Szkło kontaktowe
Koguciki
21.05| Przedstawiamy Gerwazego i Protazego, którzy będą... 

Magiel
21.05| Trener Franciszek Smuda i wielki, wielki świat... 

Ten
21.05| O kim mówi Mariusz Błaszczak? 

Zdolniacha
21.05| Janusz Korwin - Mikke ma własny pomysł na... 

Miasto moje
21.05| Warszawa oczyma Ruchu Poparcia Palikota. 

Partia w budowie
21.05| Solidarna Polska pokazuje, że działa szybko i z... 

Nowe wideo
Egipcjanie głosują w wyborach
23.05|Policjant został zastrzelony przed lokalem... 

Odcinek A2 Konotopa - Pruszków gotowy
23.05 | Pierwszy z pięciu odcinków autostrady A2 został... 

Pożar biurowca. Helikopterem uratowali ludzi
23.05 | Spektakularna akcja ratunkowa na dachu... 

Grzegorz Schetyna w "Faktach po Faktach"
22.05 | - To jest jego odpowiedzialność. Jeżeli ktoś... 

Szef "Solidarności" o zdjęciu Wałęsy
22.05| - Jeśli coś takiego wyszło, to ja mogę... 

Strefa kibica
22.05| Bezwarunkowe zawieszenie broni na Euro, może z... 

Cios za cios
22.05| Nadzwyczajne środki bezpieczeństwa, pancerne... 

Fakty
Strefa kibica
22.05| Bezwarunkowe zawieszenie broni na Euro, może z... 

Cios za cios
22.05| Nadzwyczajne środki bezpieczeństwa, pancerne... 

Droga do plajty
22.05| Na koncie Generalnej Dyrekcji Dróg i Autostrad... 

Zatrzymane w kadrze
22.05| Miał być żart, choć może trochę ciężki -... 

Prosto z drogi
22.05| Siedem rannych osób w szpitalu - wypadek... 

Ostra kuchnia
22.05| Ostre starcie na opolskim rynku. Do baru... 

 

Najważniejsze informacje

RSS
Tagi: prawo, kultura
09:09, 01.01.2010 /tvn24.pl

Witkacy, Dmowski, Freud - masz do nich prawa

OKOŁO 250 TWÓRCÓW PRZECHODZI DO DOMENY PUBLICZNEJ

Witkacy, Dmowski, Freud - masz do nich prawa
Fot. sxc.hu/ memoosaW Dzień Domeny Publicznej wygasają prawa autorskie do wielu dzieł
Od 1 stycznia studenci psychologii nie muszą wydawać pieniędzy na książki Zygmunta Freuda, reżyserzy pytać o zgodę na wystawienie Witkacego, a fani Romana Dmowskiego kupować "Myśli nowoczesnego Polaka". Wszystko - legalnie, w oryginale - można ściągnąć z internetu. Ich dzieła przechodzą do domeny publicznej.
Dzień domeny publicznej obchodzony jest pierwszego stycznia – wtedy do powszechnego, bezpłatnego i legalnego dostępu przechodzą dzieła twórców, którzy zmarli przed 70 laty. Po tym czasie – lub 70 lat od pierwszego rozpowszechniania danego dzieła - w Polsce wygasają prawa autorskie.

W tym roku będzie to na przykład twórczość zmarłych w 1939 roku Józefa Czechowicza, Tadeusza Dołęgi-Mostowicza, Stanisława Ignacego Witkiewicza, Romana Dmowskiego, a także Zygmunta Freuda czy Williama Butlera Yeatsa.

Nie dostęp, a prawo do wykorzystania
      Do 31 grudnia tego roku każdy, kto chciałby wystawić w teatrze Witkacego, musiał uzyskać zgodę spadkobierców oraz za to zapłacić. Od pierwszego stycznia będzie mógł zrobić z jego dziełami dowolnie wszystko, nie tylko wystawić bez niczyjej zgody, ale też z dużymi zmianami. Albo opublikować całą treść książek, na przykład zeskanować i legalnie zamieścić na swojej stronie internetowej.      
Kamil Śliwowski z Fundacji Nowe Media


- Do 31 grudnia tego roku każdy, kto chciałby wystawić w teatrze Witkacego, musiał uzyskać zgodę spadkobierców oraz za to zapłacić. Od pierwszego stycznia będzie mógł zrobić z jego dziełami dowolnie wszystko, nie tylko wystawić bez niczyjej zgody, ale też z dużymi zmianami. Albo opublikować całą treść książek, na przykład zeskanować i legalnie zamieścić na swojej stronie internetowej - wyjaśnia Kamil Śliwowski z Fundacji Nowe Media. FNM wraz z Fundacją Nowoczesna Polska, Stowarzyszeniem Bibliotekarzy Polskich i Stowarzyszeniem Wikimedia Polska tworzą Koalicję Otwarta Edukacja, która przygotowała obchody Dnia Domeny Publicznej.

Dlaczego domena publiczna jest ważna, pytam Jarosława Lipszyca z Fundacji Nowoczesna Polska. - Przecież książkę mogę sobie kupić, a jeśli mnie na to nie stać, to iść do biblioteki – zauważam. - Może pani w ten sposób tylko uzyskać dostęp, i to bardzo limitowany, ale nie uzyskuje pani żadnego prawa do ich wykorzystania. A społeczeństwo informacyjne to jest prawo ludzi, którzy czynnie wykorzystują utwory. Domena publiczna to otwarty zasób kultury - wyjaśnia.

Przestarzałe prawo?

Zdaniem Lipszyca obecne prawo autorskie, które niejako zamraża prawa do zasobów kultury na 70 lat, jest przestarzałe. Wynikać ma ono z dwudziestowiecznego modelu biznesowego, w którym treść dzieła była jednoznaczna z jego nośnikiem: książką, kasetą, rolką filmu czy płytą. Rozwój internetu zupełnie, według niego, zmienił ten model.

- Treść dzieła i fizyczny przedmiot są dziś od siebie oddzielone. Dlatego w czasach kultury cyfrowej ten niezmiernie wydłużony okres zaczyna być kulą u nogi – mówi
      Treść dzieła i fizyczny przedmiot są dziś od siebie oddzielone. Dlatego w czasach kultury cyfrowej ten niezmiernie wydłużony okres zaczyna być kulą u nogi      
Jarosław Lipszyc z Fundacji Nowoczesna Polska
Lipszyc. Na dowód przytacza badania Rufusa Pollocka, z których wynika, że optymalny czas trwania praw autorskich z punktu widzenia wzrostu gospodarczego to 14 lat. W USA aż do lat 50' wymagano rejestracji utworu, aby przedłużyć ochronę poza ten okres, ale z opcji tej korzystano dla mniej niż 1 procenta utworów. - To oznacza, że po początkowym okresie 99 procent twórczości nie robi żadnej różnicy, czy trafi do domeny publicznej, czy nie, bo potencjału komercyjnego nie ma żadnego – tłumaczy Lipszyc.

Według niego okres obowiązywania prawa autorskiego powinien być skrócony przynajmniej do 50 lat. Bo największym problemem jest nie tyle dostęp do danego dzieła – zawsze można je przecież nabyć – ale jego twórczego przetwarzania, któremu na przeszkodzie często stoją  prawa autorskie.

Casus Puchatka

- Pewnego wykorzystania nie można sobie kupić. Przykład? Z desek polskich teatrów zdjęto 14 przedstawień o Kubusiu Puchatku, bo koncern Disneya miał inną politykę przedstawiania swoich postaci. Gdyby było tak, że twórca ma prawo wykorzystać dzieło i nie można mu było tego zabronić, to sytuacja byłaby dobra. Ale tak nie jest – dodaje Lipszyc.

Sprawa Kubusia Puchatka była jednym z najgłośniejszych przypadków ochrony wizerunku produktu przez wielkie korporacje. Wszelkie prawa do tej dziecięcej klasyki autorstwa zmarłego w 1956 A.A. Milne'a ma The Walt Disney Company. A Kubuś Puchatek może i jest amatorem małego tylko conieco, ale zyski generuje ogromne – według szacunków ponad miliard dolarów rocznie. Cała ta suma zasila konta koncernu.
      Pewnego wykorzystania nie można sobie kupić. Przykład? Z desek polskich teatrów zdjęto 14 przedstawień o Kubusiu Puchatku, bo koncern Disneya miał inną politykę przedstawiania swoich postaci. Gdyby było tak, że twórca ma prawo wykorzystać dzieło i nie można mu było tego zabronić, to sytuacja byłaby dobra. Ale tak nie jest.      
Jarosław Lipszyc z Fundacji Nowoczesna Polska


A Disney pilnuje swoich praw. Wymaga na przykład zezwolenia na użycie go na prywatnych stronach www i w przedstawieniach teatralnych. W 2000 roku z polskich teatrów zniknęły adaptacje „Kubusia Puchatka” i „Chatki Puchatka” – nawet te bardzo luźne, jak nagradzane przedstawienie Piotra Cieplaka „Kubuś P.” - bo Disney nie przedłużył licencji.

- W Stanach prawa autorskie wydłużane są jeszcze bardziej niż na przykład w Unii Europejskiej. Disney jest głównym lobbystą, który się o to stara. Zastrzegł też sobie prawo do tego, żeby nie wystawać żadnych przedstawień teatralnych dla dzieci, które nie są przez nich autoryzowane. To uderzyło głównie w małe teatry – wyjaśnia Kamil Śliwowski.

Grunt to mieć prawa

Zgodnie z prawem autorskim, nawet niekomercyjne przedstawienie, na przykład w wykonaniu przedszkolaków, wymaga zezwolenia koncernu. Na tym ochrona wizerunku jednak się nie kończy. Na przykład prawie 2 tysiące dziecięcych kurtek, przechwyconych przez celników, już dwa lata leżą w magazynie i nie mogą być rozdane potrzebującym rodzinom, bo mają podrobiony wzór z Kubusiem Puchatkiem. I korporacja żąda ich zniszczenia.

Natomiast Disney poczyna sobie z misiem i jego przyjaciółmi dowolnie. Od lat cukierkowe wizerunki zastąpiły oryginalne ilustracje E. H. Sheparda, a ostatnio koncern ogłosił, że zamiast Krzysia w Stumilowym Lesie pojawi się dziewczynka o imieniu Darby. Według amerykańskiego prawa prawa autorskie wygasają po 95 latach - w tym przypadku od publikacji książki - czyli dopiero w 2021 Puchatek stanie się własnością publiczną.

Czas obowiązywania ochrony praw autorskich był kilkakrotnie wydłużany. W pierwszym akcie prawnym, który o nim wspomina, angielskiej „Ustawie o zachęcaniu do zdobywania wiedzy” z 1710 roku, było to 14 lat od pierwszej publikacji. Konwencja Berneńska z 1886 roku wydłużyła ten okres do końca życia autora oraz 50 lat po jego śmierci. W latach 90-tych Unia Europejska dodała do tego okresu kolejne 20 lat.

Katarzyna Wężyk//sk/kdj

Lista twórców, których dzieła przechodzą do domeny publicznej, dostępna jest tu.
Powiadom znajomego
Dodaj do:
Witkacy, Dmowski, Freud - masz do nich prawahttp://www.tvn24.pl/-1,1636124,0,1,witkacy--dmowski--freud-_-masz-do-nich-prawa,wiadomosc.html
Podyskutuj (13)
01.01.2010 | ~jar-gdaczłapy precz do Kubusia i Krzysia
odebrać Disneyowi prawa do Kubusia, Krzyś może być tylko ...
Pozostałe informacje

"Zostaliśmy oszukani". Budowniczy A2 u Nowaka

13:47
 

PREMIER CHCE POMÓC, ALE PIENIĘDZY NIE DA

"Zostaliśmy oszukani". Budowniczy A2 u Nowaka
Rozpoczęło się spotkanie podwykonawców na budowie autostrady A2 z ministrem transportu - Sławomirem Nowakiem. To druga próba...czytaj dalej »

Bramka Sobiecha na wagę Euro? Brożek walczy z Kucharczykiem

13:10

TRZY NAZWISKA OUTSIDERÓW SĄ JUŻ PEWNE?

Bramka Sobiecha na wagę Euro? Brożek walczy z Kucharczykiem
Czy to była bramka na wagę wyjazdu na Euro? Wiele na to wskazuje. Artur Sobiech strzelonym golem w 81. minucie spotkania z Łotwą...czytaj dalej »
 

Taksówkowy paraliż. Protest na ulicach, potem pod Sejmem

12:54

PAPIEREM TOALETOWYM W DEREGULACJĘ ZAWODU

Taksówkowy paraliż. Protest na ulicach, potem pod Sejmem
Papier toaletowy, opony i głośne okrzyki - tak wyglądał finał dzisiejszego protestu taksówkarzy w Warszawie. Protestowali oni...czytaj dalej »
 

Zarzuty za atak na kebab. Bili, kopali, mieli widły

12:41

POLICJA W OPOLU ZAPOWIADA KOLEJNE ZATRZYMANIA

Zarzuty za atak na kebab. Bili, kopali, mieli widły
Z czterech mężczyzn, podejrzanych o udział w bójce i atak na bar Kurdów na Rynku w Opolu, dwóch usłyszało już zarzuty. Jeden z...czytaj dalej »
 
12:46

NA IRLANDZKIM CELOWNIKU M.IN. ODRA I JAD KIEŁBASIANY

Ostrzegają kibiców: Polska siedliskiem chorób

Ostrzegają kibiców: Polska siedliskiem chorób

Odra, rozstrój żołądka, udar - takie niebezpieczeństwa mogą czyhać na kibiców w Polsce według irlandzkich organizacji ochrony...czytaj dalej »
 

"Borusewicz traktuje Senat jak prywatny folwark"

12:10

DUDA ("SOLIDARNOŚĆ") I GUZ (OPZZ) NIE WPUSZCZENI DO SENATU

"Borusewicz traktuje Senat jak prywatny folwark"
- Marszałek Senatu traktuje ten budynek jak swój prywatny folwark, gdzie może robić co chce - stwierdził na konferencji przed...czytaj dalej »
 

Czołowe zderzenie pociągów
w Warszawie. Będzie śledztwo

11:14

POCIĄG SKM ZDERZYŁ SIĘ ZE SKŁADEM KOLEI MAZOWIECKICH

Czołowe zderzenie pociągów <br> w Warszawie. Będzie śledztwo
Prokuratura Rejonowa Warszawa Praga Północ będzie wyjaśniać okoliczności dzisiejszego zderzenia dwóch pociągów, do którego doszło...czytaj dalej »
 

Rosja odpaliła nową rakietę. "Pocisk osiągnął wyznaczony cel"

11:53

UDANA PRÓBA NA KOSMODROMIE PLESIECK

Rosja odpaliła nową rakietę. "Pocisk osiągnął wyznaczony cel"
Rosja odpaliła w środę nową międzykontynentalną rakietę balistyczną - poinformował przedstawiciel Ministerstwa Obrony ds....czytaj dalej »
 
11:45

AUTOSTOPOWICZCE GROZI NAWET 12 LAT WIĘZIENIA

Groziła bronią dla 10 złotych

Groziła bronią dla 10 złotych

Nawet 12 lat więzienia grozi 24-letniej autostopowiczce, która przy pomocy pistoletu gazowego próbowała okraść małżeństwo ze...czytaj dalej »
 

"Cień zaćmienia" padł na Ziemię

13:02

ZDJĘCIE WYKONANE Z ORBITY

"Cień zaćmienia" padł na Ziemię
Ostatnie obrączkowe zaćmienie słońca obserwowano nie tylko z Ziemi, ale i kosmosu. Kiedy miliony ludzi wyposażonych w specjalne...czytaj dalej »
 
14:13
 

ASHTON Z WIZYTĄ W BAGDADZIE

Mocarstwa <br>dają Iranowi "interesujące" propozycje

Mocarstwa
dają Iranowi "interesujące" propozycje

- To, co położono na stole, jest interesujące dla Iranu - oświadczył w środę rzecznik szefowej dyplomacji UE Catherine Ashton,...czytaj dalej »
 

Policjant zginął przed lokalem
wyborczym. Egipt głosuje

13:41
 

KTO ZASTĄPI MUBARAKA?

Policjant zginął przed lokalem <br>wyborczym. Egipt głosuje
Policjant został zastrzelony przed lokalem wyborczym w Kairze po tym, jak między zwolennikami dwóch kandydatów na prezydenta...czytaj dalej »
 
11:34

tvnmeteo.pl - NA RAZIE CZEKAJĄ NA POPRAWĘ POGODY

Tłok na Mount Everest. 200 osób w weekend

Tłok na Mount Everest. 200 osób w weekend

Zdobycie najwyższego szczytu świata wydaje się wyzwaniem, które podejmują tylko nieliczni. Okazuje się jednak, że wyprawiają się...czytaj dalej »
 

Ostatni gorący dzień.
Po południu deszcz i burze

07:48

tvnmeteo.pl - PROGNOZA POGODY NA ŚRODĘ

Ostatni gorący dzień. <br> Po południu deszcz i burze
W środę od wczesnych godzin porannych możemy liczyć na sporą dawkę słońca. Słupki rtęci szybko będą piąć się w górę, by miejscami...czytaj dalej »
 
07:19

FAKTY

Gdzie w tym roku na wakacje?

Gdzie w tym roku na wakacje?

Dla tych, którzy nie pomyśleli jeszcze o letnim urlopie, ostatnie chwile. Choć od razu trzeba ostrzec - tanio nie jest. W kraju...czytaj dalej »
 

"Nie urwało się samo z siebie. Ktoś temu skrzydłu pomógł"

06:08

POLSKA I ŚWIAT

"Nie urwało się samo z siebie. Ktoś temu skrzydłu pomógł"
Profesor Wiesław Binienda, dziekan kolegium inżynierii na uniwersytecie w Akron w stanie Ohio i jeden z najważniejszych ekspertów...czytaj dalej »
 

Tramwaj jak rollercoaster

12:11

"TORY TRAMWAJOWE W FANTAZYJNE WZORY"

Tramwaj jak rollercoaster
Dopiero co powstała, a już ma problemy. Na nowej trasie tramwajowej w Gdańsku, wzdłuż ulicy Havla, pod wpływem wysokich...czytaj dalej »
 
13:05

TURNIEJ W BRUKSELI: 56 MINUT I ĆWIERĆFINAŁ

Radwańska jak burza

Radwańska jak burza

Agnieszka Radwańska rozstawiona w turnieju WTA Tour w Brukseli z numerem "1", awansowała do ćwierćfinału. W środę w drugiej...czytaj dalej »
 
11:11

PORTUGALSKA LEIRIA POZBYWA SIĘ RUCHOMEGO OBIEKTU

Arena Euro <br> w tarapatach. Licytują trybunę

Arena Euro
w tarapatach. Licytują trybunę

Władze portugalskiego miasta Leiria wystawiły na aukcję ruchomą trybunę na 1800 widzów wykorzystywaną podczas Euro 2004. Cena...czytaj dalej »
 

"Wielki Gatsby" - bogaty, zakochany, nieszczęśliwy

14:06
 

WYTWÓRNIA POKAZAŁA TRAILER FILMU Z DICAPRIO

"Wielki Gatsby" - bogaty, zakochany, nieszczęśliwy
Olśniewające wizualnie 2,5 minuty trailera "Wielkiego Gatsby'ego" pokazują blichtr, przepych i miłość w latach 20. XX wieku, ale...czytaj dalej »
 
Informacje dnia
Sport
czytaj więcej z kategorii: sport »
Biznes
Kursy walut  
USD/PLN0.0000-
EUR/PLN0.0000-
CHF/PLN0.0000-
EUR/USD0.0000-
Notowania
mWIG402267.37-0.19%
WIG37255.7+0.07%
WIG202060.99+0.19%
czytaj więcej z kategorii: biznes »
XTB
Dane dostarcza www.xtb.pl
Świat
czytaj więcej z kategorii: Świat »
Polska
czytaj więcej z kategorii: polska »
Meteo
Kultura
czytaj więcej z kategorii: kultura »
Michałki
czytaj więcej z kategorii: michałki »
Magazyny

FAKTY PO FAKTACH

„Fakty po Faktach” to program publicystyczny autorstwa prowadzących główne...
czytaj dalej »

KROPKA NAD I

„Kropka nad i” to autorski program Moniki Olejnik, w którym dziennikarka...
czytaj dalej »

POLSKA I ŚWIAT

Polska i Świat to codzienny autorski program informacyjny, podsumowujący najważniejsze...
czytaj dalej »

FAKTY LUDZIE PIENIĄDZE

Program, którego pomysłodawcą jest Roman Młodkowski, prowadzi Rafał Wojda.
czytaj dalej »

PROSTO Z POLSKI

Program poświęcony sprawom i problemom, którymi Polacy żyją na co dzień. Autorzy...
czytaj dalej »

JEDEN NA JEDEN

"Jeden na jeden" to autorski program Bogdana Rymanowskiego.

Dziennikarz...
czytaj dalej »

SUKCES PISANY SZMINKĄ

Program o tematyce biznesowej skierowany do kobiet, które realizują się zawodowo na...
czytaj dalej »

INNY PUNKT WIDZENIA

Program Grzegorza Miecugowa, w którym autor rozmawia z czołowymi postaciami świata nauki...
czytaj dalej »

SZKŁO KONTAKTOWE

Program, w którym w luźnej i żartobliwej formie komentowane są wydarzenia dnia.
czytaj dalej »