Raporty » Wolność zaczęła się w Polsce

Kanały RSS

Wideo raport

Kylie Minogue o koncercie w Gdańsku

Kylie Minogue, super-gwiazda czwartkowego koncertu z... »

O obchodach 20. rocznicy wyborów - Sławomir Nowak

Okrągła, 20. rocznica pierwszych (częściowo) wolnych... »

Marek Niedźwiedzki wspomina 1989 r.

Wiemy jak Polacy głosowali 4 czerwca. A jakiej muzyki... »

"Dziennik Telewizyjny" 20 lat później

- Nie kopmy między sobą rowów - apelował w... »

Adela Dankowska w powietrzu spędziła podobną liczbę godzin, jak w Sejmie kontraktowym

Dokładnie dwadzieścia lat temu Adela Dankowska jednego... »

Kraków 18 maj 1989 - starcia zwolenników KPN z milicją na ul. Mikołajskiej i Placu Wiosny Ludów; www.rok1989.pl (IPN)

4 czerwca 1989 partia, która przez 45 lat trzymała kraj... »

Wybory 4 czerwca zmieniły świat

4 czerwca Partia, która twardą ręką trzymała kraj przez... »

Syrenka w służbie Solidarności (film: Jerzy Gancarczyk)

Dla pana Jerzego pierwsze wolne wybory to przede... »

Tagi: malarstwo, historia, sztuka

19:32, 04.06.2009 /tvn24.pl

"Narysuj mi babkę, a nie flagi"

WYBORY WIDZIANE OCZAMI ARTYSTÓW

TVN24

- Głos przyrody na Solidarność - takim podpisem opatrzona była praca artystów z "Gruppy" artystycznej, którzy w 1989 roku pomalowali płot przed lokalem wyborczym na Pl. Konstytucji. - Wtedy każdy pomagał, jak umiał. My, trochę przekornie, pomogliśmy tak - śmieje się dzisiaj malarz i członek "Gruppy" Marek Sobczyk.

Wasz album o wyborach
4 czerwca 1989

Kiedy zaproponowaliśmy, że zgromadzimy Wasze zdjęcia i pamiątki z 4 czerwca... czytaj więcej »

"Gruppa" była grupą artystyczną zawiązaną formalnie w 1983 roku przez absolwentów warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych Ryszarda Grzyba, Pawła Kowalewskiego, Jarosława Modzelewskiego, Włodzimierza Pawlaka, Marka Sobczyka i Ryszarda Woźniaka. Działała tak naprawdę tylko siedem lat, ale jej działania burzyły szarą estetykę. Ich działalność wpisywała się w międzynarodowy kontekst przemian w sztuce lat 80-tych i nurt nowej ekspresji. Prace "Gruppy" były bardzo krzykliwe, pełne koloru i antyestetyczne. Jedna z nich, chyba najbardziej zapamiętana przez warszawiaków, powstała w czerwcu 1989 roku i była rodzajem manifestu pro-solidarnościowego.

Przyroda daje głos

Na płocie przed kawiarnią "Niespodzianka", w której mieścił się lokal wyborczy "Solidarności" na Pl. Konstytucji, artyści z "Gruppy" umieścili sześć obrazów. Na jednym znalazła się krowa, na drugim galasówka i szczupak, na trzecim łabędź, na czwartym żaba, a na piątym i szóstym trzy "postaci", przypominające amerykańską Statuę Wolności.

"Głos przyrody na Solidarność"/Gruppa

Statua (a właściwie trzy statuy) zamiast pochodni trzyma w ręku kartkę do głosowania. Obrazy opatrzone były podpisem: "Głos przyrody na Solidarność". Skąd taki wybór "obiektów"?

- Poza ostatnimi dwoma obrazami to były zwierzątka wybrane przez nas z "pomocy szkolnej", ilustrujące przyrodę. Wybieraliśmy to na zasadzie dziecinnej naiwności. Przez przekorę chcieliśmy pokazać, że w całej sprawie chodzi o trochę inny wymiar "Solidarności", nie tylko doraźnie polityczny. Myśleliśmy, że to może być moment, w którym pokażemy solidarność w ogóle - tłumaczy nam dziś Marek Sobczyk.

Dziewczyna Bonda była z "S"

- Kiedy Jane Fonda zostawiła wszystko, żeby zrobić sobie zdjęcie ze... czytaj więcej »

"Gruppa" szukała więc "szerszego klucza", który najlepiej oddawałby słowo "solidarność". - Myślę, że to się udało, bo wszyscy bardzo dobrze przyjmowali nasz pomysł. Warszawiacy komentowali, że to nośne i zabawne. Dzisiaj "solidarność" to taki wycior. Każdy tego sformułowania używa do woli, zwłaszcza w polityce bieżącej. A wtedy to słowo naprawdę coś znaczyło - wspomina.

Plakat w przyszłość

Gorzej projekt jednego z plakatów "Solidarności" przyjął Jacek Kuroń. Praca Andrzeja Budka stała się symbolem walki działaczy "S" o głosy w wyborach 1989 roku, ale początki miała trudne.

Plakat Andrzeja Budka

- Pamiętam, że jak pokazywałem plakat Kuroniowi to powiedział: Nie, no daj mi młodą, ładną babkę, która mówi "głosuj na mnie. Solidarność". O! To, to by było dobre. Ale inni reagowali lepiej i jakoś przeszło - śmieje się Budek.

Plakat był "przepowiednią". Na obrazie widać trzy flagi. Pierwsza, pod którą widnieje podpis "0%" jest wypełniona czerwonym kolorem. Druga (opatrzona podpisem "35%") "dostaje" już odrobinę koloru białego. Dopiero trzecia flaga (100%) jest flagą biało-czerwoną.

- Przyszło mi do głowy, że chociaż według ordynacji wyborczej do obsadzenia w Parlamencie jest tylko 35 procent miejsc, to niewiele brakuje żeby odzyskać pełną wolność. No i to szybko się sprawdziło, więc to rzeczywiście była taka przepowiednia. Trochę mi było tylko przykro, że nie zdążyłem się podpisać pod pracą, bo tak szybko została wydrukowana - żartuje artysta.

Łukasz Orłowski//kwj