| | Tagi: łotwa14:07, 09.12.2011 /tvn24.pl Oligarchowie i Rosjanie. A mimo to w UE i NATO20 LAT PO UPADKU ZSRR: ŁOTWAFot. G. KuczyńskiRygą współrządzą Rosjanie, ich przedstawiciel jest merem miasta Łotwa jest jedną z trzech byłych republik radzieckich, które dziś są w Unii Europejskiej i NATO. Nie tak skandynawska jak Estonia, ale i nie tak środkowoeuropejska jak Litwa, często uważana jest za najsłabsze ogniwo "bałtyckiej trójki". Na osiągnięcie ostatnich dwóch dekad cień rzucają dwa problemy: mało skuteczna integracja bardzo licznej mniejszości rosyjskiej oraz ogromne wpływy polityczne wąskiej grupy biznesmenów. UPADEK ZSRR. 20. ROCZNICA - czytaj raport specjalny
Łotwa ogłosiła niepodległość już 4 maja 1990 r. idąc w ślady Litwy. Wówczas Moskwa i Gorbaczow nie chcieli jeszcze słyszeć o rozpadzie imperium. Dlatego w styczniu 1991 r. OMON i specnaz próbowały siłą obalić reformatorów w Rydze. Potem był pucz – ale już w Moskwie (sierpień 1991) – też nieudany. Kilka dni później goniące już resztkami sił władze ZSRR uznały niepodległość Łotwy. 1991 – odzyskanie niepodległości
1993 – pierwsze wolne wybory
1994 – wyjście ostatnich żołnierzy rosyjskich
2004 – wejście do UE i NATO
W ten sposób zakończył się ponad półwieczny okres okupacji radzieckiej. Łotwa była bowiem jednym z trzech krajów bałtyckich, anektowanych w 1940 przez Stalina na mocy paktu Ribbentrop-Mołotow.
Sejm łotewski – czyli rozdrobniony
W porównaniu z Estonią i Litwą, Łotwa od 20 lat charakteryzuje się niezwykłym rozdrobnieniem sceny politycznej. W 100-osobowej Saeimie, czyli Sejmie, zawsze zasiada 6-8 partii. Na dodatek różnice w liczbie deputowanych nie są duże. To „zasługa” proporcjonalnego systemu wyborczego i niezwykłej zmienności nastrojów politycznych Łotyszy. W efekcie od 20 lat Łotwą rządzą koalicje nie dwu- czy trzypartyjne, ale złożone z 4 (jak teraz) lub nawet 5 ugrupowań.
Szczególnie kryzysowe były lata 90. Kompletny system demokracji parlamentarnej przywrócono dopiero w latach 1993-94. A już rok później doszło do krachu systemu bankowego, a za nim – chaosu politycznego. W efekcie w latach 1995-98 rządził słaby rząd złożony z aż 6 partii.
Dopiero zmiany związane z ubieganiem się o członkostwo w UE i NATO, a potem wejście do obu tych organizacji, ustabilizowały życie polityczne Łotwy.
Tak się walczy z kryzysem
Po 2004 r. kraj rozkwitał także gospodarczo. Sięgnąwszy po wiele rozwiązań, skutecznie stosowanych wcześniej przez Estończyków, Łotwa szybko osiągnęła (podobnie jak Litwa) jedne z najlepszych wskaźników makroekonomicznych w Unii.
Na jak słabych fundamentach budowano to prosperity (napędzane kredytami udzielanymi na ogromną skalę), pokazało pierwsze uderzenie kryzysowej fali. W 2009 roku PKB Łotwy skurczyło się aż o 17 proc.!
Wtedy znalazł się „silny człowiek na trudne czasy” gospodarcze. Valdis Dombrovskis zacisnął pasa tak, że Grecy nawet nie powinni śmieć się porównywać. Deficyt budżetowy z 8.5% PKB w 2009 r. zmniejszono do 6% w 2011 i w planach jest 3% w 2012. Pensje w sektorze publicznym zostały obniżone w niektórych przypadkach nawet o 50%.
Wzrost gospodarczy Łotwy po gigantycznych spadkach podczas kryzysu skoczył ostro do góry. Na koniec tego roku prognozuje się wzrost 5%. Co ciekawe, bolesne reformy Dombrovskisowi nie zaszkodziły. Wręcz przeciwnie – po tegorocznych wyborach utrzymał fotel premiera.
Trzej panowie „A”
Łotysze popierają premiera także za coś innego – za ograniczenie korupcji i ukrócenie wszechwładzy oligarchów. Po raz pierwszy po 1991 r. w obecnej koalicji nie ma „partii biznesu” - zakładanych przez bogatych przedsiębiorców, z głównym celem zabezpieczenia ich interesów.
Lata 90. były erą dominacji biznesu w polityce. I związanej z tym wielkiej korupcji. To na fali antykorupcyjnych nastrojów społecznych, w 2002 r. wybory wygrała założona kilka miesięcy wcześniej partia byłego szefa banku centralnego Einarsa Repse. To wtedy rozpoczęto walkę o likwidację niejasnych powiązań biznesu z polityką. Na początku 2003 r. działać zaczęło „łotewskie CBA” - KNAB.
Na Łotwie mówi się często o trzech panach „A”, którzy przez blisko dwie dekady grali główne role w kraju. Aivars Lembergs jest od wielu lat merem Ventspils – wielkiego przemysłowego ośrodka i ważnego portu. Andris Skele zrobił fortunę w sektorze handlu żywnością, trzykrotnie był premierem Łotwy. Ainars Slesers to były minister transportu, znacząca figura sektora bankowego. Wszyscy swego czasu założyli własne partie. Kilka lat temu jeszcze miały one większość w Saeimie. Dziś jest tylko jedna – Lembergsa.
Rosjanie – duża mniejszość
Rządy oligarchów możliwe były długo dzięki specyfice łotewskiego systemu politycznego. Obowiązuje nieformalna zasada: izolacja partii łotewskich Rosjan. W efekcie, mimo że w każdych wyborach osiągają jeden z najlepszych wyników (tegoroczne nawet wygrali), jeszcze nigdy nie współrządzili krajem.
Rosjanie stanowią ok. 30 proc. ludności Łotwy. W zdecydowanej większości to ludność napływowa z czasów ZSRR. Wraz z innymi zrusyfikowanymi mniejszościami słowiańskimi to aż ok. 40 proc. Oczywiście spora część z nich nie ma obywatelstwa łotewskiego, ale nawet ci, co mogą głosować – są już na tyle liczni, że wygrano wybory do parlamentu, a wcześniej przejęto władzę w Rydze i szeregu innych miast.
 Ponad tysiąc osób uczciło w środę w Rydze pamięć Łotyszy, którzy walczyli... czytaj więcej »
Większość polityków łotewskich zarzuca Rosjanom, że próbują narzucić dwujęzyczność w kraju, choć są potomkami okupantów. Dojście Rosjan do władzy miałoby też konsekwencje dla pozycji międzynarodowej Łotwy – politycy nie kryjący sympatii do Moskwy, dostaliby dostęp choćby do tajemnic NATO.
Łotwa kilkakrotnie po 1991 r. padała ofiarą ekonomicznych represji Rosji. Powód był zawsze ten sam (jak w Estonii): dyskryminowanie mniejszości rosyjskiej i gloryfikacja nazizmu. Chodzi o współpracę części Łotyszy z Hitlerem i walkę łotewskiej formacji Waffen SS po stronie niemieckiej na froncie wschodnim. Łotysze podkreślają, że wybrali wtedy mniejsze – z ich punktu widzenia – zło. Jednak demonstracyjne podkreślanie tego epizodu (słynne marcowe pochody weteranów-legionistów SS) tylko ułatwia Rosji atakowanie Rygi na arenie międzynarodowej.
Wydaje się jednak, że i w tym wypadku obecny rząd zdoła coś zrobić. Już zakazano udziału polityków koalicji w marcowych uroczystościach. Jak bowiem ostrzegł niedawno były prezydent Valdis Zatlers, święto weteranów SS ma posłużyć za pretekst do zmasowanego ataku politycznego Rosji oraz próby obalenia obecnej koalicji i wprowadzenia do rządu Rosjan.
Grzegorz Kuczyński
-------------------------------------
REPUBLIKA ŁOTWY
Ogłoszenie niepodległości: ogłoszona 4 maja 1990 (uznana przez ZSRR 6 września 1991)
Stolica: Ryga
Powierzchnia: 64 589 km kw.
Ludność: ok. 2,2 mln
Podział etniczny: Łotysze 59,3 proc., Rosjanie 27,8 proc., Białorusini 3,6 proc., Ukraińcy 2,5 proc., Polacy 2,4 proc., inni 4,4 proc.
Języki: łotewski (oficjalny) 58,2 proc., rosyjski 37,5 proc., inne 4,3 proc.
Głowa państwa: prezydent Andris Berzins (od 2011)
PKB per capita: 14 700 USDOligarchowie i Rosjanie. A mimo to w UE i NATOhttp://www.tvn24.pl/0,1727321,0,1,oligarchowie-i-rosjanie--a-mimo-to-w-ue-i-nato,wiadomosc.html
Pozostałe informacje 26-05-2012 SPRAWDŹ WYNIKI SPOTKAŃ TOWARZYSKICHNasi rywale grupowi na Euro 2012 - Czesi - najpierw ogłosili w sobotę, że trener Michal Bilek przedłużył kontrakt do 2014 roku, a...czytaj dalej »
26-05-2012 Kontakt 24 - DOSZŁO DO PRZEPYCHANEK"Zostaw go!" - krzyczeli zgromadzeni na Marszu Wolnych Konopii do policjantów, którzy usiłowali wyprowadzić z tłumu jednego z...czytaj dalej »
26-05-2012 PIŁKARZE PO MECZU ZE SŁOWACJĄ- Wiele osób mówiło, że nie będę w stanie zagrać na Euro. Udowodniłem im, że byli w błędzie - powiedział bohater meczu ze...czytaj dalej »
26-05-2012 REKORDOWY DZIEŃ NA KONIEC SEZONURekordowa liczba, ok. 150 osób weszła w sobotę na najwyższą górę świata Mount Everest (8850 m n.p.m.). Koniec sezonu...czytaj dalej »
26-05-2012 EUROPA GRAŁA TOWARZYSKO PRZED MISTRZOSTWAMIWielcy faworyci Euro 2012 - Niemcy - musieli w Bazylei przełknąć gorzką pigułkę. Na St. Jakob Park podopieczni Joachima Loewa...czytaj dalej »
26-05-2012 tvnwarszawa.pl - "ŚCIĄGNĄŁ CHMURĘ" NA MARSZU WOLNEJ KONOPIIJanusz Palikot zapalił skręta na Marszu Wolnej Konopii. Tłum skandował: "Dajcie buszka dla Januszka". - Długo nie trzeba było go...czytaj dalej »
26-05-2012 Kontakt 24 - SPŁONĘŁO MIESZKANIE NA WARSZAWSKIM BRÓDNIECztery zastępy straży pożarnej gasiły pożar mieszkania na warszawskim Bródnie. Zdjęcia z miejsca zdarzenia zamieścili w naszym...czytaj dalej »
26-05-2012 tvnmeteo.pl - PROGNOZA NA NOC I NIEDZIELĘNocą czekają nas przelotne opady deszczu, zwłaszcza na północy i zachodzie Polski. Dodatkowo powieje z prędkością do 40 km/h i...czytaj dalej »
26-05-2012 WYPADEK W ŚWIĘTOKRZYSKIEMJedna osoba zginęła, a ponad 20 zostało rannych w wypadku, do którego doszło w sobotę w miejscowości Jasienica w woj....czytaj dalej »
26-05-2012 PŁYWANIE: MISTRZOSTWA EUROPY W DEBRECZYNIEPolska ma pierwszy medal pływackich mistrzostw Europy w węgierskim Debreczynie. I od razu złoty - najszybszy w finale 200 metrów...czytaj dalej »
26-05-2012 SPÓR O UDZIAŁ WAŁĘSY W OBCHODACH ROCZNICY SIERPNIA '80- Lech Wałęsa stracił kontakt z rzeczywistością. Żałujemy, że w orbicie kosmicznej fruwa - tak Ryszard Czarnecki (PiS) "Faktach...czytaj dalej »
26-05-2012 SMUDA PO WYGRANEJ ZE SŁOWACJĄDla selekcjonera Franciszka Smudy, spotkanie towarzyskie ze Słowacją było "najgorszym meczem w życiu". Nie z powodu gry piłkarzy,...czytaj dalej »
26-05-2012 PREZES PZPN SIĘ DENERWUJE. "WOLAŁBYM BYĆ NA BOISKU"- Wiem, z kogo zrezygnuje trener Smuda - powiedział w "Faktach po Faktach" prezes PZPN, Grzegorz Lato. Z meczu ze Słowacją był...czytaj dalej »
26-05-2012 SKROMNA WYGRANA POLAKÓW W KLAGENFURCIESkuteczny Damien Perquis i pewny w bramce Wojciech Szczęsny wystarczyli na słabych i myślących o wakacjach Słowaków. Po wygranej...czytaj dalej »
26-05-2012 tvnmeteo.pl - CUMULONIMBUS POWSTAŁ W 15 MINUTNASA opublikowała kolejne zdjęcie chmury burzowej, sfotografowanej przez naukowców w ramach projektu DC3. Cumulonimbus utworzył...czytaj dalej »
26-05-2012 TRZEJ MĘŻCZYŹNI NIE ŻYJĄStrażakom udało się wydobyć ciała trzech mężczyzn, przygniecionych w sobotę rano przez zawaloną ścianę w miejscowości Hutki koło...czytaj dalej »
26-05-2012 ZASTĄPI GO SANDOMIERSKIŁukasz Fabiański nie pojedzie na trzecią wielką imprezę w swojej karierze. Jak podaje nSport, zawodnika z gry na Euro 2012...czytaj dalej »
26-05-2012 GOLDEN GATE DZIŚ I KIEDYŚNajsłynniejszy most świata - Golden Gate w San Francisco - obchodzi swoje święto. W poniedziałek minie 75 lat od jego otwarcia. czytaj dalej »
26-05-2012 tvnmeteo.pl - URATOWANO 12 TYS. TON SERANa włoski rynek trafiło właśnie 12 tys. ton specjalnego sera. Związek rolników indywidualnych zorganizował sprzedaż paczek...czytaj dalej »
26-05-2012 ZIELONE ŚWIĄTKIJeśli jeszcze nie zrobiłeś zakupów na niedzielny obiad - to ostatnia szansa. W związku ze świętem Zesłania Ducha Świętego jutro...czytaj dalej »
| | Najważniejsze tc0_tabbar_01 Najpopularniejsze tc2_tabbar_01 Nasi rywale grupowi na Euro 2012 - Czesi - najpierw ogłosili w sobotę, że trener Michal Bilek przedłużył kontrakt... czytaj dalej » czytaj więcej z kategorii: sport » Ministerstwo Pracy chce ułatwić młodym rodzicom powrót na rynek pracy. Dlatego planuje uruchomić program dopłat dla... czytaj dalej »| Kursy walut | | | | USD/PLN | 0.0000 | - | | EUR/PLN | 0.0000 | - | | CHF/PLN | 0.0000 | - | | EUR/USD | 0.0000 | - |
| Notowania | | mWIG40 | 2245.61 | -0.29% | | WIG | 36860.7 | +0.02% | | WIG20 | 2037.18 | +0.07% |
czytaj więcej z kategorii: biznes » Drugi człowiek po papieżu, sekretarz stanu Stolicy Apostolskiej kardynał Tarcisio Bertone gotów jest podać się do... czytaj dalej » czytaj więcej z kategorii: Świat » "Zostaw go!" - krzyczeli zgromadzeni na Marszu Wolnych Konopii do policjantów, którzy usiłowali wyprowadzić z tłumu... czytaj dalej »czytaj więcej z kategorii: polska » Pogoda: Ciśnienie hPa ZAZ, artystka nazywana następczynią Edith Piaf i największym odkryciem piosenki francuskiej ostatnich lat, ponownie... czytaj dalej » czytaj więcej z kategorii: kultura » Keira Knightley, gwiazda "Piratów z Karaibów", zaręczyła się z Jamesem Rightonem, liderem grupy rockowej Klaxons.... czytaj dalej » czytaj więcej z kategorii: michałki » „Fakty po Faktach” to program publicystyczny autorstwa prowadzących główne... czytaj dalej » „Kropka nad i” to autorski program Moniki Olejnik, w którym dziennikarka... czytaj dalej » Polska i Świat to codzienny autorski program informacyjny, podsumowujący najważniejsze... czytaj dalej » Program, którego pomysłodawcą jest Roman Młodkowski, prowadzi Rafał Wojda. czytaj dalej » Program poświęcony sprawom i problemom, którymi Polacy żyją na co dzień. Autorzy... czytaj dalej » "Jeden na jeden" to autorski program Bogdana Rymanowskiego.
Dziennikarz... czytaj dalej » Program o tematyce biznesowej skierowany do kobiet, które realizują się zawodowo na... czytaj dalej » Program Grzegorza Miecugowa, w którym autor rozmawia z czołowymi postaciami świata nauki... czytaj dalej » Program, w którym w luźnej i żartobliwej formie komentowane są wydarzenia dnia. czytaj dalej » |