Raporty » Prawybory republikanów 2012

KANDYDACI WALCZĄ O DELEGATÓW - śledź wyścig w kolejnych stanach

Tegoroczne republikańskie prawybory różnią się znacznie od tych sprzed czterech lat. Nie może być inaczej, skoro Mitt Romney, faworyt wyścigu, ostatnim razem traktowany był jako przedstawiciel republikańskiej prawicy, a teraz jest uosobieniem centrum, a według niektórych przeciwników - nawet republikańskiej lewicy.

Nie stało się tak dlatego, że Romney - znany nota bene ze zmienności poglądów, co dostarcza amunicji jego przeciwnikom – dokonał radykalnej wolty na lewo. To jego konkurenci i cała Grand Old Party dokonała skrętu w prawo.

PRAWYBORY GRAND OLD PARTY - kalendarium

Prawica w natarciu

Od końcówki urzędowania George'a W. Busha, czyli od czasu gdy Ameryka musi borykać się kryzysem finansowym wymagającym budżetowej gimnastyki, wzrosła rola ultrakonserwatystów w szeregach republikanów. Ich symbolem jest masowy ruch Tea Party zrzeszający wrogów nadmiernych podatków, centralizacji władzy i ogólnie idei państwa opiekuńczego, które wśród najbardziej krewkich przedstawicieli ruchu nosi znamiona wręcz komunistyczne.

Sukces Tea Party widać było w wyborach do Kongresu w 2010 roku, gdy popierani przez ruch kandydaci, nawołujący do zerwania z dominacją waszyngtońskiego establishmentu wyparli z Izby Reprezentantów wielu dotychczasowych republikańskich kongresmenów, którzy tym razem okazali się zbyt mało republikańscy.

PRAWYBORY I DELEGACI - jak działa ten system

Pierwsze ofiary wyścigu

Nic więc dziwnego, że do wyścigu o prezydencką nominację w takiej atmosferze stanęli kandydaci prześcigający się na radykalne pomysły.

Ulubienicą Tea Party początkowo była Michelle Bachmann, radykalna kongresmenka z Minnesoty, autorka hasła o konieczności "odzyskania kraju" z rąk demokratycznej administracji Baracka Obamy. Głośne i nośne hasła Bachmann szybko zostały jednak przykryte przez jej niezliczone gafy (szczepionki na raka macicy wywołują choroby psychiczne etc.), co sprawiło, że w pierwszych prawyborach w Iowa uzyskała tak słaby wynik, że postanowiła się wycofać.

Nie lepiej było z innym ulubieńcem Tea Party, czarnoskórym królem pizzy Hermanem Cainem. Gdy wydawało się, że Cain może rzeczywiście stać się jedną z wiodących postaci wyścigu, jego karierę zniszczyły oskarżenia o molestowanie seksualne i pozamałżeński romans.

W takiej sytuacji "partii herbacianej" pozostał w grudniu jako faworyt Rick Perry. Gubernator Teksasu w trakcie prawyborczych debat dał się poznać jako mocny przeciwnik niemalże wszystkiego, co proponuje Biały Dom z podnoszeniem podatków na czele, o programach socjalnych Obamy nie wspominając. I jemu jednak nie były obce gafy rzutujące na jego sondaże.

Po bardzo słabych wynikach w Iowa i New Hampshire, Perry ostatecznie wycofał się z walki o nominację tuż przed prawyborami w Karolinie Południowej.

NR 2 TEŻ BARDZO WAŻNY - kandydat na prezydenta musi wybrać zastępcę

Konserwatywny do bólu

Chociaż każdy z kandydatów republikańskich ma z zasady konserwatywne poglądy na kwestie obyczajowe, to nawet na tym tle wybija się postać Ricka Santoruma – przeciwnika nie tylko aborcji, ale i obecności homoseksualistów w armii, a także zwolennika przywrócenia regulacji prawnych karzących stosunki jednopłciowe.

Ultrakonserwatyzm obyczajowy Santoruma okazał się tak przekonujący, że dostał poparcie religijnej prawicy amerykańskiej składającej się z ewangelikańskich pastorów, mimo że sam kandydat jest katolikiem.

Po tym, jak z wyścigu wycofał się Perry, a szanse Newta Gingricha stały się czysto iluzoryczne, Santorum wyrósł na głównego rywala Romneya. Próbował z nim prowadzić nierówny bój, wygrywając nawet prawybory w niektórych stanach. Ostatecznie jednak, po superwtorku, który zapisać należy na konto faworyta wyścigu i paru kolejnych prawyborach wygranych przez Romneya, Santorum ostatecznie wycofał swoją kandydaturę 10 kwietnia.

RICK SANTORUM - czytaj więcej

Outsider w GOP

Postacią wyróżniającą się w stawce jest libertarianin Ron Paul, przeciwnik wszelkich ograniczeń narzucanych przez współczesne państwo ze skodyfikowanymi prawami obywatelskimi włącznie. Paul jest m.in. zwolennikiem decentralizacji państwa i likwidacji podatków, co może się podobać wielu republikańskim wyborcom, ale ma on jeden poważny problem, eliminujący go de facto z rozgrywki o nominację.

RON PAUL - czytaj więcej

Podczas gdy pozostali kandydaci mniej lub bardziej opowiadają się za utrzymaniem wiodącej roli Stanów Zjednoczonych w świecie również poprzez misje wojskowe, Paul jest zdecydowanym izolacjonistą wzywającym do odwrotu na wszystkich frontach. Chętnie popiera też cięcia budżetu Pentagonu przez Obamę.

Faworyt z Nowej Anglii

Na tym tle dwaj ostatni kandydaci wyglądają na umiarkowanych realistów. Obydwaj są też przedstawicielami republikańskiego establishmentu, nieskorego do "herbacianej" rewolucji na wszystkich frontach.

Pierwszy z nich to Mitt Romney, były gubernator Massachussets, który już cztery lata temu walczył o republikańską nominację. Jest zwolennikiem ograniczania wydatków budżetu, i tradycyjnie dla republikanów, utrzymania ulg podatkowych dla najbogatszych, co powoduje, że zebrał poparcie aż 40 multimilionerów, a co za tym idzie, na konto jego kampanii trafiły pokaźne sumy.

MITT ROMNEY - czytaj więcej

Chociaż przeciwnicy zarzucają mu brak charyzmy i zmienność poglądów, to z drugiej strony może okazać się to jego atutem jako zjednoczyciela republikanów przeciwko Obamie. Z sondaży wynika bowiem, że na republikańskiego kandydata Amerykanie będą głosować raczej z powodu sprzeciwu wobec obecnego gospodarza Białego Domu, niż z powodu republikańskich sympatii. W oczach wielu Romney ma jednak jedną podstawową wadę – jest mormonem.

Wielki powrót

Drugi kandydat z grona przedstawicieli establishmentu republikańskiego to Newt Gingrich, w amerykańskiej polityce obecny od lat. Ten charyzmatyczny w porównaniu z Romney'em były przewodniczący Izby Reprezentantów dał się poznać w latach 90. jako skuteczny polityk, który po latach marazmu doprowadził do przełamania dobrej passy demokratów w Kongresie.

NEWT GINGRICH - czytaj więcej

Dobrze wykształcony i trzymający się z dala od politycznych skrajności Gingrich ma jednak słabość wykorzystywaną przez przeciwników. Jak na kandydata prawicy zbyt dużo wydarzyło się w jego prywatnym życiu – dwa rozwody i konwersja na katolicyzm mogą okazać się zbyt gorzką pigułką do przełknięcia dla odradzających się religijnie Amerykanów o prawicowych poglądach.

Prawyborczy maraton

Kto dostanie nominację republikanów, okaże się formalnie dopiero w sierpniu, ale niemal pewne jest, że wszystko będzie wiadomo dużo wcześniej, gdy kolejni konkurenci będą odpadać i zostaną ci, których będzie stać na dalszą walkę z perspektywą sukcesu.

Niezależnie jednak od tego, kto zostanie kandydatem Grand Old Party, najważniejsze starcie czeka go dopiero później, w listopadzie. Na republikanina czekać będzie Barack Obama.

Joanna Kocik, Grzegorz Kuczyński, Maciej Tomaszewski