Raporty » Białoruś: pogrom opozycji

Wynik wyborów na Białorusi nie był zaskoczeniem - wszyscy spodziewali się wygranej rządzącego od 16 lat Alaksandra Łukaszenki. Tak też się stało. „Ostatni dyktator Europy” zdobył w głosowaniu 19 grudnia blisko 80 proc. głosów. To dane oficjalne. Przeprowadzone nieco wcześniej niezależne badania nie były dla obecnego prezydenta aż tak optymistyczne. W dniach 12-14 grudnia niezależny ośrodek badań opinii publicznej na zlecenie telewizji Biełsat przeprowadził ankietę, według której Łukaszenka mógł liczyć na zaledwie 30,5 proc. głosów, a w drugiej turze zostałby pokonany przez swojego rywala.


Opozycja: sfałszowane wybory

Opozycja od początku twierdziła, że wybory nie zostaną przeprowadzone w sposób uczciwy i demokratyczny. Mocnym gestem sprzeciwu wobec fałszowania wyników miał być wiec zorganizowany w wieczór wyborczy na Placu Październikowym w Mińsku. Konkurenci Łukaszenki w wyborach prezydenckich, w tym Andrej Sannikau oraz lider kampanii "Mów prawdę!" Uładzimir Niaklajeu, nawoływali wszystkich, którym nie w smak rządy Łukaszenki, by pojawili się w centrum białoruskiej stolicy. Sam Łukaszenka zdawał się bagatelizować te zapowiedzi i jeszcze w niedzielę z pewnością siebie podkreślał, że na wiecu „nikt się nie pojawi”.



Pobity opozycjonista

Nie wszystko przebiegło jednak zgodnie z pierwotnym planem opozycji. Jeden z głównych bohaterów demonstracji, Uładzimir Niaklajau, na wiec nigdy nie dotarł. W drodze na Plac Październikowy został brutalnie pobity i na chwilę stracił przytomność. Świadkowie twierdzą, że napastnikami byli funkcjonariusze milicji. - Napadli na nas ze wszystkich stron przebrani ludzie, OMON-owcy, bili kobiety. Wielu jest pobitych, ludzie mają połamane ręce – relacjonował napad na opozycjonistów Wiktar Harbaczou, mąż zaufania Niaklajeua. Przeciwnik Łukaszenki trafił do szpitala, skąd w nocy został wywieziony przez nieznane osoby. Odnalazł się następnego dnia w areszcie śledczym.

Prowokacja?

Równie twarda władza rozprawiła się z tymi, którzy dotarli na Plac Październikowy, gdzie zgodnie z planem w niedzielę wieczorem rozpoczęła się demonstracja przeciwników białoruskiego reżimu. Stamtąd tysiące ludzi przemaszerowało na Plac Niepodległości, gdzie znajduje się siedziba Centralnej Komisji Wyborczej i rządu.

Dwaj opozycyjni kandydaci na prezydenta w wyborach na Białorusi: Andrej Sannikau i Mikoła Statkiewicz wraz z grupą osób próbowali wejść do gmachu rządu. Opozycjonistom udało się jedynie wybić szyby w drzwiach, manifestanci nie sforsowali wejścia do budynku. Za nimi stała barykada z drewnianych stołów ustawiona przez OMON. Sporo świadków tych wydarzeń jest zdania, że szturm na budynek wyglądał jak prowokacja służb specjalnych, a najbardziej aktywni demonstranci mogli być prowokatorami KGB. Czy rzeczywiście tak było? Trudno ocenić, ale atak na budynek pozwolił OMON-owi na wkroczenie do akcji.


Rozpędzona manifestacja

Oddziały milicji z pałkami i tarczami błyskawicznie pojawiły się na placu i odgrodziły kordonem dojście do gmachu rządu. Niedługo później milicjanci ruszyli na ludzi. Według relacji świadków, manifestanci byli rozbijani na mniejsze grupy i w brutalny sposób wyłapywani i wsadzani do milicyjnych samochodów. Świadkowie twierdzą również, że pobity został kolejny kandydat w wyborach Wital Rymaszeuski.

Podczas manifestacji zatrzymano ponad 600 osób. Według gazety "Biełorusskije Nowosti" większość z zatrzymanych była mocno poturbowana. Zatrzymania dotyczą również kandydatów do prezydenckiego fotela. Jak podały w poniedziałek media po manifestacji zatrzymano siedmiu opozycyjnych kandydatów: Uładzimira Niaklajeua, Mikołę Statkiewicza, Alesia Michalewicza, Ryhora Kastusiaua, Andreja Sannikaua, Wiktara Ciareszczankę i Witala Rymaszeuskiego.

Zatrzymani zostali w błyskawicznych procesach skazani na kary kilku i kilkunastu dni więzienia.

Milicja nie oszczędziła również reporterów. Zatrzymano między innymi dziennikarza i działacza Związku Polaków na Białoruś Andrzej Poczobut oraz dwoje współpracowników TV Biełsat: Tacciana Bublikowa i Timafiej Kasperowicz. Ciężko pobity został korespondent portalu Wirtualna Polska, Aleh Barcewicz. Ciosów nie uniknęli również reporterzy ze Stanów Zjednoczonych i Rosji.



Łukaszenka chwali

Dopiero w poniedziałek po południu wydarzenia te skomentował Alaksandr Łukaszenka. Białoruski lider miał wiele ciepłych słów dla milicji, którą pochwalił za niedzielne działania. Zupełnie odmienną opinię miał na temat działań opozycji. - To, co usiłowano zrobić wczoraj w Mińsku, to nie demokracja, to bandytyzm. To są wandale spuszczeni z łańcucha - grzmiał Łukaszenka.

Reakcje świata

Niedzielne wydarzenia na Białorusi spotkały się z potępieniem wielu państwa i instytucji. Swoje zaniepokojenie sytuacją na Białorusi wyraziły m.in. Stany Zjednoczone, Litwa, Niemcy, Francja a także Polska. Zarówno przebieg wyborów jak i powyborcze potępili obserwatorzy OBWE. Do uwolnienia wszystkich zatrzymanych kandydatów wezwał przewodniczący Parlamentu Europejskiego Jerzy Buzek.

Nie wszyscy uznali jednak, że na Białorusi coś jest nie tak. Z ogólnego, niemal jednogłośnego potępienia wydarzeń wyłamała się Rosja. Dmitrij Miedwiediew skomentował wydarzenia krótko. - To, co dzieje się na Białorusi to wewnętrzna sprawa tego niepodległego kraju – oświadczył. Za zgodne z prawem uznała wybory misja obserwatorów WNP (poradzieckiej Wspólnoty Niepodległych Państw).



kj/mtom