Raporty » Album o 4 czerwca 1989 r.

Kanały RSS

Wideo raport

O obchodach 20. rocznicy wyborów - Sławomir Nowak

Okrągła, 20. rocznica pierwszych (częściowo) wolnych... »

Marek Niedźwiedzki wspomina 1989 r.

Wiemy jak Polacy głosowali 4 czerwca. A jakiej muzyki... »

"Dziennik Telewizyjny" 20 lat później

- Nie kopmy między sobą rowów - apelował w... »

Adela Dankowska w powietrzu spędziła podobną liczbę godzin, jak w Sejmie kontraktowym

Dokładnie dwadzieścia lat temu Adela Dankowska jednego... »

Syrenka w służbie Solidarności (film: Jerzy Gancarczyk)

Dla pana Jerzego pierwsze wolne wybory to przede... »

07:00, 04.06.2009 /tvn24.pl

"Ludzie byli uśmiechnięci, ale zatroskani. Pytali - jak to będzie"

74-LETNIA SZYBOWNICZKA O TYM JAK BYŁA POSŁANKĄ

Adela Dankowska latając w powietrzu spędziła podobną ilość godzin, jak w Sejmie Kontarktowym/ Wojciech Bojanowski tvn24.pl

Dokładnie dwadzieścia lat temu Adela Dankowska jednego dnia zdobyła mistrzostwo polski kobiet w szybownictwie i została posłem na Sejm z listy Komitetu Obywatelskiego. Dziś opowiada dla tvn24.pl, co wybory z 1989 r. mają wspólnego z szybowaniem w przestworzach.

"Już po wyborach nie moglismy do końca uwierzyć, ze sie nam udało"

Żeby się wznosić potrzeba nagrzanego powietrza, które uniesie szybowiec do góry. Nagrzane powietrze na pewnej wysokości się skrapla i tak tworzy się chmura. „Solidarność” to były takie właśnie kłębiaste cumulusy. Efekt ciepłego powietrza, które promieniowało z ludzi, którzy chcieli zmian

Adela Dankowska, poseł na Sejm X kadencji i wybitna szybowniczka

"Wałęsa miał świętą cierpliwość, kiedy robilismy sobie te zdjęcia. Hala, w której to się odbywało, później niestety spłonęła"

Krótki kurs bsługi szybowca w wykonaniu mistrzyni polski i świata

Jak mleko stało się ogniskiem ideowych sporów

Pasy bezpieczeństwa w szybowcu JANTAR nie zmieniły się od lat. Z Polski zniknęła Służba Bezpieczeństwa

Prognoza meteorologiczna i prognoza wyborcza na 4.czerwca ’89 sprawdziła się doskonale. – Mieliśmy wtedy wszyscy duszę na ramieniu – wspomina Adela Dankowska, uczestniczka rozgrywanych wtedy w Lisich Kątach Szybowniczych Mistrzostw Polski.

– Nie mieliśmy pojęcia, co z tego wszystkiego wyniknie. Z wyborów i z mistrzostw – dodaje. W szybowcu na plecach miała spadochron. W wyborach stawiała wszystko na jedną kartę. Gdyby coś się nie powiodło, władza nie dotrzymała słowa danego przy Okrągłym Stole, Adela miałaby kłopoty. – Nic nie było oczywiste. Razem z moim plakatem na ścianie wisiały plakaty kandydatów z ZLS i PZPR – opowiada.

Władza dotrzymała słowa, a przeciwnicy nie dotrzymali jej kroku. Razem z Mistrzostwem Polski, zdobyła mandat posła na Sejm. Sejm, który był wyjątkowy pod każdym względem: z jednej strony - silny blok koalicji rządowej, który przeciwko sobie miał mniejszą, ale zwartą opozycję. Lepiej było w Senacie, który w 99 proc. składał się z opozycji. Parlament miał spełnić i spełnił ważne, acz trudne zadanie – prócz reform ekonomicznych to najważniejsze: zmienić ustrój.

Holownik

- Pamiętam, jak robiliśmy sobie te słynne zdjęcia z Wałęsą. Staliśmy w kolejce, w hali w Gdańsku i każdy czekał na swoje pięć minut – wspomina pani Ada. - To on miał nas wyholować do tego Sejmu. Jak samolot – dodaje.

Najpopularniejszy polski samolot używany do holowania szybowców to PZL Wilga. Podczas zawodów jedna Wilga wyciąga wszystkie po kolei wszystkie szybowce pod chmury. - To najlepszy polski produkt. Jest toporny i nic podczas lotu nie jest oczywiste - tłumaczy pilot Stach, z którym lecimy Wilgą, holując za sobą na linie panią Adelę. - Ma mocny silnik, ale poza tym to jest po prostu maszyna do tworzenia oporów i zawirowań.

Termika

Pani Adela w 1980 roku zakładała w Lesznie „Solidarność”. - Byłam popularna wśród młodzieży i władza wiedziała, chciała mnie jakoś skaperować - wspomina. - Męczyli mnie, żebym wstąpiła do PZPR-u. Tłumaczyłam im grzecznie, że to taka poważna partia, majestat, a ja czasem ląduję na polu, gdzie popadnie. Wyskakuję z szybowca i nie godzi się to po prostu, żeby ktoś tak mało dostojny i poważny był w partii. – wspomina.

Z dala od centrali, opozycja rozwijała się powoli, ale i bez większych przeszkód. Nikt nie widział w nich niebezpieczeństwa. - A to jest tak jak z lataniem - tłumaczy Adela przy hangarze.

– Żeby się wznosić potrzeba nagrzanego powietrza, które uniesie szybowiec do góry. Nagrzane powietrze na pewnej wysokości się skrapla i tak tworzy się chmura. „Solidarność” to były takie właśnie kłębiaste cumulusy. Efekt ciepłego powietrza, które promieniowało z ludzi, którzy chcieli zmian – dodaje. Lotnicy nazywają to kominem termicznym.

Siła nośna

Tym, co powoduje, że szybowiec z Adelą na pokładzie wznosi się w powietrze jest profil aeorodynamiczny skrzydła. Tym co unosiło opozycjonistów - według pani Ady - był „profil systemu”.

W przekroju skrzydło ma kształt łezki. Grubszej z góry, cieńszej u dołu. Powietrze opływając skrzydło ma do przebycia dłuższą drogę kiedy opływa je z góry. Powstaje podciśnienie i samolot leci.

- Ludzi opływały różne wydarzenia: przesłuchania przez SB, kartki na buty i propaganda - wylicza. Obok niektórych osób te sprawy przepływały spokojnie, nie zajmowały ich. Inni stawiali większy opór i w ten sposób tworzyła się siła nośna, która ciągnęła nas do góry - mówi. Razem z Adelą Dankowską wznosimy się kilkaset metrów nad płytę lotniska w Lesznie.

Sterowanie

Szybowcem kieruje się za pomocą pedałów i drążka sterowniczego. Pedałami reguluje się wychylenie steru kierunku. – Taki manewr to tylko ślizganie się w powietrzu. Żeby wykonać prawdziwy zakręt, potrzeba drążkiem przechylić szybowiec na bok – tłumaczy w kabinie pani Ada.

I dodaje: – My, posłowie Sejmu kontraktowego czuliśmy wtedy, że wykonujemy taki zakręt z pełnym pochyleniem. Żeby skręcić w odpowiednią stronę trzeba było przeorać zastane przepisy prawa – opowiada.

Adela Dankowska „orała” w Komisji Kultury Fizycznej i Sportu. Było jej szkoda posłów z PZPR. Razem z OKP głosowali za zmianami, ale – jak mówi - w smak im to nie było.

Lądowanie

35 lat temu Adela Dankowska w szybowcu JANTAR przelatując 837 km dokonała najdłuższego przelotu szybowcem na świecie.
20 lat temu zaczęła parlamentarny lot ku wolności i demokracji, który trwał dwa lata. Potem wróciła do męża, który tęsknił i do szybowców, za którymi tęskniła ona.
Pięć lat temu pobiła ostatni w karierze rekord i napisała książkę o szybowaniu.
Dzisiaj uczestniczy w oficjalnych obchodach rocznicy wyborów.
Za pięć lat chciałaby nadal wzbijać się w powietrze.

Wojciech Bojanowski//kdj