDENTA

Zaskoczenie i rezerwa w PiS

"Samodzielna" i "autorska" propozycja prezydenta RP wyraźnie zaskoczyła polityków rządzącego Prawa i Sprawiedliwości. Wicepremier w rządzie PiS Jarosław Gowin nie ukrywał zaskoczenia deklaracją Andrzeja Dudy.

Oglądaj
Gowin: projekt, o ile wiem, z nikim w rządzie niekonsultowany
Wideo: tvn24 Gowin: projekt, o ile wiem, z nikim w rządzie niekonsultowany

- Byłem zaskoczony, tak jak wszyscy politycy obozu Zjednoczonej Prawicy - powiedział Gowin w czwartek 4 maja w "Kropce nad i" w TVN24. - O ile wiem z nikim z grona rządowego, czy okołorządowego, pomysł nie był konsultowany - dodał.

Tego samego dnia rano szefowa gabinetu premier Beaty Szydło Elżbieta Witek zdystansowała się od deklaracji prezydenta. Powiedziała, że jest to jego autonomiczna decyzja i wyraźnie zaznaczyła, że sam pomysł zmiany obowiązującej konstytucji jest programową ideą PiS, a nie Andrzeja Dudy.

Oglądaj
Witek: oczekujemy od prezydenta "mapy drogowej"
Wideo: tvn24 Witek: oczekujemy od prezydenta "mapy drogowej"

Wobec braku poparcia, wyrazów zaskoczenia i wyraźniej niechęci polityków PiS, z otoczenia prezydenta dały słyszeć się głosy krytyki za niezrozumienie intencji Andrzeja Dudy.

- Muszę z przykrością stwierdzić, że wydaje się, że pani Witek najwyraźniej nie zrozumiała ściśle zapowiedzi prezydenta - oświadczył w czwartek 4 maja sekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta Paweł Mucha.

Oglądaj
"Z przykrością stwierdzam, że pani minister może nieściśle zrozumiała pana prezydenta"
Wideo: tvn24 "Z przykrością stwierdzam, że pani minister może nieściśle zrozumiała pana prezydenta"

Kolejny rozdźwięk między prezydentem a Prawem i Sprawiedliwością nastąpił w kwestii przewidywanego terminu referendum.

Prezydent ogłosił, że chce, aby referendum konstytucyjne odbyło się w 2018 roku, w setną rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości. Marszałek Senatu Stanisław Karczewski (PiS) wyraził w tej kwestii powątpiewanie. - Nie wiem, czy w przyszłym roku zdołamy to referendum przeprowadzić. Zobaczymy - mówił oględnie w rozmowie w Radiu Zet Karczewski.

O tym, że inicjatywa prezydenta nie ma nic wspólnego z przygotowywanym przez PiS projektem zmian w konstytucji, przekonywała na konferencji prasowej w piątek 5 maja rzeczniczka klubu parlamentarnego partii rządzącej Beata Mazurek.

- Cały czas podkreślamy, że ta inicjatywa jest inicjatywą pana prezydenta, do której ma absolutnie prawo. My ją szanujemy i czekamy na konkrety, na to w jaki sposób to referendum miałoby być przeprowadzone, w jaki sposób miałyby być przeprowadzone konsultacje. Czekamy na konkrety - oświadczyła Mazurek, wyrażając jednocześnie nadzieję, że "skoro prezydent złożył taką deklarację, to będzie umiał skutecznie ją przeprowadzić".

Sama jednak odmówiła ujawnienia, w jakim kierunku zmierzają prace PiS nad przygotowaniem zmian w konstytucji, choć przyznała, że prace takie i konsultacje partii z ekspertami trwają.

Oglądaj
Mazurek: Kaczyński wielokrotnie mówił o tym, że konstytucja wymaga zmiany
Wideo: tvn24 Mazurek: Kaczyński wielokrotnie mówił o tym, że konstytucja wymaga zmiany

Prezydent ujawnia jakich chce zmian

Prezydent Duda poszedł tymczasem krok do przodu. Choć nie zgłosił formalnie koncepcji referendum ani też nie ujawnił kiedy skieruje wniosek do Senatu (zgodnie z prawem prezydent może zarządzić referendum ogólnokrajowe za zgodą Senatu), ujawnił w wywiadzie radiowym z 5 maja, które kwestie chciałby, aby zostały w referendum rozstrzygnięte. Zauważył, że kłopoty interpretacyjne sprawia sprawa zwierzchnictwa nad siłami zbrojnymi i podział odpowiedzialności w tej kwestii między prezydenta a ministra obrony narodowej. Ocenił jako "dużo bardziej konkretne niż obecnie" rozwiązanie z Małej Konstytucji obowiązującej w latach 1992-1997, wedle którego prezydent miał bezpośredni wpływ na obsadę stanowisk ministrów: spraw zagranicznych, obrony narodowej i spraw wewnętrznych. Dał też do zrozumienia, że skoro prezydent RP posiada silny mandat pochodzący z bezpośrednich wyborów, to powinien mieć szersze kompetencje i mocniejszą pozycję w strukturach władzy państwowej.

Prezydent ogłosił swoją ideę referendum konstytucyjnego, w czasie gdy parlamentarna większość rządząca odrzuciła obywatelski wniosek o referendum w sprawie reformy edukacji. Naturalną koleją rzeczy pojawiły się pytania i w tej kwestii. Dlaczego z jednej strony prezydent wyraźnie mówi, że Polacy mają prawo wypowiedzieć się w kwestii oceny obowiązującej konstytucji, z drugiej zaś rządząca większość odmawia obywatelom tego prawa w kwestii budzących kontrowersje zmian w szkolnictwie powszechnym. I choć Andrzej Duda zapewniał, że to zupełnie dwie inne kwestie, a wniosek o referendum edukacyjne wpłynął, gdy zmiany zostały już uchwalone, powróciła do debaty publicznej niewygodna dla PiS kwestia odrzucenia obywatelskiego wniosku o referendum wbrew obietnicom składanym w kampanii wyborczej.

Referendum "kierunkowe" – brak podstawy prawnej

Obok debaty politycznej pozostaje jeszcze kwestia prawnych możliwości przeprowadzenia referendum oceniającego konstytucję. Prezydent w wywiadzie dla RDC dwukrotnie podkreślił, że chce, aby Polacy wypowiedzieli się co do kierunku zmian i aby referendum "miało charakter kierunkowy".

Taka idea budzi jednak kontrowersje wśród konstytucjonalistów. Część prawników tej specjalności uważa, że referendum kierunkowe nie jest w polskim systemie prawnym możliwe. Należy do nich m.in. prof. Marek Chmaj, który mówił tvn24.pl, że pytania referendalne powinny być konkretne, a nie kierunkowe, a obywatele powinni dokładnie wiedzieć, jakie konsekwencje niesie udzielenie odpowiedzi "tak" albo "nie" na to pytanie.

- W referendum można pytać o konkretne sprawy istotne dla państwa, a nie zadawać pytania kierunkowe - mówił nam profesor Chmaj.

Zdaniem prof. Chmaja ewentualne pytania o to czy obywatele chcą nowej konstytucji, czy jak oceniają starą, nie mieszczą się w obecnym porządku prawnym, bo referenda mają rozstrzygać konkretne kwestie, a ich wyniki po spełnieniu wymogu frekwencji, są wiążące.

Z kolei dr Ryszard Balicki z Uniwersytetu Wrocławskiego, występując na antenie TVN24, mówił 5 maja, że referendum kierunkowe samo w sobie nie jest złym rozwiązaniem, brakuje natomiast dla niego podstawy prawnej w obecnym systemie.

- Ustawa o trybie przygotowania konstytucji z 1992 roku [przestała obowiązywać z dniem wejścia w życie obecnej konstytucji - przyp. red.] wprowadzała odrębną możliwość referendum sondażowego, które mogłoby przesądzić o kierunku rozwoju naszych norm konstytucyjnych. W tej chwili takiej materii nie mamy. Ale nawet gdybyśmy hipotetycznie założyli, że przeprowadzenie takiego referendum sondażowego jest możliwe, musi być ono bardzo szczegółowo wyjaśnione społeczeństwu - tłumaczy Balicki.

Oglądaj
Dr Ryszard Balicki z Uniwersytetu Wrocławskiego w "Dniu na Żywo" TVN24
Wideo: tvn24 Dr Ryszard Balicki z Uniwersytetu Wrocławskiego w "Dniu na Żywo" TVN24

Z kolei dr Ryszard Piotrowski z Uniwersytetu Warszawskiego zauważa, że w obecnym stanie prawnym nie ma możliwości przeprowadzenia referendum przed zmianą konstytucji. Tryb zmian konstytucji reguluje sama ustawa zasadnicza i mówi ona wyraźnie, że referendum na temat zmian w konstytucji można zarządzić tylko po ich uchwaleniu przez Sejm i Senat.

Procedurę zmiany konstytucji reguluje w Polsce sama konstytucja. W rozdziale XII w artykule 235 opisane są warunki, jakie musi spełnić parlament i prezydent aby zmienić ustawę zasadniczą.

Źródło: tvn24.pl Procedura zmiany Konstytucji, wg art 235 Konstytucji RP
Prezydent chce referendum konstytucyjnego »
Oglądaj
Prezydent chce referendum konstytucyjnego
  • Bochenek: czekamy na propozycje pytań do referendum konstytucyjnegoBochenek: czekamy na propozycje pytań do referendum...
  • "Prezydent proponuje wszystkim obywatelom udział w tej dyskusji. Nikogo nie wyklucza""Prezydent proponuje wszystkim obywatelom udział w tej...
  • Prezydent: chcę, żeby to było referendum konsultacyjnePrezydent: chcę, żeby to było referendum konsultacyjne
  • "Wierzę w to, że zmiany, których dokonujemy, polegają na przywracaniu państwa jego mieszkańcom""Wierzę w to, że zmiany, których dokonujemy, polegają na...
  • Szydło: datę i pytania referendalne pozostawiam prezydentowiSzydło: datę i pytania referendalne pozostawiam prezydentowi
  • 14.05.2017 | Prezydent proponuje datę referendum. Brudziński: jeśli nas przekona…14.05.2017 | Prezydent proponuje datę referendum. Brudziński:...
  • Łapiński: 11 listopada to jeden z możliwych terminów referendum konstytucyjnegoŁapiński: 11 listopada to jeden z możliwych terminów...
  • Referendum konstytucyjne 11 listopada? "Jeden z możliwych terminów"Referendum konstytucyjne 11 listopada? "Jeden z możliwych...
  • PiS "chciałoby napisać konstytucję, która zaklepie wszystko, co zrobiło"PiS "chciałoby napisać konstytucję, która zaklepie wszystko,...
  • Kamiński: Polacy mogą mieć pokusę dać władzy po nosieKamiński: Polacy mogą mieć pokusę dać władzy po nosie
  • Duda: suweren powinien zdecydować, jak ma Polska wyglądaćDuda: suweren powinien zdecydować, jak ma Polska wyglądać
  • Mazurek: Kaczyński wielokrotnie mówił o tym, że konstytucja wymaga zmianyMazurek: Kaczyński wielokrotnie mówił o tym, że konstytucja...
  • Kidawa-Błońska: nie wierzę, że w PiS nie wiedziano o inicjatywie prezydentaKidawa-Błońska: nie wierzę, że w PiS nie wiedziano o...
  • "Trybunał Stanu jest fikcją i to jest najlepszy dowód na to, że konstytucję trzeba zmienić""Trybunał Stanu jest fikcją i to jest najlepszy dowód na to,...
  • Gowin: projekt, o ile wiem, z nikim w rządzie niekonsultowanyGowin: projekt, o ile wiem, z nikim w rządzie niekonsultowany
  • Ścigaj: cieszymy się, że rozpoczęła się debata nad reformą edukacjiŚcigaj: cieszymy się, że rozpoczęła się debata nad reformą...
  • Gasiuk-Pihowicz: pomysł referendum to próba przykrycia spadku sondaży PiSGasiuk-Pihowicz: pomysł referendum to próba przykrycia spadku...
  • Borowski: Polska nie potrzebuje zmiany konstytucjiBorowski: Polska nie potrzebuje zmiany konstytucji
  • Próba przykrycia spadku poparcia czy konieczna zmiana? O zmianie konstytucji w TVN24Próba przykrycia spadku poparcia czy konieczna zmiana? O...
  • Andrzej Dera: pan prezydent nie bedzie pisał projektu nowej konstytucjiAndrzej Dera: pan prezydent nie bedzie pisał projektu nowej...
Wideo: tvn24 Bochenek: czekamy na propozycje pytań do referendum konstytucyjnego

Podziel się:

Bądź na bieżąco:
Trwa cisza referendalna, która zakończy się w niedzielę o godz. 21. W tym czasie forum będzie wyłączone.

Pozostałe informacje