Raporty » Dwa lata Tuska

Dwa lata temu 16 listopada rząd Donalda Tuska został zaprzysiężony przez prezydenta. Tydzień później, 23 listopada wszedł na sejmową mównicę ze sporym plikiem kartek nowy premier i zaczął przedstawiać plany rządu na najbliższe cztery lata. Trzy i pół godziny później wiedzieliśmy już, że najważniejszym celem nowego gabinetu jest przywrócić zaufanie (to słowo Tusk odmieniał przez wszystkie przypadki), a priorytetami rządu są:
- w polityce zagranicznej: wycofanie się z Iraku, tarcza antyrakietowa („po negocjacjach”), wzmocnienie roli Polski w UE i NATO, poprawienie relacji z Rosją i Niemcami, przyjęcie Traktatu Lizbońskiego bez Karty Praw Podstawowych
- w polityce obronnej: zakończenie poboru, profesjonalizacja armii
- w gospodarce: wprowadzenie euro, stopniowe zmniejszenie podatków oraz deficytu, spadek bezrobocia i budowa dróg, oraz cud gospodarczy
- w polityce społecznej: reforma emerytalna i reforma KRUS.
- w służbie zdrowia: przekształcenie szpitali w spółki prawa handlowego, koszyk świadczeń gwarantowanych, polepszenie dostępu do usług
- w kulturze: „odpolitycznienie nadzoru i bezpośredniego zarządzania mediami publicznymi”
- w wymiarze sprawiedliwości: oddzielenie stanowisk ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego, odpolitycznienie prokuratury i służb specjalnych, walka z korupcją

CO OBIECAŁ PREMIER DONALD TUSK? PRZYPOMNIJ SOBIE EXPOSE


Jakie obietnice przez te dwa lata udało się spełnić, a co pozostało na papierze? Jakie były największe sukcesy, a jakie porażki gabinetu Tuska?

Klimat dla polityki zagranicznej

W polityce zagranicznej z realizacją obietnic jest nieźle. Polscy żołnierze wyszli z Iraku zgodnie z planem. W relacjach europejskich nasi dyplomaci są chwaleni za program partnerstwa wschodniego i negocjacje związane z pakietem klimatycznym. Polak – Jerzy Buzek – został szefem Parlamentu Europejskiego.

Jednak nie udało się przeforsować kandydatury Włodzimierza Cimoszewicza na szefa Rady Europejskiej, ani Radosława Sikorskiego na szefa NATO. Pozycję Polski obniża też dwugłos na szczytach władzy, będący efektem permanentnego, choć ostatnio przygaszonego, sporu kompetencyjnego między Pałacem a Kancelarią Premiera. Jego punktem kulminacyjnym była skandaliczna wojna o samolot rządowy na szczyt Unii Europejskiej w październiku 2008. Do wpadek rządu Tuska należy też zaliczyć „podróż życia” premiera, po której opozycja długo i złośliwie nazywała go „Słońcem Peru”.

PODSUMOWANIE POLITYKI ZAGRANICZNEJ RZĄDU - CZYTAJ

Z tarczą, czy na tarczy? Bez. Relacje z Rosją i USA

Lepsze są relacje z Rosją. Zakończyliśmy wojnę o mięso, a premier Władimir Putin przybył na obchody 70-lecia wybuchu II wojny światowej na Westerplatte. Dość wyważoną wymowę jego przemówienia przyćmiły jednak wcześniejsze rewelacje rosyjskiego wywiadu, według którego II RP współpracowała z III Rzeszą. Daleko tez do wspólnej wersji historii polskiej i rosyjskiej w temacie Katynia czy 17 września.

W polityce transatlantyckiej definitywnie skończyły się złudzenia, że jesteśmy dla USA pierwszoligowym sojusznikiem. Rząd Tuska co prawda dopiął negocjacje co do tarczy antyrakietowej w Polsce z administracją George’a W. Busha, ale Barack Obama zmienił plany. Stałej wyrzutni antyrakiet nie będzie, trwają negocjacje na temat alternatywnej propozycji.

POLSKA BEZ TARCZY ANTYRAKIETOWEJ - CZYTAJ RAPORT SPECJALNY

Cień generała

W polityce obronnej rząd rzeczywiście zakończył pobór, ale kwestia prawdziwej profesjonalizacji armii rozbija się o pieniądze. Kryzysowy budżet poważnie obciął fundusze MON. Cieniem na pracy resortu położyła się też sprawa gen. Waldemara Skrzypczaka, który najpierw ostro skrytykował zarządzanie polską misją w Afganistanie, a potem podał się do dymisji.

- O wojnie wojska z MON - czytaj TUTAJ

- O tych, którzy zginęli w Afganistanie - czytaj TUTAJ



Plusy i minusy, czyli rząd w kryzysie

Gospodarka w drugim roku rządów Tuska zdominował globalny kryzys. Już w expose zniknął konik PO – podatek liniowy – ale obiecanej obniżki też nie ma. Podatek Belki także trzyma się mocno, w przeciwieństwie do euro, które miało zastąpić złotówkę w 2011, ale rząd był zmuszony ostro zweryfikować te prognozy. Na minus, i to spory, należy też zapisać nieudaną prywatyzację stoczni Gdynia i Szczecin. Katarski inwestor najpierw zwodził i przekładał terminy płatności, by potem ostatecznie zrezygnować. Zostało po nim wadium i afera stoczniowa (o której w dalszej części tekstu).

Z kolei do sukcesów należy zaliczyć zawarcie po 9 latach ugody z Eureko. Kosztem 4,77 mld złotych Skarb Państwa odzyskał kontrolę nad PZU. Wreszcie Polska jako jedyny kraj członkowski Unii Europejskiej odnotuje w tym roku wzrost gospodarczy - w wysokości 1,2 proc. PKB.

By wszystkim żyło się dostatniej

W polityce społecznej najbardziej ambitny jest 400-stronicowy raport „Polska 2030". Jak wyjaśnił jego autor Michał Boni, strategia na najbliższe 20 lat ma spowodować, że w 2030 „Polska to ma być taki kraj, w którym chce się pracować, oszczędzać, inwestować, mieć dzieci”.

Z konkretów rządowi udało się zrealizować reformę pomostówek: z miliona dotychczas uprawnionych zostało 270 tysięcy pracujących w najcięższych warunkach, a przywileje mają powoli wygasać. Jednak reforma emerytur mundurowych jest wciąż na etapie negocjacji, reforma KRUS tradycyjnie została odłożona na bliżej nieokreśloną przyszłość, a głosy o wydłużeniu wieku emerytalnego oraz zrównania czasu pracy kobiet i mężczyzn pojawiają się od czasu do czasu, ale konkretnych propozycji brak.

W listopadzie ministerstwo pracy i finansów zapowiedziało zmiany w OFE: większa część składki szła by do ZUS, a fundusze nie brałyby prowizji od zakupu obligacji skarbowych. Ma to zwiększyć ilość kapitału zbieranego przez przyszłych emerytów.

Na zdrowie, na grypę

W służbie zdrowia ambitne plany wciąż raczej czekają na realizację. Po prezydenckim wecie sztandarowego projektu PO – przekształcenie szpitali w spółki prawa handlowego – rząd zrezygnował z odgórnej jego realizacji. Zamiast tego od lutego wdraża plan B – zachęcanie samorządów do takich przekształceń obietnicą pomocy finansowej. Jednak prawnicy alarmowali, że to rozwiązanie może być niekonstytucyjne. Koszyk świadczeń gwarantowanych został z kolei przyjęty, ale dopiero w lipcu 2009.

- O CHOROBA! - FAKTY O DWÓCH LATACH ZDROWIA



Ostatnio resort zdrowia boryka się ze świńską grypą, a konkretnie z problemem szczepionek. Minister Ewa Kopacz zapowiedziała, że ich nie kupi, dopóki nie dostanie od firm farmaceutycznych odpowiednich gwarancji. Wiele państw UE na nie jednak nie czeka.

JAK SIĘ NIE DAĆ GRYPIE? ODPOWIEDZI ZNAJDZIESZ NA NASZEJ SPECJALNEJ STRONIE www.tvn24.pl/grypa

W edukacji bez rewolucji

Rządowi mimo protestów rodziców udało się przeforsować wysłanie sześciolatków do szkół, jednak początkowo tylko dla chętnych. Zmieniły się zasady uczenia wychowania do życia w rodzinie – jest bardziej obowiązkowe. Wybudowano sporo Orlików.

Nasze drogie drogi

Karol Marks deklarował: "filozofowie rozmaicie tylko interpretowali świat; idzie jednak o to, aby go zmienić". W podobnym tonie w expose wypowiadał się premier. - Wszystkie rządy powtarzały, że trzeba budować drogi, ale im się to nie udawało. My to zmienimy - obiecał. Za te zmiany odpowiada minister infrastruktury Cezary Grabarczyk. W połowie tego roku o małe jego nie wymieniono z powodu opóźnień robót na autostradzie A2. Umowy jednak udało się podpisać, a minister ocalał.

Po dwóch latach oddano do ruchu 500 km dróg krajowych, w tym 166 km autostrad (trzeba jednak pamiętać, że ich budowę rozpoczęły także poprzednie rządy). Ponadto w budowie i przebudowie jest 777 km dróg krajowych, 317 km autostrad, 265 km dróg ekspresowych i 109 km obwodnic. A w sumie od 16 listopada 2007 r. do 10 listopada 2009 r. podpisano umowy na budowę 1226 kilometrów dróg.

Czy zostaną zbudowane w terminie, to inna sprawa. Z wyliczeń "Dziennika Gazety Prawnej" wynika, że w budżecie drogowym na przyszły rok brakuje aż 25 mld zł, a planu na ten rok nie uda się wykonać.

- Za drogi(e) marzenia - podsumowanie



Telewizja bez wizji

Sprawy kultury zdominowała długa, skomplikowana i obfitująca w nieoczekiwane zwroty akcji wojna o media publiczne, tak w Sejmie, jak na Woronicza. Dwie rządowe ustawy medialne zostały zawetowane przez prezydenta, w obu też przypadkach brak porozumienia z Lewicą uniemożliwił odrzucenie weta.

W międzyczasie w TVP trwała walka o władzę. Najpierw w 2008 roku grudniowy zamach stanu nieoczekiwanie zmiótł ze stanowiska prezesa Andrzeja Urbańskiego, którego zastąpił Piotr Farfał, kojarzony wcześniej głównie z procesem, jaki wytoczył „Gazecie Wyborczej” za nazwanie go „byłym neofaszystą”. Przez następnie dziewięć miesięcy trwała walka o wpływy, przez media opisywana jako bitwa między nieformalnym sojuszem PO-LPR a PiS-SLD. Politycy wymienionych formacji wszystkim takim porozumieniom zaprzeczali.

Ostatecznie nowa rada nadzorcza zdetronizowała Farfała i wybrała na jego miejsce kojarzonego z PiS Bogusława Szwedo, który szybko jednak zrezygnował. Obecnym p.o. prezesa TVP jest były szef sekretariatu Przemysława Gosiewskiego, Tomasz Szatkowski.

Rekonstrukcja

W wymiarze sprawiedliwości sztandarowe hasło rozdzielenia stanowisk ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego udało się rządowi Tuska zrealizować, ale dopiero po dwóch latach.Walkę z korupcją do października prowadził szef CBA Mariusz Kamiński, ale został zdymisjonowany po ujawnieniu afer hazardowej i stoczniowej. Zdaniem PO działał nie jako bezstronny szef specsłużb, ale na polityczne zlecenie. Zdaniem PiS został ukarany za ujawnienie korupcji. Sprawę okoliczności powstania ustawy hazardowej i powiązań polityki z biznesem w tym procesie bada komisja hazardowa.

Długi miesiąc miodowy

Przez pierwszy rok w relacjach między rządem a społeczeństwem trwał miesiąc miodowy. Koniunktura gospodarcza była dobra, rząd w miarę spokojnie prowadził politykę miłości, nawet opozycja na kilka miesięcy zadekretowała politykę pokoju. W podsumowaniu rocznicy publicyści sarkali, że spełnianie obietnic wyborczych idzie rządowi opornie lub wcale, ale na sondażach rządu i PO się to nie odbijało – oceny pozytywne oscylowały między 40 a 50 procent.

W drugim roku sielanka się skończyła. Kryzys zmusił rząd do podjęcia kilku niepopularnych decyzji, a jesień zdominowały afery polityczno-gospodarcze. Obie wytropił były już szef CBA Mariusz Kamiński.

Afery na półmetek: hazardowa...

Na początku października wybuchła tzw. afera hazardowa. „Rzeczpospolita” ujawniła stenogramy rozmów Zbigniewa Chlebowskiego z biznesmenami z branży hazardowej. Wynikało z nich, że właściciele kasyn naciskali na polityków PO (w nagraniach pojawiły się nazwiska m.in. Mirosława Drzewieckiego i Grzegorza Schetyny), by z nowelizacji ustawy hazardowej wykreślono dopłaty do automatów.

O sprawie został poinformowany premier, a krótko po jego rozmowie z szefem CBA minister sportu wycofał się z likwidacji dopłat. Zdaniem Kamińskiego i PiS świadczy to o przecieku z kancelarii premiera. Premier w odpowiedzi zrobił poważną rekonstrukcję rządu (fotele stracili m.in. minister sportu, spraw wewnętrznych i sprawiedliwości oraz trzech urzędników kancelarii premiera) oraz zwolnił Kamińskiego. Rewelacjom o przecieku zaprzeczył, zarekomendował natomiast Sejmowi powołanie komisji śledczej.


O AFERZE HAZARDOWEJ, KTÓRA ZMIENIŁA RZĄD -

CZYTAJ RAPORTY SPECJALNE


... i stoczniowa

Jeszcze nie zdążyły wybrzmieć komentarze do afery hazardowej, kiedy pojawił się następny stenogram – tym razem we „Wprost” i z rozmów urzędników resortu gospodarki. Wynika z nich, że kierownictwo resortu skarbu i Agencja Rozwoju Przemysłu chciało uprzywilejować w przetargu na stocznie katarskiego inwestora.

Co więcej, państwowi urzędnicy nie wiedzieli nawet, czy inwestor, który chce stocznie kupić, faktycznie istnieje. Ponadto w transakcji pośredniczył libański handlarz bronią. Rząd bronił się mówiąc, że nakazał CBA objąć najważniejsze prywatyzacje tzw. tarczą antykorupcyjną. Kamiński odpowiadał, że tzw. tarcza była hasłem, nie zformalizowaną akcją.

O AFERZE STOCZNIOWEJ - CZYTAJ RAPORT SPECJALNY

Katarzyna Wężyk/iga

www.tvn24.pl/2lata

www.tvn24.pl/dwalata