TVN24.pl

WIDEO

ZUMI

startuj z nami

więcej

Szkło kontaktowe

Poszukiwacze

25.05| Posłowie poza stanowieniem prawa zajmują się...

Zły czas

25.05| Minister Joanna Mucha roni dobrą minę do......

Komentarz muzyczny

25.05| Jak co piątek - muzyczne podsumownaie tygodnia...

Bez hamulców

25.05| Jan Tomaszewski osamotniony, ale dumny.

Kręci się

25.05| Trener Franciszek Smuda pod czujnym okiem...

Nowe wideo

Nagrody 65. Festiwalu w Cannes rozdane

28.05 | Tym razem jurorzy w Cannes nie mieli...

Oddano 17 km autostrady A2

27.05 | Kolejny odcinek autostrady A2 przejezdny....

Gośćmi byli A.Strejlau, T.Zimoch i A.Olechowski

27.05| Prowadziła Anita Werner

Wszystko jasne

27.05 | Kadra bez tajemnic - na Euro jedzie 23 z 26 -...

Zawieszony

27.05 | Poseł Jan Tomaszewski ukarany - na miesiąc...

Strejlau: Nie mamy lepszych

27.05 | - Nie pominął nikogo. Nie dysponujemy lepszymi...

Kolej na szkolenia

27.05 | Znowu zderzenie pociągów, znowu było czerwone...

Fakty

Wszystko jasne

27.05 | Kadra bez tajemnic - na Euro jedzie 23 z 26 -...

Zawieszony

27.05 | Poseł Jan Tomaszewski ukarany - na miesiąc...

Kolej na szkolenia

27.05 | Znowu zderzenie pociągów, znowu było czerwone...

Koniec rozejmu

27.05 | Gra pozorów skończona - rozejm w Syrii nie...

Polska mobilizacja

27.05 | Polska mobilizacja w samym środku Anglii....

Szczyt oblężenia

27.05 | Wielkie oblężenie największej góry świata -...

Świat

Kanały RSS

Tagi: łotwa

14:07, 09.12.2011 /tvn24.pl

Oligarchowie i Rosjanie.
A mimo to w UE i NATO

20 LAT PO UPADKU ZSRR: ŁOTWA

Oligarchowie i Rosjanie. <BR> A mimo to w UE i NATO

Fot. G. KuczyńskiRygą współrządzą Rosjanie, ich przedstawiciel jest merem miasta

Łotwa jest jedną z trzech byłych republik radzieckich, które dziś są w Unii Europejskiej i NATO. Nie tak skandynawska jak Estonia, ale i nie tak środkowoeuropejska jak Litwa, często uważana jest za najsłabsze ogniwo "bałtyckiej trójki". Na osiągnięcie ostatnich dwóch dekad cień rzucają dwa problemy: mało skuteczna integracja bardzo licznej mniejszości rosyjskiej oraz ogromne wpływy polityczne wąskiej grupy biznesmenów.

UPADEK ZSRR. 20. ROCZNICA - czytaj raport specjalny

Łotwa ogłosiła niepodległość już 4 maja 1990 r. idąc w ślady Litwy. Wówczas Moskwa i Gorbaczow nie chcieli jeszcze słyszeć o rozpadzie imperium. Dlatego w styczniu 1991 r. OMON i specnaz próbowały siłą obalić reformatorów w Rydze. Potem był pucz – ale już w Moskwie (sierpień 1991) – też nieudany. Kilka dni później goniące już resztkami sił władze ZSRR uznały niepodległość Łotwy.

1991 – odzyskanie niepodległości

1993 – pierwsze wolne wybory

1994 – wyjście ostatnich żołnierzy rosyjskich

2004 – wejście do UE i NATO

W ten sposób zakończył się ponad półwieczny okres okupacji radzieckiej. Łotwa była bowiem jednym z trzech krajów bałtyckich, anektowanych w 1940 przez Stalina na mocy paktu Ribbentrop-Mołotow.

Sejm łotewski – czyli rozdrobniony

W porównaniu z Estonią i Litwą, Łotwa od 20 lat charakteryzuje się niezwykłym rozdrobnieniem sceny politycznej. W 100-osobowej Saeimie, czyli Sejmie, zawsze zasiada 6-8 partii. Na dodatek różnice w liczbie deputowanych nie są duże. To „zasługa” proporcjonalnego systemu wyborczego i niezwykłej zmienności nastrojów politycznych Łotyszy. W efekcie od 20 lat Łotwą rządzą koalicje nie dwu- czy trzypartyjne, ale złożone z 4 (jak teraz) lub nawet 5 ugrupowań.

Łotwa składa się z 4 regionów administracyjnych (Latvian Institute)

Starówkę w Rydze odnawiali polscy specjaliści (CIA Worldfactbook)

Szczególnie kryzysowe były lata 90. Kompletny system demokracji parlamentarnej przywrócono dopiero w latach 1993-94. A już rok później doszło do krachu systemu bankowego, a za nim – chaosu politycznego. W efekcie w latach 1995-98 rządził słaby rząd złożony z aż 6 partii.

Dopiero zmiany związane z ubieganiem się o członkostwo w UE i NATO, a potem wejście do obu tych organizacji, ustabilizowały życie polityczne Łotwy.

Tak się walczy z kryzysem

Po 2004 r. kraj rozkwitał także gospodarczo. Sięgnąwszy po wiele rozwiązań, skutecznie stosowanych wcześniej przez Estończyków, Łotwa szybko osiągnęła (podobnie jak Litwa) jedne z najlepszych wskaźników makroekonomicznych w Unii.

Premier Valdis Dombrovskis (premier.gov.lv)

Na jak słabych fundamentach budowano to prosperity (napędzane kredytami udzielanymi na ogromną skalę), pokazało pierwsze uderzenie kryzysowej fali. W 2009 roku PKB Łotwy skurczyło się aż o 17 proc.!

Wtedy znalazł się „silny człowiek na trudne czasy” gospodarcze. Valdis Dombrovskis zacisnął pasa tak, że Grecy nawet nie powinni śmieć się porównywać. Deficyt budżetowy z 8.5% PKB w 2009 r. zmniejszono do 6% w 2011 i w planach jest 3% w 2012. Pensje w sektorze publicznym zostały obniżone w niektórych przypadkach nawet o 50%.

Wzrost gospodarczy Łotwy po gigantycznych spadkach podczas kryzysu skoczył ostro do góry. Na koniec tego roku prognozuje się wzrost 5%. Co ciekawe, bolesne reformy Dombrovskisowi nie zaszkodziły. Wręcz przeciwnie – po tegorocznych wyborach utrzymał fotel premiera.

Trzej panowie „A”

Łotysze popierają premiera także za coś innego – za ograniczenie korupcji i ukrócenie wszechwładzy oligarchów. Po raz pierwszy po 1991 r. w obecnej koalicji nie ma „partii biznesu” - zakładanych przez bogatych przedsiębiorców, z głównym celem zabezpieczenia ich interesów.

Pomnik Wolności w Rydze

Lata 90. były erą dominacji biznesu w polityce. I związanej z tym wielkiej korupcji. To na fali antykorupcyjnych nastrojów społecznych, w 2002 r. wybory wygrała założona kilka miesięcy wcześniej partia byłego szefa banku centralnego Einarsa Repse. To wtedy rozpoczęto walkę o likwidację niejasnych powiązań biznesu z polityką. Na początku 2003 r. działać zaczęło „łotewskie CBA” - KNAB.

Na Łotwie mówi się często o trzech panach „A”, którzy przez blisko dwie dekady grali główne role w kraju. Aivars Lembergs jest od wielu lat merem Ventspils – wielkiego przemysłowego ośrodka i ważnego portu. Andris Skele zrobił fortunę w sektorze handlu żywnością, trzykrotnie był premierem Łotwy. Ainars Slesers to były minister transportu, znacząca figura sektora bankowego. Wszyscy swego czasu założyli własne partie. Kilka lat temu jeszcze miały one większość w Saeimie. Dziś jest tylko jedna – Lembergsa.

Rosjanie – duża mniejszość

Rządy oligarchów możliwe były długo dzięki specyfice łotewskiego systemu politycznego. Obowiązuje nieformalna zasada: izolacja partii łotewskich Rosjan. W efekcie, mimo że w każdych wyborach osiągają jeden z najlepszych wyników (tegoroczne nawet wygrali), jeszcze nigdy nie współrządzili krajem.

Rosjanie stanowią ok. 30 proc. ludności Łotwy. W zdecydowanej większości to ludność napływowa z czasów ZSRR. Wraz z innymi zrusyfikowanymi mniejszościami słowiańskimi to aż ok. 40 proc. Oczywiście spora część z nich nie ma obywatelstwa łotewskiego, ale nawet ci, co mogą głosować – są już na tyle liczni, że wygrano wybory do parlamentu, a wcześniej przejęto władzę w Rydze i szeregu innych miast.

Mnóstwo informacji o czasach radzieckich można znaleźć w internecie (Muzeum Okupacji)

Uczcili pamięć żołnierzy Waffen SS

Ponad tysiąc osób uczciło w środę w Rydze pamięć Łotyszy, którzy walczyli... czytaj więcej »

Większość polityków łotewskich zarzuca Rosjanom, że próbują narzucić dwujęzyczność w kraju, choć są potomkami okupantów. Dojście Rosjan do władzy miałoby też konsekwencje dla pozycji międzynarodowej Łotwy – politycy nie kryjący sympatii do Moskwy, dostaliby dostęp choćby do tajemnic NATO.

Łotwa kilkakrotnie po 1991 r. padała ofiarą ekonomicznych represji Rosji. Powód był zawsze ten sam (jak w Estonii): dyskryminowanie mniejszości rosyjskiej i gloryfikacja nazizmu. Chodzi o współpracę części Łotyszy z Hitlerem i walkę łotewskiej formacji Waffen SS po stronie niemieckiej na froncie wschodnim. Łotysze podkreślają, że wybrali wtedy mniejsze – z ich punktu widzenia – zło. Jednak demonstracyjne podkreślanie tego epizodu (słynne marcowe pochody weteranów-legionistów SS) tylko ułatwia Rosji atakowanie Rygi na arenie międzynarodowej.

Wydaje się jednak, że i w tym wypadku obecny rząd zdoła coś zrobić. Już zakazano udziału polityków koalicji w marcowych uroczystościach. Jak bowiem ostrzegł niedawno były prezydent Valdis Zatlers, święto weteranów SS ma posłużyć za pretekst do zmasowanego ataku politycznego Rosji oraz próby obalenia obecnej koalicji i wprowadzenia do rządu Rosjan.

Grzegorz Kuczyński

-------------------------------------

REPUBLIKA ŁOTWY

Ogłoszenie niepodległości: ogłoszona 4 maja 1990 (uznana przez ZSRR 6 września 1991)

Stolica: Ryga

Powierzchnia: 64 589 km kw.

Ludność: ok. 2,2 mln

Podział etniczny: Łotysze 59,3 proc., Rosjanie 27,8 proc., Białorusini 3,6 proc., Ukraińcy 2,5 proc., Polacy 2,4 proc., inni 4,4 proc.

Języki: łotewski (oficjalny) 58,2 proc., rosyjski 37,5 proc., inne 4,3 proc.

Głowa państwa: prezydent Andris Berzins (od 2011)

PKB per capita: 14 700 USD

Dodaj do:

Oligarchowie i Rosjanie. A mimo to w UE i NATOhttp://www.tvn24.pl/12691,1727321,0,1,oligarchowie-i-rosjanie--a-mimo-to-w-ue-i-nato,wiadomosc.html

Powiadom znajomego

Drukuj artykuł

Więcej na ten temat

Marsz weteranów Waffen SS

Łotewskie "nie" dla rosyjskiego

"Absurdalne" referendum na Łotwie

Rosyjskie bombowce poderwały myśliwce NATO

Łotewskie "nie" dla języka rosyjskiego

Podyskutuj (4)

+ Dodaj komentarz

22.12.2011 | ~ZbigZbigŁotwa - przepiękny kraj.

Vesntspils , pod względem uporządkowania miasta i jego ...

Zobacz wszystkie

Pozostałe informacje

50 dzieci zabitych jednego dnia. ONZ potępia masakrę w Huli

05:38

JEDNOGŁOŚNIE: ODPOWIEDZIALNOŚĆ PONOSI RZĄD SYRII

50 dzieci zabitych jednego dnia. ONZ potępia masakrę w Huli

Rada Bezpieczeństwa ONZ ostro potępiła w niedzielę masakrę ponad 100 cywilów w syryjskim mieście Hula i wskazała, że...czytaj dalej »

Syria znów spływa krwią. Rada Bezpieczeństwa ws. masakry

27-05-2012

KONIEC POZORÓW ROZEJMU

Syria znów spływa krwią. Rada Bezpieczeństwa ws. masakry

Po ponad miesiącu formalnego zawieszenia broni pod auspicjami ONZ, obie strony wojny domowej w Syrii kończą grę pozorów. Po...czytaj dalej »

RAPORT SPECJALNY: Krwawy kryzys w Syrii

Bójka o paradę gejów. W akcji OMON i kościelni aktywiści

27-05-2012

STARCIA W MOSKWIE. 40 OSÓB ZATRZYMANYCH

Bójka o paradę gejów. W akcji OMON i kościelni aktywiści

Na ulicach Moskwy doszło do przepychanek i bójek pomiędzy obrońcami praw homoseksualistów, a aktywistami kościoła prawosławnego....czytaj dalej »