| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Szkło kontaktowe Nowe wideo Fakty  | 09:20, 16.03.2008 /tvn24.pl, TVN24, PAP Bałtowie w mundurach SSZBRODNIARZE CZY BOHATEROWIE? Bałtowie zasilali szeregi SS arch. TVN24 Co roku 16 marca na ulicach Rygi weterani Łotewskiego Legionu SS obchodzą rocznicę pierwszej bitwy stoczonej u boku Niemców z Armią Czerwoną. Świat obiegają zdjęcia przepychanek z miejscowymi Rosjanami, a Moskwa grzmi o „gloryfikacji faszyzmu”. Wokół historii Łotyszy i Estończyków, którzy przywdziali niemieckie mundury, narosło wiele mitów, nieporozumień i zwyczajnych kłamstw. Dlatego warto przypomnieć ten tragiczny dla narodów bałtyckich okres oraz przytoczyć parę oczywistych faktów historycznych. Zgodnie z paktem Ribbentrop-Mołotow Litwa, Łotwa i Estonia znalazły się w strefie wpływów ZSRR. W czerwcu 1940, tuż przed aneksją republik, Mołotow pouczał wicepremiera Litwy: „Powinniście być realistami i rozumieć, że małe narody znikną w przyszłości.”Między młotem a kowadłem Okupanci rozpętali „czerwony terror”. W ciągu roku NKWD zdziesiątkowało aresztowaniami polityczne i kulturalne elity. W połowie czerwca 1941 ruszyły masowe deportacje na Syberię: 30 tys. Litwinów, 15 tys. Łotyszy, 10 tys. Estończyków. Biorąc pod uwagę wielkość tych narodów był to wielki cios – wywieziono niemal co setnego mieszkańca krajów bałtyckich. Na koniec lipca 1941 NKWD szykowało kilkukrotnie większą wywózkę. Nie zdążyło – 22 czerwca Niemcy zaatakowali ZSRR. Krzycz, wesel się narodzie, nadeszła twoja pora. Jeden bandyta nas przed drugim uratował estoński wierszyk z lata 1941 „Krzycz, wesel się narodzie, nadeszła twoja pora. Jeden bandyta nas przed drugim uratował”- wierszyk, który krążył wówczas wśród Estończyków, doskonale odzwierciedla sytuację, w jakiej znalazły się kraje bałtyckie. Masowe deportacje z 1941 stworzyły taką atmosferę paniki, że oddziały Wehrmachtu wielu Bałtów witało niczym wyzwolicieli. Wybuchły antysowieckie powstania – Niemcy wkraczali do wolnych już Kowna, Tartu czy Tallina. Lokalni politycy mieli nadzieję, że w zamian za ścisły sojusz w wojnie z bolszewizmem Berlin pozwoli przywrócić narodowe państwa. Rzeczywiście, jeszcze latem 1940 Hitler wspominał o utworzeniu podległego III Rzeszy związku państw bałtyckich. Ale potem zapadła decyzja o germanizacji regionu. Z Litwy, Łotwy, Estonii i Białorusi utworzono terytorium okupowane Ostland. Wybierali mniejsze zło Wraz z rosnącymi stratami wojennymi Niemcy coraz częściej rezerw ludzkich szukali na terenach okupowanych. W sierpniu 1942 hitlerowskie dowództwo zatwierdziło plan utworzenia złożonej z Estończyków jednostki wojskowej Waffen SS – Legionu Estońskiego. Część żołnierzy zgłosiła się na ochotnika, jednak zdecydowana większość trafiła z przymusowego poboru (Niemcy złamali międzynarodowe prawo). Nastawienie Estończyków zmieniło się z początkiem 1944, kiedy Armia Czerwona ruszyła z ofensywą i Estonii groziło widmo powrotu sowieckiej władzy. Powstała 15-tysięczna 20. Dywizja Waffen SS Estońska (jej trzon stanowili żołnierze wspomnianego wcześniej Legionu Estońskiego). Kiedy Niemcy wycofali się, estońskim sojusznikom dano możliwość odejścia ze służby. Większość tak zrobiła, przechodząc do partyzantki. Inni wycofali się z Niemcami. Część z nich przedarła się na front zachodni i poddała Amerykanom. 20. Dywizja, otoczona przez Sowietów, skapitulowała dopiero 8 maja 1945. Legion Łotewski składał się z 15. i 19. Dywizji Waffen SS. Powstał w lutym 1943. Żeby znaleźć do niego ludzi Niemcy przeprowadzili na Łotwie aż pięć kampanii mobilizacyjnych. W sumie przez różne formacje walczące po niemieckiej stronie przetoczyło się w czasie wojny ok. 150 tys. Łotyszy. Co trzeci z nich zginął, 20 tys. przerzucono w 1945 roku na Pomorze i ci się uratowali, poddając się później aliantom, natomiast 80 tysięcy znalazło się w Kurlandii, gdzie razem z Niemcami bronili się do 7 maja 1945 roku. Na Litwie, mimo podejmowanych przez Niemców prób (1943) Legionu SS nie udało się nigdy sformować. Liczyli na powtórkę z historii Zmuszeni do wyboru między Niemcami a Rosją, wybrali Niemcy, bo wolą cywilizację zachodnią. Władza Niemiec jest dla nich mniejszym złem z dwojga. Ogromny wpływ na taką postawę wywarła na nich sowiecka okupacja. Uważają walkę z Rosją za narodowy obowiązek. oberführer Adolf Ax, dowódca 15. Dywizji Waffen SS Dowódca 15. Dywizji Waffen SS oberführer Adolf Ax tak pisał o swoich łotewskich podkomendnych: „Zmuszeni do wyboru między Niemcami a Rosją, wybrali Niemcy, bo wolą cywilizację zachodnią. Władza Niemiec jest dla nich mniejszym złem z dwojga. Ogromny wpływ na taką postawę wywarła na nich sowiecka okupacja. Uważają walkę z Rosją za narodowy obowiązek.” Esesmani „innego rodzaju” Bałtyckich jednostek Waffen SS nie można stawiać w jednym rzędzie z podobnymi jednostkami niemieckimi. Podporządkowanie Legionów dowództwu SS było formalne. Łotewscy i estońscy żołnierze nie należeli do NSDAP. 1 września 1950 American Displaced Persons Commission wyraźnie oświadczyła, że „jednostki Waffen SS z krajów bałtyckich (Legiony Bałtyckie) uznaje się za jednostki oddzielne i różne od niemieckich jednostek SS w kategorii celów, ideologii, działań i struktur organizacyjnych, i Komisja w związku z tym nie uważa tychże jednostek za ruch wrogi rządowi Stanów Zjednoczonych.” Jednostki Waffen SS z krajów bałtyckich (Legiony Bałtyckie) uznaje się za jednostki oddzielne i różne od niemieckich jednostek SS w kategorii celów, ideologii, działań i struktur organizacyjnych, i Komisja w związku z tym nie uważa tychże jednostek za ruch wrogi rządowi Stanów Zjednoczonych z oświadczenia American Displaced Persons Commission Możliwe, że Amerykanie decyzję o nieuznawaniu bałtyckich jednostek Waffen SS za nazistowskie podjęli dużo wcześniej. Wskazuje na to pewien interesujący epizod z powojennej historii Europy. Otóż w latach 1946-49 byli żołnierze bałtyckich dywizji Waffen SS (pod koniec wojny poddali się aliantom zachodnim) pełnili pod amerykańskim dowództwem służbę strażniczą w czasie „procesów norymberskich”. Kolaboranci różnego rodzaju To właśnie na orzeczenie Trybunału Norymberskiego uznające organizację SS i jej wojskową część – Waffen SS, za formacje przestępcze, powołuje się MSZ Rosji, krytykując na arenie międzynarodowej Łotwę i Estonię za rzekome „hołubienie” weteranów-legionistów. Tyle, że Rosjanie jakoś zapominają o istotnym fragmencie tego orzeczenia, precyzującego definicję „członków kryminalnej organizacji SS”. Otóż wykluczono z niej żołnierzy Waffen SS siłą wcielonych do jednostki (tak było w przypadku większości Łotyszy i Estończyków), oraz tych, którzy nie dopuścili się bezpośrednio zbrodni wojennych. Nie da się ustalić dokładnie, ilu Bałtów wstąpiło do Legionów dobrowolnie. Ludowy komisarz ds. bezpieczeństwa państwowego ZSRS Wsiewołod Mierkułow w liście do lidera łotewskich komunistów pisał: „Formalnie ogłoszono, że jednostka składa się tylko z ochotników, ale w rzeczywistości sformowano ją poprzez przymusowy pobór z mężczyzn w pewnych grupach wiekowych”. Jeśli zaś chodzi o udział w zbrodniach wojennych, to nigdy nie doszło do procesu sądowego, w którym oskarżonym byłby żołnierz legionów. Nie oznacza to oczywiście, że w krajach bałtyckich nie było kolaborantów, którzy pomagali Niemcom w ludobójstwie. Na Łotwie było to tzw. komando Viktorsa Arajsa, które wymordowało ok. 30 tys. Żydów, Cyganów i Łotyszy. W Estonii była to Omakaitse (Samoobrona), a przede wszystkim Bataliony Policji, których członkowie pełnili funkcje wartownicze w obozach pracy, pilnowali transportów Żydów z gett w kilku polskich miastach do obozu z Bełżcu, oraz brali udział w karnych ekspedycjach na wsie polskie, litewskie i białoruskie. Legioniści walczyli tylko na froncie. I tylko przeciwko Armii Czerwonej (fragment przysięgi żołnierzy Legionu Łotewskiego: „W imię Boga przysięgam, że będę walczył z bolszewizmem bezwarunkowo posłuszny najwyższemu dowódcy niemieckich sił zbrojnych Adolfowi Hitlerowi...”). Każdy wybór był zły Rosja i izraelskie Centrum Wiesenthala żądają od władz Estonii i Łotwy ścigania wszystkich żyjących jeszcze weteranów Waffen SS jako zbrodniarzy wojennych. Zarzucają też tym rządom popieranie ideologii nazistowskiej. Tallin i Ryga traktują byłych legionistów jak pełnoprawnych weteranów, a wielu Łotyszy i Estończyków widzi w nich bohaterów, którzy w beznadziejnej sytuacji walczyli do końca o niepodległość. Jednocześnie Bałtowie zdają sobie sprawę z kontrowersji, jakie ta kwestia budzi. Dlatego władze nie pozwalają stawiać pomników żołnierzom Waffen SS i nie uczestniczą (oficjalnie) w kombatanckich uroczystościach, ale zarazem nie zabraniają takich spotkań, a wszelkie krytyki zagraniczne w tej sprawie bardzo ostro odrzucają. Skąd tak zajadłe ataki właśnie na żołnierzy Legionów Waffen SS? Przecież bałtyckich jednostek frontowych do represji wobec ludności cywilnej nie używano, były inne oddziały, z zapałem biorące udział w niemieckich zbrodniach (komando Arajsa, Omakaitse). Tyle, że to nie one walczyły bohatersko z sowiecką armią. To Łotewski i Estoński Legiony zaciekle broniły swoich krajów przed powtórną okupacją rosyjską. Niemiecko-sowiecki sojusz pozbawił kraje bałtyckie niepodległości. Wojna między niedawnymi sojusznikami dała cień nadziei na odzyskanie niepodległości – ceną było oddanie się pod rozkazy Hitlera. Jak się okazało, Bałtowie postawili na złą kartę. Przegrali wraz III Rzeszą i skutki tego odczuwają do dziś. Bo historię piszą zwycięzcy, a nie zwyciężeni. Grzegorz Kuczyński Dodaj do: Bałtowie w mundurach SShttp://www.tvn24.pl/12691,1542564,0,1,baltowie-w-mundurach-ss,wiadomosc.htmlPodyskutuj (100) Pozostałe informacje Syria znów spływa krwią. Rada Bezpieczeństwa ws. masakry27-05-2012 KONIEC POZORÓW ROZEJMU
Po ponad miesiącu formalnego zawieszenia broni pod auspicjami ONZ, obie strony wojny domowej w Syrii kończą grę pozorów. Po...czytaj dalej » Bójka o paradę gejów. W akcji OMON i kościelni aktywiści27-05-2012 STARCIA W MOSKWIE. 40 OSÓB ZATRZYMANYCH Na ulicach Moskwy doszło do przepychanek i bójek pomiędzy obrońcami praw homoseksualistów, a aktywistami kościoła prawosławnego....czytaj dalej » 27-05-2012 IRAN CHCE BUDOWAĆ DRUGĄ SIŁOWNIĘ W BUSZERZE Kolejna elektrownia, kolejny spór z Zachodem?- Iran zamierza rozpocząć w przyszłym roku realizację projektu budowy drugiej elektrowni atomowej w Buszerze, w pobliżu swej...czytaj dalej » 27-05-2012 WYPOCZYNEK TAK BLISKO NATURY JAK SIĘ DA
Hotel tak ekologiczny, | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
  |
Nowa Moskwa - wielki rosyjski projekt administracyjny wzbudza zdumienie na całym świecie. Stolica Rosji zostanie powiększona aż o...czytaj dalej »
27-05-2012
PRZEPISY "NARUSZAJĄ FUNDAMENTALNE SWOBODY"
 |
Amnesty International potępiło Kanadę
Specjalne przepisy wprowadzone przez rząd kanadyjskiej prowincji Quebec w reakcji na wielomiesięczne protesty studentów w sposób...czytaj dalej »
27-05-2012
TEHERAN O RAPORCIE MAEA
"Nieznaczące kwestie". Iran gra na nosie Zachodu
Władze Iranu zbagatelizowały w sobotę doniesienia Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej o odkryciu w irańskich zakładach...czytaj dalej »
Afganki uciekają przed talibami
27-05-2012
GWAŁTY, PORWANIA I OKALECZANIE WRACAJĄ
Ponad 500 zamkniętych szkół, coraz częstsze ataki na młode dziewczynki idące do szkoły, oblewanie ich kwasem, porwania, gwałty i...czytaj dalej »
27-05-2012
NIKOLIĆ WYKLUCZYŁ UZNANIE NIEPODLEGŁOŚCI KOSOWA
Nowy prezydent Serbii na Kremlu
Nowy prezydent Serbii Tomislav Nikolić zapowiedział w sobotę w Moskwie w czasie swojej pierwszej podróży zagranicznej, że jego...czytaj dalej »
Biały Dom: Masakry dzieci dokonał "nielegalny reżim"
27-05-2012
USA I WIELKA BRYTANIA POTĘPIŁY ZBRODNIĘ W SYRYJSKIEJ HULI
 |
USA potępiły atak syryjskich sił rządowych w mieście Hula jako brutalny akt nielegalnego reżimu. W masakrze zginęło ponad 90...czytaj dalej »
Informacje dnia
Najnowsze
tc1_tabbar_01
Najważniejsze
tc0_tabbar_01
Najpopularniejsze
tc2_tabbar_01
Sport
Nastały ciemności. Kubot dokończy w poniedziałek
Dwóch wygranych gemów Łukaszowi Kubotowi zabrakło do przypieczętowania zwycięstwa w I rundzie Roland Garros. Przy... czytaj dalej »
czytaj więcej z kategorii: sport »
Biznes
Chcą pomóc rodzicom w powrocie do pracy
Ministerstwo Pracy chce ułatwić młodym rodzicom powrót na rynek pracy. Dlatego planuje uruchomić program dopłat dla... czytaj dalej »| Kursy walut | ||
| USD/PLN | 3.4579 | - |
| EUR/PLN | 4.3511 | - |
| CHF/PLN | 3.6188 | - |
| EUR/USD | 1.2582 | +0.0001% |
| Notowania | ||
| mWIG40 | 2245.61 | -0.29% |
| WIG | 36860.7 | +0.02% |
| WIG20 | 2037.18 | +0.07% |
czytaj więcej z kategorii: biznes »
Dane dostarcza www.xtb.pl
Polska
Kolejny odcinek A2 otwarty w obu kierunkach
Otwarto kolejny odcinek autostrady A2. Po odcinku E przyszedł czas na odcinek D - jak dowiedziało się TVN24, trasa... czytaj dalej »
czytaj więcej z kategorii: polska »
Meteo
Kultura
Gutek: Wygrało uniwersalne, wielkie, pełne czułości kino
- To optymalny werdykt – mówi portalowi tvn24.pl Roman Gutek o laureacie Złotej Palmy, filmie "Amour"... czytaj dalej »
czytaj więcej z kategorii: kultura »
Rozrywka w TVN.pl
Michałki
Polacy zaprojektowali podwodny hotel. Stanie w Dubaju
Choć Water Discus nie będzie pierwszym na świecie podwodnym hotelem, będzie pierwszym obiektem posiadającym cechy... czytaj dalej »
czytaj więcej z kategorii: michałki »
Dyskusje na forum
Magazyny
FAKTY PO FAKTACH
„Fakty po Faktach” to program publicystyczny autorstwa prowadzących główne...czytaj dalej »
KROPKA NAD I
„Kropka nad i” to autorski program Moniki Olejnik, w którym dziennikarka...czytaj dalej »
POLSKA I ŚWIAT
Polska i Świat to codzienny autorski program informacyjny, podsumowujący najważniejsze...czytaj dalej »
FAKTY LUDZIE PIENIĄDZE
Program, którego pomysłodawcą jest Roman Młodkowski, prowadzi Rafał Wojda.czytaj dalej »
PROSTO Z POLSKI
Program poświęcony sprawom i problemom, którymi Polacy żyją na co dzień. Autorzy...czytaj dalej »
JEDEN NA JEDEN
"Jeden na jeden" to autorski program Bogdana Rymanowskiego.Dziennikarz...
czytaj dalej »
SUKCES PISANY SZMINKĄ
Program o tematyce biznesowej skierowany do kobiet, które realizują się zawodowo na...czytaj dalej »
INNY PUNKT WIDZENIA
Program Grzegorza Miecugowa, w którym autor rozmawia z czołowymi postaciami świata nauki...czytaj dalej »
SZKŁO KONTAKTOWE
Program, w którym w luźnej i żartobliwej formie komentowane są wydarzenia dnia.czytaj dalej »
Na skróty:
PolskaŚwiatSportBiznes
MeteoRaportyKulturaMichałki
SondyFaktyNajnowsze InformacjeWideo
FotoNa żywoProgramBlogi
ForumReklamaCennik reklamKontakt24
Szkło kontaktoweKropka nad iProsto z Polski
Fakty Ludzie PieniądzeRozmowa RymanowskiegoTVN24m
Regulamin serwisuPolityka prywatnościInformacje o nadawcy
Inne serwisy:
© TVN24 2012 Wszelkie prawa zastrzeżone | Program TVN24 może zmienić się bez zapowiedzi.