Kierownik Zakładu Profilaktyki Zakażeń Narodowego Instytutu Leków już wcześniej odpowiadał na pytania odnośnie grypy, na podstawie których opracowaliśmy dekalog grypowy.

Pyt. 1 Jakie są pierwsze objawy grypy, które powinny zaniepokoić ?

Grypa zaczyna się gwałtownym początkiem z gorączką, bólami głowy, mięśni, kaszlem – tłumaczy dr Paweł Grzesiowski, kierownik Zakładu Profilaktyki Zakażeń Narodowego Instytutu Leków. - Niepokoić powinni się chorzy, u których występują objawy związane z pracą płuc np. duszność, kaszel z odkrztuszaniem ropy, bóle w klatce piersiowej.

"Czwarty tydzień listopada przyniesie 100 tysięcy chorych"

- W tej chwili wskaźnik narastania liczby chorych zwiększa się co tydzień o... czytaj więcej »

W około 48 godzin od zakażenia pojawiają się pierwsze objawy:

• Utrzymująca się przez dwa-trzy dni wysoką, nawet do 39.5 st. C gorączką.
• Dreszcze, bóle kostno – stawowe
• Światłowstręt
• Ogólne osłabienie oraz bóle głowy.

Mogą pojawić się także:

• Biegunka
• Bóle brzucha
• Ból gardła
• Suchy męczący kaszel oraz katar
• Krwawienie z nosa.

Pyt. 2 Czy grypa jest zakaźna dopiero wtedy, gdy pojawią się jej objawy, czy wcześniej? W jakim stadium jest najgroźniejsza?

Wirus pojawia się we krwi ok. dwóch dni zanim pojawiają się objawy. Jednak człowiek najłatwiej zaraża innych, dopiero wówczas kiedy pojawiają się objawy umożliwiające przenoszenie wirusa drogą kropelkową - kichanie czy kasłanie. Wówczas najbardziej niebezpiecznie jest gdy znajdujemy się ok. metra od osoby chorej przez  ok. 15 minut.

A ryzyko zakażenia jest tym większe im dłużej przebywamy w bliskim kontakcie z osobą chorą w zamkniętym, nie wietrzonym pomieszczeniu.

Z kolei dla samego nosiciela grypa najgroźniejsza jest wówczas, jeśli ma jakieś wcześniejsze powikłania. Najciężej przechodzą grypę osoby mające dodatkowe choroby takie jak astma czy choroby krążenia, cukrzyca.

Pyt. 3. Jakie środki farmakologiczne szczególnie wzmacniają organizm w walce z grypą?

- Nie ma specyficznych leków wzmacniających odporność przeciw grypie – zaznacza dr Paweł Grzesiowski. Ekspert tłumaczy, że jedynym środkiem ochronnym/prewencyjnym jest szczepionka.

W przypadku zachorowania na grypę skuteczne są leki przeciwwirusowe. Obecnie dwa na rynku: Tamiflu oraz Relenza. One zmniejszają objawy grypy, skracają chorobę oraz zmniejszają możliwość powikłań i tym samym ryzyko zgonu. Te leki są dostępne na receptę.

Jeśli chodzi o środki wzmacniające np. witaminy czy popularne leki przeciwgrypowe, które można kupić w kiosku, to są skuteczne w przypadku zwykłego przeziębienia. One zmniejszają objawy np. obniżają gorączkę, ale nie zabijają wirusa grypy. Zdaniem ekspertów nie ma żadnych dowodów naukowych na ich skuteczność w walce z grypą.

Pyt. 4. Co robić po rozpoznaniu u siebie pierwszych objawów grypy? Iść do przychodni, wezwać lekarza do domu? Kiedy należy zrezygnować z pójścia do pracy/szkoły?

Jeśli pojawią się pierwsze objawy, należy zareagować. W zależności od nasilenia objawów, możemy zostać w domu i leczyć się samodzielnie – tłumaczy dr Paweł Grzesiowski. Jeśli gorączka narasta, pojawiają się dodatkowe objawy - należy zawsze skonsultować się z lekarzem. Problem polega na tym, że infekcja może rozprzestrzeniać się w przychodni. Dlatego jeśli jest to możliwe najlepiej wezwać lekarza. Jeśli nie, to trzeba udać się do najbliższej przychodni.

Wówczas, kiedy pojawią się objawy - gorączka z kaszlem, bólami gardła, głowy – mówi dr Grzesiowski. Jak zaznacza ekspert zwykłe przeziębienie przebiega znacznie łagodniej, zwykle występuje duży katar, lekki kaszel, czasami stan podgorączkowy.

Idąc do pracy w fazie objawów ryzykujemy dłuższą chorobę i zwiększamy ryzyko powikłań, a przede wszystkim - narażamy innych. Jeżeli ktoś w pracy ma bliskiego z grupy podwyższonego ryzyka (chore dziecko lub kobietę w ciąży), możemy w ten sposób narazić kogoś na bardzo poważne niebezpieczeństwo.

Pyt. 5. Czy maseczki są najlepszą ochroną przed zarażeniem ?

Maseczki są lepsze niż nic. Wirusy są dużo mniejsze niż otwory w maseczce i z łatwością mogą się przez nią przedostać. Większość ekspertów twierdzi, że dużo bardziej efektywne jest mycie rąk niż noszenie maseczek. Maseczki są najefektywniejsze, jeśli nosi je chory – wtedy rzeczywiście może to zmniejszyć prawdopodobieństwo zarażania innych.

Pyt. 6. Jak się liczy chorych na grypę ?

Na początku epidemii badano każdego pacjenta z objawami grypy pod kątem zarażenia A/H1N1. Teraz przeprowadza się takie badania jedynie osoby, które mają poważne powikłania. Stąd liczba potwierdzonych chorych na A/H1N1 jest znacząco mniejsza od całkowitej liczby zarażonych grypą.  

Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) w wydanym komunikacie oświadczyło, że szczep grypy A/H1N1 jest obecnie szczepem dominującym. Dlatego jeśli we Włoszech jest liczba 1,5 miliona osób chorych na grypę, to można założyć, że większość z nich jest zarażona A/H1N1 – tyle, że nie przebadanych. Jednak przebadano jedynie 3 tys chorych, natomiast potwierdzono 38 zgonów jako spowodowanych przez nową grypę.

Pyt. 7. Jak rozwiała się grypa od 2006 roku ?

W Polsce od wielu lat funkcjonuje system liczenia przypadków grypy i grypo-podobnych na podstawie raportów lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej – mówi dr Paweł Grzesiowski. W ubiegłym sezonie zgłoszono łącznie 560 tys. przypadków. W tym roku, od początku września mamy 107 tys. zgłoszeń, z czego 66 tys. w ostatnich dwóch tygodniach i ta liczba szybko narasta – dodaje Grzesiowski. Ekspert przyznaje, że dziś liczba zachorowań jest 10-12 razy większa niż w analogicznym okresie ubiegłego roku. - Nie ma wątpliwości, że odpowiada za to wirus nowej grypy - zaznacza. Doktor Grzesiowski tłumaczy jednak, że pomimo tych danych "nie ma się czym denerwować".

Wiceminister zdrowia Jakub Szulc występując w programie "24 godziny" nie chciał zgadywać jaki procent z zakażonych stanowią przypadki zakażenia wirusem A/H1N1. Nie będziemy badać

To już pewne: zmarły mężczyzna miał A/H1N1

Dodatkowe testy ostatecznie potwierdziły, że pacjent z Pucka, który zmarł w... czytaj więcej »

Doktor Grzesiowski przytacza konkretne dane. - Według ostatnich informacji spośród wszystkich przypadków grypy, nowy wirus stanowi prawie 60% - zaznacza. Według WHO na świecie jest to 70% a według Europejskiego Centrum Kontroli Chorób w Europie jest to 80%. - Ten odsetek będzie wzrastał w najbliższych tygodniach, bo mamy coraz więcej zachorowań na nowa grypę, przy mniej więcej stałym poziomie zachorowań na grypę sezonową – ocenia Grzesiowski.

Sezon 2009

• Od 8 do 15 listopada – ok. 40 tys. (źródło ‘Rzeczpospolita’)
• Od 1 do 7 listopada – 24 971
• Od 23 do 31 październik – 10 613
• Od 16 do 22 październik – 7 727
• Od 8 do 15 październik – 7 725
• Od 1 do 7 październik – 5 887

Sezon 2008

• Od 8 do 15 listopada – 3 644
• Od 1 do 7 listopada – 3 247
• Od 23 do 31 października – 4 305
• Od 16 do 22 października – 2 920
• Od 8 do 15 października – 3 467
• Od 1 do 7 października – 4 189

Sezon 2007

• Od 8 do 15 listopada – 7 079
• Od 1 do 7 listopada – 4 784
• Od 23 do 31 października – 5 898
• Od 16 do 22 października – 4 488
• Od 8 do 15 października – 5 540
• Od 1 do 7 października – 2 615

Sezon 2006

• Od 8 do 15 listopada – 4 606
• Od 1 do 7 listopada – 4 933
• Od 23 do 31 października – 5 255
• Od 16 – 22 październik – 3 431
• Od 8 – 15 października – 2 121
• Od 1 – 7 października 2 218

źródło: Tygodniowe Meldunki Epidemiologiczne PZH

Pyt. 8. Czym się różnią: grypa, grypa typu H1N1 oraz zwykłe przeziębienie ?

patrz tabelka

  Różnica między grypą sezonową, A/H1N1 a przeziębieniem

Pyt. 9. Kiedy uznaje się że ktoś umarł na grypę skoro zawsze umiera się na powikłania? Czy są jakieś międzynarodowe wytyczne w tym zakresie?

W przypadku grypy H1N1 najczęstszą przyczyną zgonu jest ostra niewydolność oddechowa, która jest konsekwencją zapalenia płuc. Dlaczego zatem mówi się, że ktoś zmarł na grypę skoro bezpośrednią przyczyną było zapalenie płuc ? Chodzi o to, że w medycynie często podaje się przyczyną pierwotną zgonu. Dlatego jeśli ktoś zachorował na grypę, to właśnie uznaje się, że to jest przyczyna pierwotna. Podobnie w przypadku innych chorób. Na przykład w jeśli ktoś miał jakąś chorobę nowotworową np. raka nerki, to jako przyczynę zgonu podaje się właśnie raka nerki a nie przerzuty do innych organów.

Pyt. 10. Kto jest najbardziej zagrożony H1N1?

Jak wynika z danych ECDC najbardziej zagrożoną grypą H1N1 są osoby do 30 roku życia. Dlaczego? Chodzi o to, że przeciwko wirusowi H1N1 w populacji nie ma wykształconej odporności, przez co wirus szybko się rozprzestrzenia – stąd też pandemia ogłoszona przez WHO. Jednak, co ciekawe brak odporności nie dotyczy wszystkich. Jak wynika z badań przeprowadzonych w USA a ostatnio w Europie. część osób urodzonych przed 1957 rokiem jest odporna na H1N1. Prawdopodobnie wynika to z faktu, że przed 1957 rokiem był już obecny wirus typu H1N1. Stąd osoby urodzone po 1957 rokiem mogą mieć jakąś szczątkową odporność - choć oczywiście nie wszystkie.

źródła: ECDC, WHO, PZH, Paweł Stefanoff (Narodowy Instytut Zdrowia), Paweł Grzesiowski (Zakład Profilaktyki Zakażeń Narodowego Instytutu Leków)

www.tvn24.pl/grypa - czytaj raport: jak nie dać się grypie