Raporty » Ratko Mladić schwytany

Mladić został zatrzymany w 25 maja 2011 roku rano we wsi Lazarewo niedaleko miasta Zrenjanin na północy Serbii. W jego schwytaniu miała pomóc informacja od anonimowego informatora.

- Mamy nadzieję, że to wydarzenie będzie krokiem ku pojednaniu w regionie - powiedział, informując o ujęciu Mladicia, prezydent Serbii Boris Tadić. - Wszyscy zbrodniarze wojenni muszą odpowiedzieć za swoje zbrodnie - dodał prezydent, który tego samego dnia w Belgradzie podejmował szefową unijnej dyplomacji, Catherine Ashton.

Ratko Mladić zatrzymany. "Jego rodzina była w szoku"

Zastępca serbskiego prokuratora ds. zbrodni wojennych Bruno Vekarić... czytaj więcej »

Oskarżony o ludobójstwo

Nieuchwytny dla międzynarodowego wymiaru sprawiedliwości Mladić, głównodowodzący wojsk bośniackich Serbów, był od końca 1995 roku, gdy prokuratorzy Międzynarodowego Trybunału Karnego dla byłej Jugosławii oskarżyli go o zbrodnie ludobójstwa podczas oblężenia Sarajewa i masakry bośniackich cywili w Srebrenicy w 1995 roku. Przez lata urodzony w 1942 roku Mladić korzystał z ochrony serbskiego przywódcy Slobodana Miloszevicia i nawet nie starał się ukrywać. Gdy jednak sam Miloszević w 2000 roku stracił władzę, Mladić stracił oficjalny parasol ochronny.

Nowe serbskie władze, które postawiły na współpracę z Zachodem, przynajmniej oficjalnie robiły wszystko, by generała znaleźć i odesłać do Hagi, co było jednym z warunków poważnych rozmów na temat integracji Belgradu z Unią Europejską. Prędzej jednak do Hagi trafił sam Miloszević, który jednak wyroku nie doczekał i zmarł w marcu 2006 roku na zawał w holenderskim areszcie.



Nieuchwytny

Ujęcie Mladicia, podobnie jak byłego przywódcy bośniackich Serbów Radovana Karadzicia, okazało się jednak nie tak łatwe. Powszechnie uważa się bowiem, że Mladić jak i ostatecznie ujęty w lipcu 2008 roku Karadzić, korzystał

"Przyjacielowi gratuluje zatrzymania wielkiego złoczyńcy"

- Memu drogiemu przyjacielowi Borisowi Tadiciowi i narodowi serbskiemu... czytaj więcej »

z ochrony przynajmniej części funkcjonariuszy serbskich służb specjalnych lub armii. Narażenie się zaś ciągle potężnym postaciom ze styku świata służb i przestępczości było w Serbii zajęciem ryzykowny, o czym przekonał się w 2003 roku reformatorski premier Zoran Dzindzić zastrzelony w biały dzień na ulicy Belgradu.

Kryć Mladicia próbowała też rodzina, która w 2010 roku złożyła nawet wniosek o uznanie generała zmarłym, argumentując to tym, że "od siedmiu lat nie ma kontaktu z Mladiciem", który miał też być rzekomo ciężko chory. Ostatecznie jednak Mladić wpadł. Jak i dzięki komu, tego jeszcze nie wiadomo. Kim był tajemniczy informator, który naprowadził władze na jego ślad? Być może Belgrad, który sukces będzie chciał wykorzystać propagandowo, nie będzie skłonny podzielić się tymi informacjami. Mogłyby one bowiem rzucić cień na wysokich przedstawicieli władz odpowiedzialnych za to, że Mladić przez 16 lat skutecznie się ukrywał. Oficjalnie prezydent Tadić zapowiedział jednak, że śledztwo w tej sprawie zostanie wszczęte.



Proces w Hadze

Procedura wydania Mladicia międzynarodowemu trybunałowi ds. zbrodni w byłej Jugosławii odbyła się błyskawicznie. Apelacja, złożona przez prawnika byłego generała, została odrzucona.

31 maja rządowe źródła Serbii poinformowały, że nakaz ekstradycji powinien zostać podpisany w ciągu kilku godzin. Tego samego dnia po południu Mladić opuścił belgradzki sąd i odleciał do Hagi.

Proces rozpoczął się 3 czerwca. - Nigdy nie słyszałem o tych okropnych rzeczach - tak Mladić odniósł się do zarzutów odczytanych przez Alphonsa Orie, sędziego trybunału w Hadze. Były generał bośniackich Serbów chce dostać więcej niż miesiąc na zapoznanie się z aktem oskarżenia i złożenie oświadczenia, czy przyznaje się do winy.

Kolejny schwytany

Jak okazało się niemal dwa miesiące po schwytaniu Mladicia, było ono początkiem końca kolejnego oskarżonego o zbrodnie wojenne Serba. 20 lipca władze w Belgradzie ogłosiły, że w ich rękach znalazł się ostatni poszukiwany przez Hagę - Goran Hadżić, samozwańczy prezydent Krainy, regionu, który Serbowie próbowali oderwać od Chorwacji na początku lat 90. XX wieku.

Maciej Tomaszewski