Raporty » Wielka Brytania wybrała

Do samodzielnego rządzenia Wyspami potrzebne było 326 miejsc w Izbie Gmin. Żadnej z partii takiego wyniku nie udało się osiągnąć.

Konserwatyści zdobyli 306 miejsc w parlamencie, laburzyści - 258, a liberałowie - 57. Pozostałe miejsca przypadły mniejszym ugrupowaniom i kandydatom niezależnym. Obsadzono 649 z 650 miejsc w Izbie Gmin.

Doszło do sytuacji, której Wyspy nie widziały od ponad 30 lat. Powstał tzw. hung parliament - parlament zawieszony, bez bezwzględnej większości.

W 1974 roku, kiedy tak właśnie podzieliła się władza, doszło do ponownych wyborów jeszcze w tym samym roku. "Hung parliment" oznacza możliwość budowania przez dotychczasowy rząd koalicji z inną partią dla zdobycia większości lub poddanie się do dymisji. Wtedy następują negocjacje pomiędzy partiami celem stworzenia koalicji i powołania nowego rządu. Jeśli żadne z tych rozwiązań nie da efektu, rozpisane zostaną ponowne wybory.

Brown rezygnuje

Po wyborach przez kilka dni trwały koalicyjne rozmowy. Liberałowie targowali się i z konserwatystami i z liberałami.

W końcu Gordon Brown podał się do dymisji, a zapowiadana wcześniej rezygnacja z przewodzenia Partią Pracy weszła w życie natychmiast.

Dymisję Browna przyjęła królowa Elżbieta II, która niedługo później powierzyła misję stworzenia nowego rządu liderowi konserwatystów Davidowi Cameronowi. Ten niemal natychmiast stawił się na Downing Street, pod słynnym numerem 10.

Cameron ogłosił, że jego celem jest utworzenie "pełnej koalicji" z Liberalnymi Demokratami. Tak też się stało - kilka godzin po powierzeniu Cameronowi teki premiera, koalicja stała się faktem, a lider liberałów Nick Clegg objął stanowisko wicepremiera.

Jak się wybiera w Wielkiej Brytanii

W Wielkiej Brytanii ordynacja jest większościowa a nie, tak jak w Polsce, proporcjonalna. Oznacza to, że wyborcy głosują w ramach swojego okręgu wyborczego na przedstawiciela danej partii. W myśl zasady "zwycięzca bierze wszystko", z każdego okręgu do Izby Gmin wchodzi tylko jeden poseł.

W takich warunkach bardzo istotny jest podział kraju na okręgi wyborcze. Na dużych i słabo zaludnionych obszarach do uzyskania mandatu może wystarczyć kilka tysięcy głosów, natomiast okręgi w centrach miast mogą wymagać dziesiątek, czy nawet setek tysięcy do zwycięstwa.

System ten powoduje, iż partia zdobywając nawet 30 procent głosów w skali kraju, może zdobyć nawet dwa razy miejsc w parlamencie ze względu na niekorzystny dla niej kształt okręgów wyborczych. Dlatego też procentowe poparcie w sondażach przedwyborczych, nie przekłada się, tak jak w Polsce, bezpośrednio na procentowy udział zajmowanych miejsc w parlamencie. Konserwatyści musieli zdobyć około 9 procent więcej głosów niż Partia Pracy w skali kraju, aby mieć więcej posłów w Izbie Gmin. To się nie udało.

Przeciw takiej ordynacji najbardziej protestują liberałowie, tradycyjnie tracący na niej najwięcej, ponieważ największe poparcie mają w dużych miastach. Być może wynik wyborów spowoduje, że Brytyjczycy zmienią system. Głosy żądającej zmian są coraz donośniejsze.

Kiedy w Wielkiej Brytanii odbywają się wybory?

W najstarszej demokracji parlamentarnej świata nie ma sztywnego terminu, określającego kiedy muszą odbyć się wybory powszechne do parlamentu. Kadencja Izby Gmin nie może być jednak dłuższa niż pięć lat. Decyzje o tym kiedy wybory zostaną przeprowadzone podejmuje urzędujący premier.

W praktyce oznacza to, że rząd rozpisuje wybory kiedy jest to dla niego wygodne. Najczęściej są one przeprowadzane kiedy premier uzna, że rząd jest popularny i ma szanse na dobry wynik. Wszystko zależy od politycznej kalkulacji.

Praktyka ostatnich dwóch dekad wskazuje, że wybory są przeprowadzane najczęściej co cztery lata, czasami co pięć. Zdarzały się jednak sytuacje, kiedy kadencja parlamentu trwała zaledwie rok lub nawet mniej, na przykład w latach 1950-1951 i w roku 1974, kiedy wyniki wyborów nie dały żadnej partii większości wystarczającej do rządzenia, oraz nie było możliwości stworzenia odpowiedniej koalicji.

Skomplikowana sytuacja wewnętrzna i międzynarodowa

Wielka Brytania zmaga się z poważnymi problemami zarówno wewnętrznymi, jak i na arenie międzynarodowej. W kraju, kryzys gospodarczy negatywnie wpłynął na gospodarkę i życie wielu obywateli. Kwestia wyboru, jaką drogę ma obrać kraj aby z niego wyjść, była głównym tematem debaty przedwyborczej.

Ponadto afera związana z nadużywaniem przez posłów prawa do refundacji wydatków poniesionych w związku z wykonywaniem mandatu, nadwyrężyła zaufanie wyborców do polityków. Przełożyło się to na ogólne zniechęcenie do tradycyjnie największych partii (Partia Pracy i konserwatyści), co dało znaczny wzrost poparcia dla małej partii liberałów.

Rząd Gordona Browna unikał podjęcia decyzji o poważnych reformach finansowych, niezbędnych do przestawienia gospodarki na tory wzrostu, ponieważ mogło to mocno zaszkodzić w nadchodzących wyborach. Nowy premier będzie musiał się z tym problemem zmierzyć, ponieważ już nie da się go uniknąć i dłużej odkładać. Głównym wyzwaniem będzie redukcja olbrzymiego długu publicznego wynoszącego obecnie 163 mld funtów. Każda partia przedstawiła inne rozwiązanie tego palącego problemu, ale jak zauważają eksperci, żadna nie mówiła otwarcie wyborcom, że każde będzie oznaczało wyrzeczenia i nie ma cudownego rozwiązania.

Problem na froncie

Główny problem na polu polityki zagranicznej jest wojna w Afganistanie, gdzie Brytyjczycy mają drugi największy kontynent po Amerykanach i ponoszą wysokie straty w ludziach (284 zabitych i około 1,1 tysiąca rannych). Obecnie rządzący laburzyści są utożsamiani z tym konfliktem, ponieważ to ich dawny premier, Tony Blair, podjął decyzję o aktywnym wsparciu USA w "wojnie z terroryzmem". Jego następca podtrzymał tę linię i żołnierze Wielkiej Brytanii są w Afganistanie już od niemal 9 lat, dźwigając znaczną część ciężaru tej wojny.

Pomimo małej popularności tej wojny w społeczeństwie, żadna znacząca partia nie nawołuje do wycofania wojsk. W tym temacie panuje godna pozazdroszczenia powściągliwość i ponadpartyjna zgoda, co do nienaruszania ciągłości jednego z głównych założeń polityki zagranicznej.

BRYTYJSKIE GAZETY WSPIERAJĄ SWOJE PARTIE

GŁÓWNE POSTACI BRYTYJSKICH WYBORÓW

Maciek Kucharczyk,kj/mtom, kdj