| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Szkło kontaktowe Nowe wideo Fakty  | 10:11, 16.12.2011 /tvn24.pl Naddniestrze, Rosja, komuniści. Geopolityczny wybór Mołdawii20 LAT PO UPADKU ZSRR: MOŁDAWIA Fot. president.pmr-gov.orgKomuniści w Mołdawii, separatyści i Rosjanie w Naddniestrzu - dziedzictwo ZSRR Od stuleci na pograniczu Wschodu i Zachodu, także dziś Mołdawia stoi w obliczu geopolitycznego wyboru. Ostatnie 20 lat to lawirowanie między UE a Moskwą kolejnych ekip rządzących w Kiszyniowie, głównie komunistów. Popularność partii wciąż mającej za symbol sierp i młot jest fenomenem na skalę europejską. Ale dużo większym problemem Mołdawii jest zbuntowany region Naddniestrza. Bez jego rozwiązania unijne aspiracje rządzących obecnie partii prozachodnich będą trudne do spełnienia. Zwłaszcza że państwo od kilku lat tkwi w polityczno-ustrojowym pacie. UPADEK ZSRR. 20. ROCZNICA - czytaj raport specjalny Mołdawia ogłosiła niepodległość 27 sierpnia 1991, kilka dni po fiasku puczu Janajewa w Moskwie. Kilka miesięcy później przystąpiła do Wspólnoty Niepodległych Państw (WNP). Szybko odczuła skutki administracyjnej inżynierii z czasów ZSRR. Otóż Republika Mołdawii (wcześniej Mołdawska SRR) składa się z dwóch bardzo odmiennych części: rolniczej, zdominowanej przez Mołdawian Besarabii oraz wąskiego pasa ziemi na lewym brzegu Dniestru, przemysłowego, zdominowanego przez ludność rosyjską i ukraińską. To ostatnie terytorium Stalin odłączył od radzieckiej Ukrainy i włączył do odebranej Rumunii w 1940 r. Besarabii. W ten sposób powstała współczesna Mołdawia. Po ogłoszeniu niepodległości wybuchł konflikt między obu częściami państwa. Separatyści wypowiadają posłuszeństwo Zaraz po ogłoszeniu niepodległości silne w Kiszyniowie były nastroje prorumuńskie. Tzw. unioniści wzywający do zjednoczenia z zachodnim sąsiadem wskazywali na wspólną historię oraz bliskie podobieństwo językowe i kulturowe. Choć do unifikacji nie doszło (w referendum z 1994 r. większość opowiedziała się za niepodległością Mołdawii), samą jej groźbę w Naddniestrzu uznano za dobry powód, by ogłosić niezależność od władz w Kiszyniowie. Stało się to już de facto na rok przed rozpadem ZSRR. Proklamowano Mołdawską Republikę Naddniestrza ze stolicą w Tyraspolu – pas ziemi długości ok. 200 km i szerokości ok. 12-15 km.  W niedziele wieczorem, w separatystycznym regionie Mołdawii, Naddniestrzu,... czytaj więcej »W 1992 r. centralne władze Mołdawii podjęły próbę zduszenia separatyzmu. Bezskutecznie. Siły naddniestrzańskie wsparła stacjonująca w regionie rosyjska 14. Armia. Wprowadzono misję OBWE i rozpoczęto proces pokojowy, który jednak do dziś nie przyniósł żadnych rezultatów. Mimo pisemnego zobowiązania z 1999 r., Rosja do dziś nie wycofała swoich oddziałów z Naddniestrza. Geopolityczna rozgrywka w Naddniestrzu Naddniestrzański separatyzm wciąż pozostaje najważniejszym czynnikiem determinującym sytuację międzynarodową Mołdawii. A z tym ściśle wiążą się relacje z Rosją. Rządzący w latach 1998-2009 komuniści dążyli do odzyskania kontroli nad zbuntowanym regionem lawirując między Zachodem a Moskwą. Dopiero pod koniec rządów zaczęli ustępować w tej sprawie Rosji, narażając się na krytykę UE i opozycji. Przejęcie władzy w Kiszyniowie przez obóz prozachodni, wpłynął na też na politykę wobec Naddniestrza. Rząd nie ukrywa, że chciałby zmiany formatu misji międzynarodowej i wzmocnił żądania wycofania wojsk rosyjskich. Ale są i głosy wzywające do rezygnacji z pretensji do Naddniestrza, porzucenia balastu, który hamuje drogę Mołdawii do UE, zjednoczenia z Rumunią czy wejścia do NATO. Ostatnio Rosjanie mają problemy w samym Naddniestrzu. Od kilku lat trwa tam walka na szczytach władzy: między przywódcą regionu Igorem Smirnowem a parlamentem. Za sporem konstytucyjnym kryje się konflikt między dwoma najbardziej wpływowymi klanami polityczno-biznesowymi Naddniestrza. W trwających obecnie wyborach Moskwa popiera rywala Smirnowa, który panuje w regionie od początku istnienia quasi-państwa. Popularność komunistów Mołdawia jest politycznym fenomenem na skalę całej Europy. Po pierwsze, najpopularniejszą partią od kilkunastu lat pozostają komuniści (wygrali 6 wyborów z rzędu). Po drugie, od 2009 nie ma prezydenta, a Mołdawianie w ciągu dwóch lat aż 3 razy wybierali parlament. Za każdym razem wygrywali komuniści, tak jak w trzech poprzednich głosowaniach (łącznie: 1998, 2001, 2005, kwiecień 2009, lipiec 2009, listopad 2010). Choć początki nie były łatwe. Partia została zdelegalizowana w 1991 r., a „zrehabilitowana” w 1994 r. Cztery lata później była już w stanie wygrać wybory, a siedem lat później przejąć władzę. Komunistyczna Partia Republiki Mołdawii (PRCM) komunistyczna jest jednak tylko z nazwy. Nie zmieniła jej do dziś dlatego, że przyciąga elektorat rosyjskojęzyczny i wyborców z nostalgią wspominających czasy sowieckie. PRCM jest partią nomenklaturową, której program sprowadza się do zdobycia i sprawowania władzy oraz czerpania z jej dobrodziejstw. Klasyczna postkomunistyczna lewica. Jednym z najważniejszych celów PRCM jest położenie kresu naddniestrzańskiemu separatyzmowi i zjednoczenie kraju. To dlatego lider komunistów Władimir Woronin, były generał i szef MSW radzieckiej Mołdawii, potem długoletni prezydent, był prorosyjski do 2004 roku (gdy po nieudanej próbie rozstrzygnięcia konfliktu przy pomocy Moskwy dokonał zwrotu ku UE), a od 2009 r. znów stawia na Rosję. Polityczny klincz w Kiszyniowie Przez osiem lat (2001-2009) Woronin i spółka zachowywali republikę parlamentarną tylko pro forma, de facto operując republiką prezydencką. Było to możliwe, bo prezydent był jednocześnie liderem partii mającej większość w parlamencie. Obecnie nie jest to już możliwe – w efekcie mamy chroniczny kryzys. W 101-osobowym parlamencie do wyboru prezydenta potrzeba bowiem co najmniej 61 głosów. Ani komuniści, ani prozachodnia koalicja nie są w stanie osiągnąć tej liczby. To pokazuje, że wprowadzony dekadę temu system parlamentarny nie jest w mołdawskich warunkach najlepszy. Szansą na zmianę tego stanu rzeczy było referendum konstytucyjne. Ale wcześniej doszło do przełomowych zdarzeń 2009 r. Opcja prozachodnia bierze władzę Najpierw były wybory w kwietniu i gwałtowne zamieszki uliczne wywołane sporem o rzekome fałszerstwa. Zwycięskim komunistom (PCRM) w parlamencie zabrakło jednak ledwie jednego głosu, by wybrać swojego kandydata na prezydenta. Zgodnie z prawem, po dwóch nieudanych próbach wyboru prezydenta parlament się rozwiązuje. W lipcu 2009 odbyły się więc kolejne wybory. Znowu wygrali komuniści, ale to cztery partie liberalne utworzyły koalicję z niewielką większością w parlamencie (Sojusz na rzecz Integracji Europejskiej, AIE). Jak sama nazwa wskazuje, nadrzędnym celem AIE jest integracja z UE.  Rządzący od ponad ośmiu lat komunistyczny prezydent Mołdawii Vladimir... czytaj więcej »W kraju typowo rolniczym, który nie ma żadnych tradycji burżuazyjnych, działają aż cztery partie określające się jako „liberalne”, choć ich programy i przeszłość nie mają wiele wspólnego z liberalizmem. Choć z jednej strony nawiązują do idei wspólnoty z Rumunią, to z drugiej część z nich utrzymuje ożywione kontakty z Rosją. „Unioniści” różnią się też od komunistów tym, że nie brak wśród nich zwolenników tezy, iż porzucenie pretensji do zrusyfikowanego Naddniestrza otworzyłoby drogę do szybkiego zjednoczenia z Rumunią. Konstytucyjny węzeł gordyjski W lipcu 2009 sytuacja się odwróciła – to komuniści stali się „mniejszością blokującą”. W efekcie, dwie próby wyboru głowy państwa ( listopad i grudzień 2009) zakończyły się fiaskiem. Wówczas AIE sięgnęła po referendum jako sposób rozwiązania pata. Komuniści wzywali do jego bojkotu i udało im się wystarczająco obniżyć frekwencję, by głosowanie wprowadzające wybór prezydenta w wyborach bezpośrednich nie zostało uznane za ważne (wrzesień 2010). Więc w listopadzie 2010 mieszkańcy Mołdawii zmuszeni byli pójść do urn po raz trzeci w ciągu dwóch lat. Wygrali po raz kolejny komuniści, ale też po raz kolejny ani oni, ani koalicja ich przeciwników nie zdobyli większości wystarczającej do przełamania polityczno-ustrojowego impasu, który paraliżuje od dawna państwo. Nadal nie ma prezydenta, a jego obowiązki pełni spiker parlamentu. Wszystko wskazuje na to, że i tym razem skończy się na przedterminowych wyborach – na wiosnę 2012. Byłyby to czwarte wybory parlamentarne w ciągu trzech lat. Grzegorz Kuczyński ------------------ REPUBLIKA MOŁDOWY Ogłoszenie niepodległości: 27 sierpnia 1991 Stolica: Kiszyniów Powierzchnia: 33 851 km kw. Ludność: ok. 4,3 mln Podział etniczny: Mołdawianie 78,2 proc., Ukraińcy 8,4 proc., Rosjanie 5,8 proc., Gagauzi 1,9 proc., inni 3,2 proc. Języki: mołdawski/rumuński (oficjalny), rosyjski, gagauzki (dialekt turecki) Głowa państwa: p.o. prezydenta Marian Lupu (od 2010) PKB per capita: 2 500 USD Dodaj do: Naddniestrze, Rosja, komuniści. Geopolityczny wybór Mołdawiihttp://www.tvn24.pl/12691,1728044,,,naddniestrze--rosja--komunisci-geopolityczny-wybor-moldawii,wiadomosc.htmlPodyskutuj (1) Pozostałe informacje 50 dzieci zabitych jednego dnia. ONZ potępia masakrę w Huli05:38 JEDNOGŁOŚNIE: ODPOWIEDZIALNOŚĆ PONOSI RZĄD SYRII
Rada Bezpieczeństwa ONZ ostro potępiła w niedzielę masakrę ponad 100 cywilów w syryjskim mieście Hula i wskazała, że...czytaj dalej » Syria znów spływa krwią. Rada Bezpieczeństwa ws. masakry27-05-2012 KONIEC POZORÓW ROZEJMU
Po ponad miesiącu formalnego zawieszenia broni pod auspicjami ONZ, obie strony wojny domowej w Syrii kończą grę pozorów. Po...czytaj dalej » Bójka o paradę gejów. W akcji OMON i kościelni aktywiści27-05-2012 STARCIA W MOSKWIE. 40 OSÓB ZATRZYMANYCH Na ulicach Moskwy doszło do przepychanek i bójek pomiędzy obrońcami praw homoseksualistów, a aktywistami kościoła prawosławnego....czytaj dalej » 08:08 KONSERWATYŚCI PRÓBUJĄ ZARADZIĆ MASOWYM KRADZIEŻOM Plaga złomiarzy na Wyspach zmieni prawoGwałtowny wzrost skali plagi złomiarzy w Wielkiej Brytanii osiągnął nieznany wcześniej w tym kraju poziom. Masowo znikają...czytaj dalej » 06:58 INTERNAUCI WYŚLEDZILI GO Z ŻONĄ PRISCILLĄ W RZYMIE Padł ofiarą własnego dzieła. Zuckerberg w podróży poślubnejMark Zuckerberg, twórca Facebooka, sam stał się ofiarą swojego dzieła, które znacząco zredukowało strefę prywatności. Internauci...czytaj dalej » 06:15 FAKTY TVN: 18-LATEK ZAGRAŁ NA NOSIE ZSRR?
Szalony lot za Żelazną KurtynęMathias Rust w 1987 roku miał 18 lat i mnóstwo odwagi. Zamiast lecieć z Helsinek do Sztokholmu, obrał kurs na Moskwę. Choć...czytaj dalej » 06:04 ŁAPÓWKI, NIEPOLICZONE GŁOSY
Zwycięzcy się skarżą na wyborcze fałszerstwaTrzech kandydatów w egipskich wyborach prezydenckich, którzy w pierwszej turze uzyskali jedne z najwyższych wyników, złożyło w...czytaj dalej » 05:51 NIELUDZKIE TRAKTOWANIE NASTOLATKI
Jak niewolnica. Spała w oborze, jadła karmę dla świńBośniackie małżeństwo przez osiem lat więziło niemiecką nastolatkę, głodząc ją i bijąc - poinformowały lokalne media w niedzielę....czytaj dalej » 05:42 NIE CHCĄ PUTINA U WŁADZY Biały protest w Moskwie. 35 zatrzymanychPolicja zatrzymała w niedzielę kilkadziesiąt osób, protestujących w centrum Moskwy przeciwko prezydentowi Władimirowi Putinowi....czytaj dalej » 27-05-2012 IRAN CHCE BUDOWAĆ DRUGĄ SIŁOWNIĘ W BUSZERZE Kolejna elektrownia, kolejny spór z Zachodem?- Iran zamierza rozpocząć w przyszłym roku realizację projektu budowy drugiej elektrowni atomowej w Buszerze, w pobliżu swej...czytaj dalej » 27-05-2012 WYPOCZYNEK TAK BLISKO NATURY JAK SIĘ DA
Hotel tak ekologiczny, | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
  |
Konsul spadł z klifu. Biegł za piłką
Rosyjski konsul w Japonii zginął tragicznie podczas gry w siatkówkę. Mężczyzna przez nieuwagę spadł ze stromego klifu niedaleko...czytaj dalej »
Informacje dnia
Najnowsze
tc1_tabbar_01
Najważniejsze
tc0_tabbar_01
Najpopularniejsze
tc2_tabbar_01
Sport
Nastały ciemności. Kubot dokończy w poniedziałek
Dwóch wygranych gemów Łukaszowi Kubotowi zabrakło do przypieczętowania zwycięstwa w I rundzie Roland Garros. Przy... czytaj dalej »
czytaj więcej z kategorii: sport »
Biznes
Chcą pomóc rodzicom w powrocie do pracy
Ministerstwo Pracy chce ułatwić młodym rodzicom powrót na rynek pracy. Dlatego planuje uruchomić program dopłat dla... czytaj dalej »| Kursy walut | ||
| USD/PLN | 3.4376 | - |
| EUR/PLN | 4.3363 | - |
| CHF/PLN | 3.6043 | - |
| EUR/USD | 1.2614 | +0.0004% |
| Notowania | ||
| mWIG40 | 0 | - |
| WIG | 0 | - |
| WIG20 | 0 | - |
czytaj więcej z kategorii: biznes »
Dane dostarcza www.xtb.pl
Polska
Kurski wybierał miss. A myślał, że jedzie do wyborców
Rano miał być w studiu TVN24, ale tym razem, znany z brawurowej jazdy europoseł Jacek Kurski, utknął w korkach pod... czytaj dalej »
czytaj więcej z kategorii: polska »
Meteo
Kultura
Gutek: Wygrało uniwersalne, wielkie, pełne czułości kino
- To optymalny werdykt – mówi portalowi tvn24.pl Roman Gutek o laureacie Złotej Palmy, filmie "Amour"... czytaj dalej »
czytaj więcej z kategorii: kultura »
Rozrywka w TVN.pl
Michałki
Polacy zaprojektowali podwodny hotel. Stanie w Dubaju
Choć Water Discus nie będzie pierwszym na świecie podwodnym hotelem, będzie pierwszym obiektem posiadającym cechy... czytaj dalej »
czytaj więcej z kategorii: michałki »
Dyskusje na forum
Magazyny
FAKTY PO FAKTACH
„Fakty po Faktach” to program publicystyczny autorstwa prowadzących główne...czytaj dalej »
KROPKA NAD I
„Kropka nad i” to autorski program Moniki Olejnik, w którym dziennikarka...czytaj dalej »
POLSKA I ŚWIAT
Polska i Świat to codzienny autorski program informacyjny, podsumowujący najważniejsze...czytaj dalej »
FAKTY LUDZIE PIENIĄDZE
Program, którego pomysłodawcą jest Roman Młodkowski, prowadzi Rafał Wojda.czytaj dalej »
PROSTO Z POLSKI
Program poświęcony sprawom i problemom, którymi Polacy żyją na co dzień. Autorzy...czytaj dalej »
JEDEN NA JEDEN
"Jeden na jeden" to autorski program Bogdana Rymanowskiego.Dziennikarz...
czytaj dalej »
SUKCES PISANY SZMINKĄ
Program o tematyce biznesowej skierowany do kobiet, które realizują się zawodowo na...czytaj dalej »
INNY PUNKT WIDZENIA
Program Grzegorza Miecugowa, w którym autor rozmawia z czołowymi postaciami świata nauki...czytaj dalej »
SZKŁO KONTAKTOWE
Program, w którym w luźnej i żartobliwej formie komentowane są wydarzenia dnia.czytaj dalej »
Na skróty:
PolskaŚwiatSportBiznes
MeteoRaportyKulturaMichałki
SondyFaktyNajnowsze InformacjeWideo
FotoNa żywoProgramBlogi
ForumReklamaCennik reklamKontakt24
Szkło kontaktoweKropka nad iProsto z Polski
Fakty Ludzie PieniądzeRozmowa RymanowskiegoTVN24m
Regulamin serwisuPolityka prywatnościInformacje o nadawcy
Inne serwisy:
© TVN24 2012 Wszelkie prawa zastrzeżone | Program TVN24 może zmienić się bez zapowiedzi.